Expertisepunt Open Overheid

Terugblik Gemeentelijk Leernetwerk Open Data

In 2016 vond het Gemeentelijk Leernetwerk Open Data plaats, een samenwerking van Kennisland en het Leer- en Expertisepunt Open Overheid. Benieuwd hoe dat was? Kennisland maakte een video waarin de deelnemers vertellen waarom ze meededen en wat hun grootste eye-openers waren.

Publicatie Kennisland

Meer weten over Open Data? Bekijk dan ook de publicatie ‘Open Data: van technologie naar maatschappelijke vernieuwing‘ die Kennisland naar aanleiding van het Gemeentelijk Leernetwerk Open Data schreef.

Vervolg leernetwerk

In 2017 wordt het Leernetwerk vervolgd met een programma over Open Overheid in de praktijk. Nieuwsgierig? Neem contact op met Tessa de Geus voor meer informatie.

 

Quick Scan met bijna 100 Open Overheid voorbeelden

Een kleine honderd voorbeelden komen uit de eerste landelijke quick scan transparantie en Open Overheid. De quick scan analyseert de openheid en transparantie van meer dan honderd overheidsorganisaties: provincies, grote gemeenten, waterschappen en uitvoeringsinstanties. Door goede voorbeelden te laten zien, willen de Provincie Zuid-Holland en het Leer- en Expertisepunt Open Overheid, als initiatiefnemers van de quick scan, overheden van elkaar laten leren hoe zij nog transparanter en opener kunnen worden.

Voorbeelden Open Overheid

De organisaties zijn onder de loep genomen door het bekijken van vier pijlers: Open Data, Open Verantwoording, Open Spending en Open Contact & Open Aanpak. Enkele Open Overheid voorbeelden zijn:

  1. De gemeente Schiedam heeft een interactieve kaart. Daarop zijn onder andere monumenten, kunst, molens, wandelingen en informatie over de oorlog te vinden. Naast de data en de locatie is er vaak een verhaal toegevoegd. Hierdoor gaat de data leven en wordt er meer duiding gegeven;
  2. De provincie Noord-Brabant ontsluit met haar begroting veel informatie en metadata over de financiële gegevens. Dit leidt ertoe dat de financiële gegevens beter te begrijpen zijn voor de lezer;
  3. Hoogheemraadschap van Delfland maakt de ontvangen Wob-verzoeken openbaar, inclusief de antwoorden. Dit zorgt ervoor dat ze bij een terugkerend Wob-verzoek de aanvragen kunnen doorverwijzen naar de openbare Wob-verzoeken.

Leren van elkaar staat bij de quick scan voorop. Eric Terlien (Provincie Zuid-Holland, opsteller van het rapport): “Het is in het maatschappelijk belang dat niet iedereen het wiel apart uitvindt op het gebied van transparantie en openheid. Dit kan het beste in samenwerking, met leerprocessen, gevormd worden. Deze leerprocessen zijn er al. Deze willen wij versnellen door middel van deze quick scan, waarin overheidsorganisaties van elkaars sterke punten leren.”

Leren van voorbeelden? Kom naar Hoe Open? Festival

Tijdens het Hoe Open? Festival op 12 december in TivoliVredenburg geeft Eric Terlien een workshop over de Quick Scan. In deze sessie worden persoonlijke favorieten toegelicht van Olle de Geest (UvW), Korald Postuma (KING) en Eric Terlien (Provincie Zuid-Holland). Wat kunnen we van hen leren? Daarnaast onthult Eric Terlien hoe spannend het proces was, om ongeveer de 120 grootste overheidsinstellingen met elkaar te vergelijken. Tot slot schetsen we de toekomst van de Quick Scan Openheid en Transparantie en daarbij telt vooral jouw mening! Kom naar deze sessie en maak Nederland meer open en transparant.

Je kunt je nog aanmelden voor het Hoe Open? Festival op 12 december en deze workshop – en vele andere sessies over Open Overheid – bijwonen. Bekijk hier het volledige programma van het Hoe Open? Festival.

De workshop ‘Open voorbeelden, tips en onthullingen’ is onderdeel van de #Voorbeeld track. Bekijk hier de overige sessies van de #Voorbeeld track.

Open Data: van technologie naar maatschappelijke vernieuwing

In april dit jaar ging het Gemeentelijk Leernetwerk Open Data van start, een samenwerking tussen Kennisland (denk- en doetank voor maatschappelijke innovatie) en het Leer- en Expertisepunt Open Overheid. Een diverse groep van vijftien gemeenten, van Berkelland tot Amsterdam, kwam in vijf sessies samen om te identificeren welke vragen er spelen rondom open data en hoe de antwoorden daarop in de praktijk gebracht kunnen worden. Op basis van de bijeenkomsten en de blogs die naar aanleiding hiervan zijn verschenen kunnen volgens Tessa de Geus en Lisette Kalshoven van Kennisland vijf lessen worden opgetekend:

1) Experimenteren met eindgebruikers loopt spaak
2) Samenwerking en uitwisseling is een voorwaarde
3) Onduidelijkheid rondom privacyvraagstukken houdt openheid tegen
4) Het openen van data vergt een cultuurverandering
5) Data is een middel, geen einddoel

Op het Hoe Open? Festival op 12 december licht Tessa de Geus deze lessen toe en kijkt zij samen met de aanwezigen naar de toekomst: hoe krijgen we open data in een stroomversnelling? De deelnemers van het leernetwerk zijn aanwezig om hun ervaringen te delen en met de bezoekers van Hoe Open? in gesprek te gaan over de ervaringen met het openen van gemeentedata. Kom dus zeker naar deze sessie als je van ervaringsdeskundigen op het gebied van open data wilt leren.

Met twee workshops Open Data in een stroomversnelling en Maatschappelijke vraagstukken en Open Data én de deelname van directeur Chris Sigaloff aan de SODA2016 jury, is Kennisland volop aanwezig tijdens Hoe Open? Festival.

Stuiveling Open Data Award

Het hoogtepunt van het Hoe Open? Festival is de uitreiking van de allereerste Stuiveling Open Data Award (SODA) door minister Plasterk, in aanwezigheid van Saskia J. Stuiveling. Stuiveling was tot medio 2015 president van de Algemene Rekenkamer. Lees hier meer over de achtergrond van de prijs. De award is bedoeld om het innovatief gebruik van open data zichtbaar te maken en te belonen. De zeven kanshebbers op de award presenteren zich gedurende de dag op het centrale festivalplein.

Je kunt je nu aanmelden voor het Hoe Open? Festival en bovenstaande sessies – en vele andere sessies over Open Overheid – bijwonen. Bekijk hier het volledige programma van het Hoe Open? Festival.

 

De workshop ‘Maatschappelijke vraagstukken en Open Data’ is onderdeel van de #Voorbeeld track. Bekijk hier de overige sessies van de #Voorbeeld track.

Een open vraag over…
datasets en databronnen

Bij het Leer- en Expertisepunt Open Overheid komen regelmatig vragen binnen over uiteenlopende onderwerpen die te maken hebben met Open Overheid. We hebben daarbij vaak de rol van kennismakelaar: wij hebben lang niet alle antwoorden, maar betrekken degenen die ze wel hebben. Omdat de vragen en antwoorden ook voor anderen nuttig kunnen zijn, delen we deze in de rubriek ‘Een open vraag over…’.

De vraag
Het is 26 oktober 2016, een snelle blik op data.overheid.nl leert dat we vandaag de dag 8.959 datasets beschikbaar hebben. Een respectabel aantal! En een flinke groei in de afgelopen jaren. Maar wat is dat nou eigenlijk, een dataset?

Het antwoord
Een dataset is een verwijzing in data.overheid.nl naar data van een overheidsorganisatie. Een overheidsorganisatie kan een account aanmaken op data.overheid.nl en via dit account een dataset aanmaken. In deze dataset zit een beschrijving van de data, de metadata. Die metadata is belangrijk om de data goed te kunnen vinden en goed te kunnen gebruiken. Zo wordt in de metadata opgenomen wie de eigenaar is van de data, wat de geldigheidstermijn van de data is en wat de gebruiksvoorwaarden zijn. Welke metadata moet worden verzameld bij het aanmelden van een dataset vind je hier. Een onderdeel van de metadata is een link naar de eigenlijke data, de databron.

Databron
Een mooi voorbeeld van hoe een databron eruit zou kunnen zien is bijgaand overzicht van lantaarnpalen (lichtmasten): een bestand met daarin de gegevens geordend in kolommen en rijen.

voorbeeld dataset

(voorbeeld van Openbare straatverlichting via data.overheid.nl, 54.525 lichtmasten in de gemeente Utrecht)

Data ontstaat op allerlei manieren – via metingen, processen en onderzoeken – op allerlei manieren wordt data verzameld en bij elkaar gebracht. Op het moment dat deze data bij elkaar komt en in een verzamelplaats wordt samengebracht, spreken we van een databron. Een databron is dus een samengestelde en gestructureerde verzameling van data.

API’s en webservices
Een databron is een elementaire vorm van open data. Gebruikers kunnen een databron downloaden en daar allerlei toepassingen van maken. Het kan voorkomen dat het beschikbaar stellen als databron ingewikkeld is. Zo kan een heel groot bestand met een hoge update frequentie lastig zijn om als databron beschikbaar te stellen. Het kentekenregister kent bijvoorbeeld ongeveer 50.000 mutaties en is van een grote omvang. Het iedere keer beschikbaar stellen van een nieuwe versie van deze databron wordt dan lastig. Er zijn dan ook andere instrumenten nodig om deze data beschikbaar te stellen, bijvoorbeeld via API’s (Applicatie Programmeer Interface). Met API’s kunnen gebruikers databronnen op een eenvoudige manier bevragen. Het is wel zo dat deze bevraging beperkingen kan opleveren. Zo kan er net een andere subset uit de databron nodig zijn dan de API kan leveren. In die gevallen is het verstandig om open data gebruikers, naast de API, ook een volledige download mogelijkheid aan te bieden.

Metadata
Met alleen de dataset zelf ben je er nog niet. Het is belangrijk om uit te leggen wat er in de kolommen en rijen staat en metadata toe te voegen. Kortom: je beschrijft de dataset. Het beschrijven van een dataset doe je om meerdere redenen. Iemand die de data gaat gebruiken moet weten wat er in de kolommen staat om er een goede toepassing mee te kunnen maken. Maar je kunt in de metadata ook aangeven wat een gebruiker mag verwachten van de data. Bijvoorbeeld, hoe oud is de data of hoe nauwkeurig de data is. Ook hiermee help je de gebruiker van de data om betere toepassingen te maken.

De metadata is ook van belang voor het beperken van je aansprakelijkheid. Het kan zomaar zijn dat iemand iets maakt met de data waar de data helemaal niet voor geschikt is. Dat kun je niet tegenhouden, want de data is vrij beschikbaar. Je kunt wel aangeven dat de data geschikt is voor het doel waarvoor deze is verzameld en dat je zodra je er iets anders mee gaat doen, je niet klakkeloos kan aannemen dat dat dan ook goed is. Dit laatste aspect is onderzocht in het rapport “van Erik Engerd naar J.J. de Bom”. Een onderzoek naar Aansprakelijkheid en Open Data door Marc de Vries in opdracht van het Forum Standaardisatie. Om de data goed van metadata te kunnen voorzien, zijn door data.overheid.nl richtlijnen opgesteld.

Open Standaarden
Databronnen worden beschikbaar gesteld voor de ontwikkeling van andere toepassingen. Het is dan natuurlijk handig voor gebruikers van deze databronnen dat ze de data zo eenvoudig mogelijk in kunnen zetten voor andere toepassingen. Dit wordt zo laagdrempelig mogelijk door het beschikbaar stellen van de data in een open standaard. Open standaarden zijn door het forum standaardisatie vastgelegd in de ‘pas toe of leg uit lijst’.

Vragen of opmerkingen?
Laat het vooral weten! Mail paul@open-overheid.nl

Meer weten over Open Data? Kom dan ook naar het Hoe Open? Festival op 12 december in TivoliVredenburg in Utrecht.

Hoe Open? Festival

Van een hand vol naar een land vol (deel 6)

Met enige regelmaat krijgt het Leer- en Expertisepunt Open Overheid de vraag: “Wat is een goed voorbeeld van Open Overheid?” Het is vrij gemakkelijk om voorbeelden te noemen. Er gebeurt namelijk al heel veel op het gebied van Open Overheid. Omdat we veel kunnen leren van bestaande Open Overheid initiatieven, zetten we ze in de serie ‘Van een hand vol naar een land vol’ in de spotlight.

In dit zesde deel deelt Kevin Bakker vijf Open Overheid voorbeelden: “Als stagiair bij Leer- en Expertisepunt Open Overheid zoek ik naar Open Overheid initiatieven en voeg ik ze toe aan de Open Overheid kaart. Hoe meer initiatieven ik toevoeg, hoe meer ik er tegenkom en hoe langer mijn to do lijst wordt. Daarom doe ik nu een stapje terug en geef ik mijn top 5 van initiatieven. Ik noem één initiatief per Open Overheid aanvliegroute en sluit af met mijn persoonlijke favoriet.

1. Create your own SPACE-S – Open Aanpak
Bij de aanleg van de nieuwbouwwijk Create your own SPACE-S worden alle beslissingen over samenleven, de publieke ruimte, stedenbouw, architectuur, budgetverdeling en beheervraagstukken gemaakt door de toekomstige bewoners. Dit gebeurt in overleg met de woningbouwcorporatie en de gemeente. Alle beslissingen voor de nieuwe wijk werden gemaakt tijdens collectieve bijeenkomsten. In de periode 2016 – maart 2017 worden de woningen opgeleverd en dan is het ontwerp-, ontwikkel- en bouwproces afgerond. Voor de daaropvolgende woonfase zoeken de bewoners naar een werkvorm voor het verder doorzetten van deze manier van samenwerken.

2. Where Does My Money Go – Open Verantwoording
Het project Where Does My Money Go heeft als doel om transparantie en burgerbetrokkenheid te bevorderen met het zichtbaar maken van de besteding van belastinggeld. Met Where Does My Money Go zien inwoners hoeveel belastinggeld aan welk doel wordt uitgegeven. Het project is ontwikkeld door de Open Knowledge Foundation. In november 2008 was het project de prijswinnaar van de competitie ‘Show us a better way’. Vanuit hier kreeg het project geld om een prototype te ontwikkelen en in 2010 kreeg Where Does My Money Go financiering van Channel 4 voor verdere ontwikkeling.

3. MEET@CITYHALL – Open Contact
Het Stadhuis van Eindhoven is sinds woensdag 25 mei 2016 vrij toegankelijk voor inwoners, studenten, ondernemers en ambtenaren om gratis een werkplek te benutten, een potje tafeltennis te spelen en de mogelijkheid om elkaar te ontmoeten. Om het Stadhuis meer van de stad te laten worden, werd het pand opgesteld als flexwerkplek voor iedereen.

4. Waarstaatjegemeente.nl – Open Data
Op deze website kunnen gegevens over gemeentelijke onderwerpen (15 verschillende thema’s) worden vergeleken. De gegevens van de website zijn afkomstig uit verschillende bronnen en onderzoeken, zoals burger- en ondernemerspeilingen, het CBS en andere centrale databronnen. De gegevens worden in cijfers en grafieken weergeven en maken de verhoudingen en onderlinge verschillen tussen gemeenten mooi zichtbaar. De website is ontwikkeld door KING (Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten).

5. Yooforce – mijn #1
Yooforce is een spreekbuis voor jongeren om hun ideeën en meningen over de maatschappij te delen. Door ideeën uit te wisselen en met elkaar te bedenken, ontstaan nieuwe oplossingen. De fanzone van Yooforce bestaat uit mensen van maatschappelijke organisaties, het bedrijfsleven, de pers, politieke partijen, Kamerleden, bestuurders van gemeenten en provincies. Zij kunnen niet actief meedoen, maar mogen de jongeren wel brandende vragen stellen. En het zou zomaar kunnen dat zij door de jongeren worden geïnspireerd en samen met de jongeren ideeën realiseren.

Tot slot: er zijn zoveel initiatieven en er komen er zoveel bij, dat een kijkje op de kaart zeker de moeite waard is. Laat je inspireren!

Lees ook:
‘Van een hand vol naar een hand vol’ deel 1
‘Van een hand vol naar een land vol’ deel 2
‘Van een hand vol naar een land vol’ deel 3 (internationale voorbeelden)
‘Van een hand vol naar een land vol’ deel 4 (Open Data voorbeelden)
‘Van een hand vol naar een land vol’ deel 5 (Open Verantwoording voorbeelden)

 


Een land vol voorbeelden

Oproep: zet zelf een initiatief op de Open Overheid kaart
Op onze initiatievenkaart verzamelen we Open Overheid initiatieven uit het hele land. Inmiddels staan er al meer dan 200 initiatieven op de kaart. Bekijk de kaart voor inspiratie en zet er zelf een eigen initiatief of een initiatief dat je waardeert op!

Kaart van Nederland met initiatieven rond Open Overheid


Internationale kennisuitwisseling Open Data

“Als de gemeente Bandung een dataset opent heeft dat betrekking op 2,7 miljoen inwoners.”

Het Leer- en Expertisepunt Open Overheid werkt aan een Open Overheid in Nederland en soms krijgen we het verzoek om onze ervaringen met andere landen te delen. Van The Hague Academy for Local Governance ontvingen we de uitnodiging om met een delegatie uit Indonesië in gesprek te gaan over Open Overheid en onze laatste stand van zaken te delen.

De kennisuitwisseling was voor ons een mooi moment om te zien wat Nederland al doet op het gebied van Open Overheid en Open Data. En het was erg inspirerend om de passie en energie van onze Indonesische ‘collega’s’ te zien.

Actieplan Open Overheid

Indonesië is net als Nederland bezig met de uitvoering van het tweede Actieplan Open Overheid. Het was daarom interessant om te bespreken waarom Nederland een Open Overheid belangrijk vindt en hoe Nederland met het nationale actieplan, wetten, druk en support van het parlement, maatschappelijke organisaties en burgers, werkt aan een meer open overheid.

Open Overheid: een onderwerp met energie

De delegatie uit Indonesië bestond uit universitaire medewerkers en medewerkers van de lokale overheid van Bandung (Java, Indonesië). Ze waren allen vol energie om Open Overheid verder te brengen. Vanuit zowel de universiteit als de overheid was men nieuwsgierig naar hoe je het openen van data aanpakt. En bij gebrek aan Open Data beleid of wetten, bestaat ook voor Indonesië de noodzaak om het nut van Open Data aan te tonen.

De potentie van Open Data in Indonesië is echter veel groter. Geopende data heeft vrijwel direct betrekking op een hele grote groep mensen. Ter vergelijking: als de gemeente Amsterdam een dataset opent heeft dat betrekking op 800.000 inwoners. Als de gemeente Bandung een dataset opent heeft dat betrekking op 2,7 miljoen inwoners. De schaalgrootte is dus nogal verschillend.

Kwaliteit van data & de maatschappelijke vraag

Verder bleek dat de aansluiting van veel geografisch georiënteerde data op landelijk en lokaal niveau nog niet helemaal goed verloopt in Indonesië. Vanwege verschillende coördinatenstelsels is het moeilijk om deze data aan elkaar te koppelen. In Nederland hebben we op dat vlak al flinke slagen gemaakt, niet in de laatste plaats door de basisregistraties: datasets die overheden verplicht moeten gebruiken, bijvoorbeeld BAG en BRT.

Tot slot spraken we over het werken vanuit een maatschappelijke vraag. Kortom: werk niet vanuit data, maar vanuit maatschappelijke vraagstukken. Open Data kan een waardevolle grondstof zijn om tot oplossingen voor deze vraagstukken te komen. Deze aanpak biedt voor Indonesië ook volop kansen!

Open Overheid Zomeractie: de winnaars

Afgelopen zomer konden de lezers van onze nieuwsbrief meedoen aan de Open Overheid Zomeractie. De winnaars zijn inmiddels bekend en krijgen van ons een zomers Open Overheid pakket thuis gestuurd. De winnende inzendingen zetten we hieronder in het zonnetje.

Zomeractie 1: waarom is Open Overheid belangrijk?

De drie winnaars van de eerste zomeractie zijn:

“Wij als burgers zijn mondig en verwachten van leveranciers transparantie. Mogen we dat ook verwachten van de overheid.” – Pieter Hoenderken

 

“Een gesloten Overheid? Dat kan helemaal niet… Openheid naar iedereen in wiens dienst wij staan: de Nederlandse belastingbetaler!”- Lidwien Venselaar

 

Daar droom ik, als burger, nou van:
Een overheid die mij serieus neemt.
Een overheid die ik kan vertrouwen.
Een overheid die mij de vrijheid gunt.

Daar droom ik, als overheid, van:
Een burger die mij niet wantrouwt.
Een burger die mij serieus neemt.
Een burger die mij de vrijheid gunt.

Het is net een getrouwd stel:
Ware liefde geeft je vrijheid

– Theo M Scholl

 

Zomeractie 2: een mooi voorbeeld van Open Overheid

Reinder Rustema stuurde een Open Overheid voorbeeld als reactie op de tweede zomeractie:

`Een sterk voorbeeld van Open Overheid is hoe de gemeente Utrecht op petities reageert. Ze geven een openbaar antwoord, zodat iedereen het kan lezen. Bekijk hier een mooi voorbeeld van de petitie over reclameborden bij rotondes. Op deze manier weet je dat het zin heeft om je stem te laten horen, omdat je een antwoord krijgt. Dat is vaak een genuanceerd antwoord. Ook biedt de gemeente zo een kijkje in de keuken over hoe beleid tot stand komt. Heel open!

Utrecht is overigens niet de enige gemeente die dit doet, maar dit is wel een mooi recent voorbeeld.`

 

Van een hand vol naar een land vol
5 Open Verantwoording voorbeelden

Met enige regelmaat krijgt het Leer- en Expertisepunt Open Overheid de vraag: “Wat is een goed voorbeeld van Open Overheid?” Het is vrij gemakkelijk om voorbeelden te noemen. Er gebeurt namelijk al heel veel op het gebied van Open Overheid. Omdat we veel kunnen leren van bestaande Open Overheid initiatieven, zetten we ze in de serie ‘Van een hand vol naar een land vol’ in de spotlight.

In dit vijfde deel nemen we mooie voorbeelden van Open Verantwoording onder de loep. Doe inspiratie op en misschien kom je wel op ideeën voor een eigen initiatief.

1. Open Agenda Rogier van der Sande
De kern van Open Verantwoording is: geef openheid van zaken. Daarom publiceren steeds meer bestuurders hun agenda van de komende week of weken. Een belangrijke voorloper hierin is Rogier van der Sande, gedeputeerde van de provincie Zuid-Holland. Hij heeft – zoals uit dit interview blijkt – Open Overheid sowieso hoog in het vaandel staan.

2. Open financiële verantwoording door de Algemene Rekenkamer
De Algemene Rekenkamer maakt haar grootboek met daarin haar uitgaven en ontvangsten sinds 2013 volledig openbaar. De rekenkamer geeft gedetailleerde informatie op het niveau van individuele transacties, waardoor burgers beter zicht krijgen op de uitgaven. Dit biedt hen de mogelijkheid om een actieve bijdrage te leveren aan een slagvaardige overheid. Volgens de Rekenkamer kan iedereen nieuwe inzichten verkrijgen en delen door het maken van visualisaties, of kritisch meekijken naar de besteding van overheidsgeld.

3. Hoogheemraadschap Delfland maakt WOB-besluiten openbaar
Hoogheemraadschap van Delfland maakt de ontvangen WOB-verzoeken openbaar, inclusief de antwoorden. Dit leidt ertoe dat ze bij een terugkerend WOB-verzoek de aanvragen kunnen doorverwijzen naar de openbare WOB-verzoeken. Daarnaast zorgen zij voor een gelijke informatiepositie door het openbaar maken van de WOB-verzoeken, omdat de informatie zo voor iedereen beschikbaar is, niet alleen voor degene die het WOB-verzoek deed.

4. Wat doet Hengelo
Hengelo doet iets wat raadsleden en burgers vaak wel willen, maar bijna nooit kunnen, namelijk inzicht geven waar de ruimte zit in de gemeentelijke begroting. Watdoethengelo maakt inzichtelijk welke begrotingsonderdelen verplicht zijn, bijvoorbeeld op basis van wetten en subsidies, en wat geen verplichte uitgaven zijn. Hierdoor wordt het mogelijk om goed met elkaar in gesprek te gaan over het anders besteden van gemeentelijk geld.

5. Open Inkoopinformatie
Open Verantwoording kan natuurlijk ook goed in de vorm van Open Data. Graag zelfs! Zo publiceren alle departementen hun inkoopinformatie via data.overheid.nl.

Lees ook:
‘Van een hand vol naar een hand vol’ deel 1
‘Van een hand vol naar een land vol’ deel 2
‘Van een hand vol naar een land vol’ deel 3 (internationale voorbeelden)
‘Van een hand vol naar een land vol’ deel 4 (Open Data voorbeelden)
‘Van een hand vol naar een land vol’ deel 5 (Open Verantwoording voorbeelden)
‘Van een hand vol naar een land vol’ deel 6

 


Een land vol voorbeelden

Oproep: zet zelf een initiatief op de Open Overheid kaart
Op onze initiatievenkaart verzamelen we Open Overheid initiatieven uit het hele land. Inmiddels staan er al meer dan 200 initiatieven op de kaart. Bekijk de kaart voor inspiratie en zet er zelf een eigen initiatief of een initiatief dat je waardeert op!

Kaart van Nederland met initiatieven rond Open Overheid


“Dit is slechts het begin!”
Laatste bijeenkomst Gemeentelijk Leernetwerk Open Data

Op 19 september was de vijfde en laatste bijeenkomst van het Gemeentelijk Leernetwerk Open Data. Vooruitlopend op het verslag van Kennisland, leek het mij leuk om alvast een sfeerimpressie van deze laatste bijeenkomst te geven.

De deelnemers presenteerden de resultaten van hun noeste arbeid van de afgelopen maanden. En ondanks het feit dat het lang niet altijd makkelijk was, hebben ze zeker vooruitgang geboekt. De gemeente Hollands Kroon heeft toegang naar Open Data op de homepage van hun website gezet. De gemeente Breda heeft een Open Data portaal gelanceerd en de gemeente Zaanstad heeft een EKP-aanpak in de steigers staan, waarbij EKP staat voor Eigenaar, Kwaliteit en Privacy: drie belangrijke elementen waar goed aan voldaan moet worden.

Weerstand
De gemeenten liepen ook tegen weerstand aan. En deze weerstand bestaat vooral uit vragen als “Waarom moet dat dan?”, “Wat moeten ze er dan mee?” en “Ik wil het wel aan een specifieke belangstellenden geven, maar niet aan iedereen!”. Er werd ook algemene desinteresse gesignaleerd: “Het zal de gemiddelde ambtenaar worst zijn.”

Lessons learned
Met elkaar definieerden de gemeenten de volgende lessons learned:

1. Praat met burgers: welke data moet beschikbaar gesteld worden?
2. Visualiseer de toegevoegde waarde om het bestuur te overtuigen.
3. Houd rekening met het krachtenveld: een opdrachtgever is essentieel.
4. Let op licenties en juridische kaders.
5. Zet (ook) kleine stapjes. Dat vormt samen bewijs en creëert draagvlak, dus gewoon doen.
6. Benut dat de interne organisatie een cruciale gebruiker is. Open het gesprek binnen je eigen organisatie.
7. Monitor hoe data gebruikt wordt.
8. Borg privacy.
9. Gebruik vragen als aanleiding.
10. Leer van elkaar.
11. Zie Open Data als dienstverlening.

Hoe nu verder?
De laatste bijeenkomst van het leernetwerk is achter de rug, maar dit geldt zeker niet voor de laatste activiteiten van de deelnemende gemeenten op het vlak van Open Data. Dit is slechts het begin en de deelnemende gemeenten hebben eerste stappen gezet. Het is goed om te zien dat er vanuit de deelnemers behoefte is om de contacten verder te onderhouden en meer vraagstukken met elkaar uit te wisselen. De lessons learned zijn ook duidelijk. Voor mij is de belangrijkste lesson learned ‘praat met burgers’. Welke vraagstukken spelen bij hen en welke daaraan gerelateerde data zou je beschikbaar kunnen stellen?



Het Gemeentelijk Leernetwerk wordt georganiseerd in samenwerking met Kennisland en in opdracht van het Leer- en Expertisepunt Open Overheid (LEOO). De volgende gemeenten doen mee aan het Leernetwerk: Molenwaard, Zeist, Hollands Kroon, Rotterdam, Gouda, Lansingerland, Breda, Arnhem, Dordrecht, Zaanstad, Amstelveen, Deventer, Amsterdam, Berkelland en Eindhoven.

Meer lezen over het Gemeentelijk Leernetwerk Open Data? Lees dan ook de blogs op de website van Kennisland.

 

Hacken voor verantwoording

9 september 2016, een memorabele dag. Een hackathon bij de Algemene Rekenkamer, de eerste Nederlandse Accountability Hack. Tijdens een hackathon werken teams aan vernieuwende software en wordt gezocht naar nieuwe mogelijkheden en toepassingen.

Veel data, veel teams
Aan de vooravond van Prinsjesdag gingen ontwikkelaars aan de slag met data die betrekking heeft op prestaties van de overheid en geldstromen binnen de overheid. Bij het opzetten van de hackathon werd uitgegaan van 10 teams die aan de slag zouden gaan, tijdens de dag bleken er 21 teams te zijn! Ook was er een behoorlijk aanbod aan data. Begrotingsdata van het ministerie van Financiën (nee, niet Prinsjesdag 2016), data van het ministerie van Binnenlandse Zaken, data over jeughulp en nog veel meer. Een volledig beeld van de beschikbare data vind je op de site www.accountabilityhack.nl en natuurlijk op data.overheid.nl.

Innovatieve ideeën
Natuurlijk is een hackathon erop gericht om nieuwe innovatieve toepassingen te maken, toepassingen waar we als overheid niet zo snel aan zouden denken, of omdat de toepassing helemaal valt buiten het beleidsterrein waar we verantwoordelijk voor zijn, of omdat het vanuit een geheel andere insteek bedacht wordt. Dat is erg goed gelukt, was te zien aan de pitches die ’s avonds in een volle zaal werden gegeven. Zo maakte de winnaars van het team ‘ARGU +1’ de toepassing ‘Wie is de Slimste Burger?’. Hierbij passeren in een game allerlei vragen over geldstromen bij de overheid de revue en worden burgers uitgedaagd tegen elkaar te spelen en zichzelf beter te informeren.

missing-data-man tijdens Hacken voor verantwoording

#missingdata
Het lastige van een hackathon is dat het maar net moet lukken om jouw idee uit te voeren met de data die beschikbaar is, en dat is natuurlijk net niet alles dat je zou willen hebben. Daarom vond ik het belangrijk om te luisteren naar welke data node gemist werd. Wat zou er gemaakt kunnen worden als bepaalde #missingdata er wel geweest zou zijn? Tijdens de hackathon heb ik met een groot aantal hackers gesproken en hen deze vraag gesteld. Uit deze gesprekken zijn 17 datasets naar voren gekomen. Voorbeelden hiervan zijn data van de Nationaal Coördinator Groningen die gaat over de geldstromen inzake gaswinning. Of data voor het aantonen van de relatie tussen leermiddelen en CITO-scores. Het zou natuurlijk fantastisch zijn als deze datasets er de volgende keer zouden zijn!

Benieuwd naar welke data gemist werden? Bijgaand de ruwe #missingdata (een CSV bestand).