Expertisepunt Open Overheid

Een open vraag over…
Open Data up-to-date houden

Bij het Leer- en Expertisepunt Open Overheid komen regelmatig vragen binnen over uiteenlopende onderwerpen die te maken hebben met Open Overheid. We hebben daarbij vaak de rol van kennismakelaar: wij hebben lang niet alle antwoorden, maar betrekken degenen die ze wel hebben. Omdat de vragen en antwoorden ook voor anderen nuttig kunnen zijn, delen we deze in de rubriek ‘Een open vraag over…’. We ontvingen onderstaande vraag van een ministerie.

De vraag

‘Nu we de datasets geïnventariseerd en gepubliceerd hebben, hoe regelen we dan dat als we nieuwe data hebben, de datasets opnieuw gepubliceerd worden?’

Het antwoord

De eerste slag is geslagen! Je hebt een inventarisatie van datasets uitgevoerd binnen je organisatie, overwogen of ze openbaar gemaakt kunnen worden, een plekje gezocht om ze op te slaan én je hebt de registratie op data.overheid.nl natuurlijk gedaan. Dan kan het rusten op de lauweren beginnen…. Of toch niet?

Data wordt constant gebruikt in je organisatie. Daarmee worden datasets aangevuld, verbeterd, er komt nieuwe data bij of er wordt data verwijderd (voor de technisch onderlegden onder ons CRUD: Create, Read, Update, Delete). Er gebeurt dus veel met de data en als je die weer als Open Data beschikbaar wilt stellen vraagt dat aandacht. Hoe zorg je ervoor dat Open Data actueel blijft?

Het up-to-date houden van Open Data komt in verschillende varianten voor, in onderstaande scenario’s worden deze toegelicht.

Gepubliceerde bestanden overschrijven voorgaande versie

De data staat al online en wordt voorzien van een nieuwe versie. Dat kan handmatig gebeuren waarbij de bestaande versie wordt overschreven. In dit geval gaat de bestaande versie van het bestand verloren en is alleen de nieuwe versie beschikbaar als Open Data. De registratie in data.overheid.nl moet worden aangepast met de nieuwe periode waar de data betrekking op heeft.

Gepubliceerde bestanden vullen voorgaande versie aan

De data staat al online en wordt aangevuld met een nieuwe versie. Dat kan handmatig gebeuren waarbij naast de bestaande versie ook de nieuwste versie wordt gepubliceerd. De registratie op data.overheid.nl moet worden aangevuld met een verwijzing naar het nieuwe bestand en de nieuwe periode waar de data betrekking op heeft.

Bestanden automatisch updaten

In bovenstaande scenario’s is een handmatig proces beschreven, maar dat kan natuurlijk ook automatisch plaatsvinden, een overschrijffunctie of publicatiefunctie kunnen geautomatiseerd worden met natuurlijk dan ook een automatische registratiefunctie in data.overheid.nl. Dat laatste kan worden ingeregeld via de programmeerinterface van data.overheid.nl.

API’s

Bovenstaande scenario’s gaan uit van Open Data als bestanden. Open Data kan ook beschikbaar zijn via een directe koppeling met de data van de organisatie via een API (Applicatie Programmeer Interface). Via een API kan de gebruiker direct werken met de laatste versie van de data zoals deze in de organisatie beschikbaar is. Voor het werken met een API is specifieke programmeerkennis noodzakelijk.

Historische gegevens

Bij het beschikbaar stellen van Open Data wordt niet altijd de historie beschikbaar gesteld en wordt alleen de laatste versie beschikbaar gesteld als Open Data. Of wordt via een API alleen de laatste stand van zaken doorgegeven. De mogelijkheden voor hergebruik worden hiermee beperkt. Zo zijn de regenradarbeelden van de actuele situatie natuurlijk interessant, maar de vraag: ‘Regende het op mijn geboortedag?’, kan dan niet beantwoord worden.

Veel van deze historische data is wel beschikbaar binnen overheidsorganisaties. De ontsluiting daarvan kan ook weer leiden tot nieuwe innovatieve toepassingen. Het is daarom aan te raden om ook de historische data beschikbaar te stellen en daar bij de ontwikkeling van het Open Data beleid – en de uitvoering daarvan – rekening mee te houden.

Mensen

Mensen? Alle scenario’s vergen inzet, inzet van systeembeheerders of data-beheerders maar ook inzet van hun managers en van de bestuurders van de organisatie. Allemaal moeten ze het erover eens zijn dat het up-to-date houden van Open Data een taak is die hoort bij de organisatie. Dat zal zeker in het begin lastig zijn. De Open Data wordt nog maar weinig hergebruikt en dan is de vraag ‘waar doen we dit voor?’ al snel gesteld. Voor je het weet zijn de prioriteiten verlegd en is de Open Data verouderd. En met verouderde data kunnen hergebruikers weer niet zoveel, waardoor ze de Open Data niet gebruiken.

Stimuleer hergebruik

De beste garantie voor het up-to-date houden van Open Data is gelegen in hergebruik. Als zichtbaar is dat de Open Data wordt gebruikt voor nieuwe toepassingen, versterking van beleid, economische en maatschappelijke toepassingen is het up-to-date houden van de Open Data een logische taak waarvan duidelijk is dat deze baten heeft voor de organisatie en voor de maatschappij.

Tips

1.      Organiseer en beleg het management en beheer van de Open Data scenario’s.

2.      Maak het up-to-date houden van Open Data een formele taak van de organisatie.

3.      Zorg dat bestuurders zich hard maken voor het uitvoeren van het Open Data beleid.

4.      Stel ook historische gegevens beschikbaar als open data.

5.      Stimuleer hergebruik.

Zelf een ‘open vraag’?

Heb je zelf een vraag waar je een antwoord op wilt? Laat het ons weten dan behandelen we jouw vraag wellicht in deze rubriek. Antwoord krijg je in ieder geval!

 

Wie stemde er voor Open Data in de Tweede Kamer?

Vorige maand publiceerden we op open-overheid.nl een overzicht van welke politieke partijen aandacht besteden aan Open Overheid en Open Data in hun verkiezingsprogramma voor de Tweede Kamer verkiezingen van 2017. Open State Foundation maakte een overzicht waarin zij terugblikken op de afgelopen periode: wie stemde er tussen 20 september 2012 en 17 januari 2016 voor Open Data?

Bekijk de website van Open State Foundation voor een overzicht van het stemgedrag van de fracties in de Tweede Kamer. In de linker kolom staat het voorstel met informatie en is aangegeven of het voorstel positief of negatief is voor Open Data en hergebruik. De kleuren geven aan of een fractie voor (groen) of tegen (rood) heeft gestemd.
wie stemt voor open data en open overheid - open state foundation

Naar aanleiding van het overzicht van Open State Foundation maakte Stephan Okhuijsen – ook wel de Datagraver – een alternatief overzicht. Aan jou de keuze om te bepalen welke je het meest overzichtelijk vindt. Zelf aan de slag gaan met de data kan natuurlijk ook!

Stephan Okhuijsen

Wat staat er in verkiezingsprogramma’s?

Met de verkiezingen in aantocht is het natuurlijk ook interessant om te zien wat de verkiezingsprogramma’s van politieke partijen zeggen over Open Overheid en Open Data? Open State Foundation maakte de verkiezingsprogramma’s doorzoekbaar.

Open Data vraag en aanbod beter op elkaar afstemmen,
hoe doe je dat?

´Kennis om Open Data vraag en aanbod beter op elkaar af te stemmen´. Dit was veruit het meest gegeven antwoord op de vraag ´Naar welke kennis ben jij opzoek als het om Open Overheid gaat?´. Deze vraag was onderdeel van een korte enquête die we onlangs hielden, om te inventariseren naar welke informatie veel vraag is. Omdat gemeente Utrecht door andere gemeenten veel genoemd wordt als best practice op dit terrein, gingen we naar Utrecht om ervaringen op te halen bij Donovan Karmat Ali, Open Data coördinator en informatiecommissaris aldaar.

In alle bescheidenheid geeft Donovan aan “Ik weet niet of we als landelijke open data community veel verder zijn dan een jaar geleden.” Om er lachend aan toe te voegen: “Maar dat is het beeld blijkbaar wel”. Wat al snel duidelijk wordt tijdens het gesprek, is dat vraag en aanbod op elkaar aan laten sluiten geen kwestie is van data naar buiten gooien, en kijken wie het opvangt. De aanpak in Utrecht is grondig en kijkt ook naar de cultuur binnen de organisatie, naar de kwaliteit van het data-aanbod en het soort open data dat wordt aangeboden. Het gaat met name om actief de verbinding zoeken met de stad en daar de vraagstukken en behoeften ophalen.

Op ons verzoekt schetst Donovan een aantal stappen die in Utrecht genomen zijn, waarbij hij uitlegt waarom hier voor gekozen is, en welk effect het heeft.

1. Interne pilots datagedreven sturing

Op het gebied van interne pilots op het gebied van datagedreven sturing, dus ook met gesloten data, hebben we echt flinke stappen gezet. We kunnen bijvoorbeeld woninginbraken tot op 70-80% betrouwbaar voorspellen. Dat soort pilots werken als een olievlek binnen de organisatie: “Oh, als die directeur nieuwe inzichten kan verkrijgen voor zijn business, dan kan dat bij mijn directie ook”. Dan zie je dat open data gewoon van pas komt. Zo zie je daar een groep ontstaan van mensen die heel erg voorop lopen, maar ook de achterblijvers die daar vervolgens wel weer in meekomen.

2. Een Open Data coördinator

De gemeenteraad deed de afgelopen jaren verschillende moties ten aanzien van open data. Zo wilden ze een inventarisatie hebben van wat voor data er in huis is, hoe je die classificeert als open of privacygevoelig, dat soort vraagstukken. Daarnaast werd gezegd: “een open data coördinator zou fijn zijn”. Dat ben ik sinds begin 2015. Ik ben nu dus twee jaar onderweg. Ik heb daarin heel veel gezien, ik heb het ook zien groeien, met name het bewustzijn. Twee jaar geleden wist bijna niemand binnen de gemeente wat open data was, inmiddels is een heel groot deel van de collega´s hiervan op de hoogte. Ook van wat het kan betekenen voor hun werk en voor de stad.

3. Interne opleiding

Dat komt deels ook door de training en opleiding die we hier intern bij de gemeente verzorgd hebben. Op heel verschillende niveau´s. Zo zijn er data scientists, die bij de VU worden opgeleid. De collega die dat heeft gedaan liet weten: “dat is echt een pittig traject”. Maar die is nu wel data scientist en hij doet nu wel binnen zijn afdeling echt hele mooie en leuke dingen, zoals de zorgbehoefte in kaart brengen. Dat zijn wel trajecten waarvan je denkt “dat is investeren”, maar daar heb je als gemeente wel profijt van. Daarnaast moet je ook laagdrempelige opleidingen aanbieden. We hebben op een gegeven moment bijvoorbeeld een datatrip voor collega´s gedaan. Dat ging veel meer over de basis: wat is data, wat moet ik ermee, wat betekent het voor mijn werk?

4. Platform als dienst

We zijn op een gegeven moment naar een nieuw platform gegaan. We maakten eerst gebruik van een platform dat minder functionaliteit biedt. We maken nu gebruik van Dataplatform. Wij zijn als een van de eerste gemeenten naar Dataplatform gegaan, omdat het meer functionaliteit biedt, de DCAT-standaard geïmplementeerd heeft, en een koppeling heeft met data.overheid.nl. Het waren allemaal dingen waardoor we dachten: “ja, daar kunnen we zelf achteraan hollen, maar het zou mooi zijn dat een leverancier die er goed in zit dat biedt”. Dat was een wens en daar werd aan voldaan.

5. Aansluiten bij bestaande trajecten

We zijn op een gegeven moment aangesloten bij een aantal pilots, waar ook BZK een rol in heeft gespeeld als opdrachtgever en qua financiering. Openraadsinformatie en Openspending. Daar waren we heel blij mee, dat we daarop aan konden haken als één van de participerende gemeenten. Openraadsinformatie – Openspending trouwens ook hoor – sloeg hier ontzettend aan. Dat vonden mensen een mooi iets. Dat komt ook echt door de gemeenteraad, die daar een motie voor had ingediend. Al hadden we er zelf ook wel eens over nagedacht. En ik kijk nu ook wel of we een dergelijk mechanisme ook voor andere dingen kunnen bedenken. Ik ben er nog niet helemaal uit, maar ik denk: “als het met raadsinformatie kan, een bak data die wordt uitgelezen met  een presentatiefunctionaliteit overheen waarmee je kunt filteren, zoeken en mooie dingen visualiseren, dan moet dat bij meerdere dingen kunnen”. Het mooie aan zulke projecten is ook dat ze schaalbaar zijn: het begint bij vijf gemeenten, het jaar erop vijftig, er zo gaat het verder.

6. Samen met de stad

Dat we het voor de stad doen, staat bij mij voorop. Je moet zorgen dat je de vraag goed kent en actief ophaalt, of verkent. Hier gaat het dus echt over vraag en aanbod. Wij wisten bijvoorbeeld dat er een Open Data community is in Utrecht met innovatielabjes, mensen die bij hackathons bijeenkomen. We wisten ook wel ongeveer wie dat waren. Vervolgens hebben we moeite gedaan om dat uit te breiden. We hebben af en toe eens in een cafeetje met wat mensen gezeten om te horen wat ze precies doen. Er op af gaan dus. En dat helpt wel. We hebben ook gezegd: jongens, we gaan niet de community naar de gemeente halen, maar we gaan als deelnemer daarop inpluggen, anders werkt het niet. Je kan niet als gemeente een community bouwen. Dat is volgens mij niet wat je moet willen, in deze tijd en het lukt je ook niet, denk ik. Maar een club als SETUP bijvoorbeeld, dat is een medialab op het gebied van digitale innovatie, die zijn met veel datagedreven dingen bezig, ze publiceren artikelen, er zijn heel veel interessante dingen waar ze over nadenken. Die hebben soms iets nodig van de gemeente, zoals bepaalde data, of ze zeggen “hé, gemeente, denk eens mee”. Inwoners vinden het in ieder geval fijn dat wij zelf de stap nemen om bij hun wereld aan te sluiten.

7. Regionale samenwerking

Tegelijkertijd zien we ook dat heel lokale Open Data, op stadsniveau, niet altijd even interessant is. Er is veel data waarvan we zouden willen dat die gewoon voor álle gemeenten beschikbaar is, op dezelfde manier. Maar dat is natuurlijk moeilijk te organiseren, als gemeente zijnde. Daarom richten wij ons nu op regionale samenwerking. We hebben bijvoorbeeld een convenant nu. Dat hebben de wethouders van alle regiogemeenten ondertekend, dat we samenwerken op het gebied van Open Data. Met Amersfoort, die er al redelijk goed in zit, Zeist, Stichtste Vecht en nog een aantal. En ik denk zelf dat dat een manier is om de schaal te vergroten, en zo aan relevantie te winnen. Dus een grote gemeente die wat meer middelen en mogelijkheden heeft, die al wat verder is, die de rest een beetje op sleeptouw neemt. Ik vind dat ook wel een verantwoordelijkheid van een grotere gemeente.

5 tips van Donovan

Tot slot samenvattend een vijftal tips van Donovan:

1. Doe het samen met de stad.
2. Zet die eerste stap.
3. Pak om te beginnen een paar echt gerichte vraagstukken.
4. Sluit aan bij wat al bestaat.
5. Als je echt even niet weet hoe, bel het Leer- en Expertisepunt Open Overheid, VNG of gemeente Utrecht, maar ga het in ieder geval niet in je eentje uit lopen vogelen, want dan kom je in een traject waarbij je misschien daarna ook niet meer wil.

Verder lezen over wat Donovan doet als Open Data coördinator en informatiecommissaris bij gemeente Utrecht? Lees het interview met Donovan.

Terugblik Gemeentelijk Leernetwerk Open Data

In 2016 vond het Gemeentelijk Leernetwerk Open Data plaats, een samenwerking van Kennisland en het Leer- en Expertisepunt Open Overheid. Benieuwd hoe dat was? Kennisland maakte een video waarin de deelnemers vertellen waarom ze meededen en wat hun grootste eye-openers waren.

Publicatie Kennisland

Meer weten over Open Data? Bekijk dan ook de publicatie ‘Open Data: van technologie naar maatschappelijke vernieuwing‘ die Kennisland naar aanleiding van het Gemeentelijk Leernetwerk Open Data schreef.

Vervolg leernetwerk

In 2017 wordt het Leernetwerk vervolgd met een programma over Open Overheid in de praktijk. Nieuwsgierig? Neem contact op met Tessa de Geus voor meer informatie.

 

ROUTE-TO-PA: Open Data en maatschappelijke vraagstukken

Vijf lessen op basis van de ervaringen van de provincie Groningen

Door: Erna Ruijer (Postdoctoraal onderzoeker Universiteit Utrecht) & Peter Millenaar (Informatiemanager/IT-jurist provincie Groningen)

Wereldwijd publiceren steeds meer overheden hun data op open dataportals. Op die portals zijn tientallen, honderden of soms zelfs duizenden datasets te vinden. Zo staan er op de Amerikaanse overheidssite data.gov een duizelingwekkend aantal van meer dan 190.000 datasets. Maar ook data.overheid.nl telt er inmiddels meer dan 9800. De verwachting is dat het openbaar maken van overheidsdata kan bijdragen aan ondernemerschap en innovatie, maar ook aan democratische waarden zoals transparantie en participatie.

Het zoveel mogelijk beschikbaar stellen van informatie en datasets binnen de wettelijke kaders aan de samenleving valt onder de noemer nominale transparantie. Van effectieve transparantie is sprake als burgers, journalisten en/of bedrijven echt iets doen met de beschikbare data. Zoals data transformeren in kennis, ideeën en acties. De provincie Groningen heeft met het Europese innovatie project ROUTE-TO-PA  – onderdeel van het Actieplan Open Overheid – de afgelopen anderhalf jaar ervaring opgedaan met het proces van nominale naar meer effectieve transparantie. Dat wil zeggen: het proces van aanbodgerichte (nominale) naar vraaggerichte (effectieve) transparantie.

Het stimuleren van hergebruik van Open Data staat centraal bij het project ROUTE-TO-PA, wat staat voor Raising Open and User-friendly Transparency Enabling Technology for Public Administration (zie www.routetopa.eu). Bij de start van het project had de provincie Groningen samen met de gemeente Groningen 70 datasets op de gezamenlijke portal staan. De datasets die er op stonden werden echter nauwelijks gebruikt. Ook kreeg de provincie nauwelijks feedback op haar datasets.

ROUTE-TO-PA is niet gericht op commercieel hergebruik van open data, maar analyseert hoe open data kan bijdragen aan maatschappelijke vraagstukken. De provincie Groningen is in samenwerking met burgers, onderzoekers en studenten aan de slag gegaan met vraagstukken rondom het beleidsthema leefbaarheid. Op basis van deze eerste ervaringen kunnen vijf lessen worden getrokken.

1. Werk samen met burgerinitiatieven

Door samen te werken en te communiceren met vertegenwoordigers van burgerinitiatieven werd voor de provincie duidelijk aan welke datasets behoefte is. Aan het begin van het project heeft de provincie twee burgerinitiatieven die al actief waren op het gebied van leefbaarheid benaderd. Met deze initiatiefnemers is besproken aan welke vraagstukken zij werken en welke specifieke informatie of data zij nodig hebben.

2. Betrek verschillende vormen van expertise

In het overleg met de stakeholders kwam naar voren dat voor effectieve transparantie mensen met verschillende rollen nodig zijn. De stakeholders die de vraag hadden geformuleerd vroegen bijvoorbeeld hun collega’s met datavaardigheden om de open data te duiden. Ook binnen de provincie waren mensen met verschillende kennis en expertise nodig: zowel beleidsmedewerkers als dataspecialisten. Tenslotte werden er ook innovatieve oplossers bij het project betrokken: studenten van de Universiteit Utrecht die in samenwerking met de provincie en de stakeholders op basis van open data ideeën en inzichten genereerden voor de vraagstukken.

3. Ga op zoek naar relevante data

Het afstemmen van de behoeften aan data van de burgerinitiatieven en de beschikbare overheidsdata bleek een uitdaging. De data die de provincie op het moment van het project op de portal had staan bevatte wel demografische informatie en andere datasets gerelateerd aan leefbaarheid, maar meer informatie en andere datasets bleken in het gesprek met de stakeholders nodig te zijn. Bovendien bleken relevante datasets verspreid te zijn over diverse organisaties. De Provincie beschikt niet over haar eigen onderzoeksbureau waardoor het afspreken van het eigenaarschap van data in contracten met derden van essentieel belang bleek. Daarnaast bleek de beschikbare data soms te generiek te zijn voor het specifieke vraagstuk of niet analyseerbaar door een gebrek aan metadata.

4. Zorg voor steun binnen de organisatie

Steun binnen de organisatie – zowel op ambtelijk als politiek niveau – is een belangrijke voorwaarde voor het slagen van het project. Vanaf het begin van het project zijn daarom zowel informatiekundigen als de beleidsafdeling ‘Ruimte en Samenleving’ (waar de opgave leefbaarheid onder valt) betrokken. Zij zijn samen in gesprek gegaan met de burgerinitiatieven. In eerste instantie werd het project vooral gedragen door enkele enthousiastelingen, maar door open data te koppelen aan maatschappelijke vraagstukken, groeit ook het bewustzijn van de mogelijkheden van open data binnen de organisatie.

5. Zie het als leerproces

Het werken met open data rondom maatschappelijke vraagstukken van burgers, kan beschouwd worden als een gezamenlijk leerproces. Het is een nieuwe en innovatieve manier van werken waarbij gedurende het proces ervaringen worden opgedaan die leiden tot nieuwe inzichten. Dit vraagt om een open houding van de betrokkenen, een bereidheid om de positie van de ander te exploreren en  een bereidheid om samen te werken.

Kortom, in het proces van nominale naar meer effectieve transparantie gaat het niet alleen om het zoveel mogelijk beschikbaar stellen van datasets. Het gaat vooral om de samenwerking en communicatie met gebruikers, om inzicht te krijgen in welke data relevant is voor maatschappelijke vraagstukken. Gebruikers kunnen data transformeren in kennis én kunnen impact genereren voor maatschappelijke vraagstukken. Onmisbaar hierbij zijn ook het betrekken van deelnemers met verschillende expertises en de steun binnen en buiten de organisatie!

 

Bronnen:

Grimmelikhuijsen, S. G. and Feeney, M. K. (2016), Developing and Testing an Integrative Framework for Open Government Adoption in Local Governments. Public Administration Review. doi:10.1111/puar.1268

Heald, D. (2006). Varieties of Transparency. In C. Hood, & D. Heald, Transparency the Key to Better Governance. Oxford: University Press.

Meijer, A. (2013), Understanding the Complex Dynamics of Transparency. Public Administration Review, 73: 429–439. doi:10.1111/puar.12032

 

Open Overheid en Open Data in verkiezingsprogramma’s

Welke politieke partijen besteden aandacht aan Open Overheid en Open Data in hun verkiezingsprogramma voor de Tweede Kamer verkiezingen van 2017, en op welke manier?  We geven uiteraard geen stemadvies, maar proberen inzichtelijk te maken op welke manier de verschillende partijen aandacht besteden aan de onderwerpen Open Overheid en Open Data.

Bekijk hier ons overzicht ‘Open Overheid en Open Data in verkiezingsprogramma’s (pdf)’.

kennisinstrument verkiezingsprogramma's

OpenDocument van het overzicht ‘Open Overheid en Open Data in verkiezingsprogramma’s’.

Ook handig: Open State Foundation maakte de verkiezingsprogramma’s doorzoekbaar.

 

Quick Scan met bijna 100 Open Overheid voorbeelden

Een kleine honderd voorbeelden komen uit de eerste landelijke quick scan transparantie en Open Overheid. De quick scan analyseert de openheid en transparantie van meer dan honderd overheidsorganisaties: provincies, grote gemeenten, waterschappen en uitvoeringsinstanties. Door goede voorbeelden te laten zien, willen de Provincie Zuid-Holland en het Leer- en Expertisepunt Open Overheid, als initiatiefnemers van de quick scan, overheden van elkaar laten leren hoe zij nog transparanter en opener kunnen worden.

Voorbeelden Open Overheid

De organisaties zijn onder de loep genomen door het bekijken van vier pijlers: Open Data, Open Verantwoording, Open Spending en Open Contact & Open Aanpak. Enkele Open Overheid voorbeelden zijn:

  1. De gemeente Schiedam heeft een interactieve kaart. Daarop zijn onder andere monumenten, kunst, molens, wandelingen en informatie over de oorlog te vinden. Naast de data en de locatie is er vaak een verhaal toegevoegd. Hierdoor gaat de data leven en wordt er meer duiding gegeven;
  2. De provincie Noord-Brabant ontsluit met haar begroting veel informatie en metadata over de financiële gegevens. Dit leidt ertoe dat de financiële gegevens beter te begrijpen zijn voor de lezer;
  3. Hoogheemraadschap van Delfland maakt de ontvangen Wob-verzoeken openbaar, inclusief de antwoorden. Dit zorgt ervoor dat ze bij een terugkerend Wob-verzoek de aanvragen kunnen doorverwijzen naar de openbare Wob-verzoeken.

Leren van elkaar staat bij de quick scan voorop. Eric Terlien (Provincie Zuid-Holland, opsteller van het rapport): “Het is in het maatschappelijk belang dat niet iedereen het wiel apart uitvindt op het gebied van transparantie en openheid. Dit kan het beste in samenwerking, met leerprocessen, gevormd worden. Deze leerprocessen zijn er al. Deze willen wij versnellen door middel van deze quick scan, waarin overheidsorganisaties van elkaars sterke punten leren.”

Leren van voorbeelden? Kom naar Hoe Open? Festival

Tijdens het Hoe Open? Festival op 12 december in TivoliVredenburg geeft Eric Terlien een workshop over de Quick Scan. In deze sessie worden persoonlijke favorieten toegelicht van Olle de Geest (UvW), Korald Postuma (KING) en Eric Terlien (Provincie Zuid-Holland). Wat kunnen we van hen leren? Daarnaast onthult Eric Terlien hoe spannend het proces was, om ongeveer de 120 grootste overheidsinstellingen met elkaar te vergelijken. Tot slot schetsen we de toekomst van de Quick Scan Openheid en Transparantie en daarbij telt vooral jouw mening! Kom naar deze sessie en maak Nederland meer open en transparant.

Je kunt je nog aanmelden voor het Hoe Open? Festival op 12 december en deze workshop – en vele andere sessies over Open Overheid – bijwonen. Bekijk hier het volledige programma van het Hoe Open? Festival.

De workshop ‘Open voorbeelden, tips en onthullingen’ is onderdeel van de #Voorbeeld track. Bekijk hier de overige sessies van de #Voorbeeld track.

Open State Foundation ontvangt honorable mention voor Openspending

Groot nieuws: De Open State Foundation heeft vanmiddag bij de Open Government Partnership (OGP) Global Summit in Parijs een honorable mention ontvangen voor het Openspending project. We feliciteren de Open State Foundation van harte hiermee!

Vanaf vandaag zijn in Parijs 70 landen bij elkaar om samen over Open Overheid te praten. Op de website van het Open Government Partnership lees je meer over de Global Summit.

Openspending Detaildata: interview en video

Recent interviewden wij Tom Kunzler van de Open State Foundation. Eén van de dingen waar hij zich mee bezig houdt is Openspending Detaildata (een Actiepunt uit het Actieplan Open Overheid. Samen met Tom maakten wij een promovideo over ‘het waarom’ van Openspending Detaildata en een tutorial over ‘het hoe’.

Promofilmpje Openspending Detaildata: waarom is het belangrijk

Wil je ook aan de slag met Open Spending Detaildata? Neem dan contact op met Tom.

Openspending Detaildata Tutorial: aan de slag met Openspending Detaildata

Zo makkelijk is het om een extra dataset te openen! Kom naar Hoe Open? Festival

Tijdens het Hoe Open? Festival op 12 december in TivoliVredenburg geeft Tom Kunzler een korte workshop waarin hij uitlegt hoe ook jouw overheidsorganisatie eenvoudig een extra financiële dataset kan vrijgeven via Openspending. Een goede overheid laat zich namelijk controleren. Lokale overheden geven ons geld uit. Om een overheid goed te kunnen controleren is inzicht in de inkomsten en uitgaven vereist en voor participatie is inzicht in de financiële stromen van de overheid essentieel. Hoe kunnen inwoners Right to Challenge uitoefenen als ze niet weten hoeveel het bedienen van een brug of het maaien van het gras in het park kost? In deze workshop laat Tom je daarom zien hoe je financiële detaildata uit de boekhouding met een aantal eenvoudige stappen als Open Data kunt vrijgeven.

Je kunt je nu aanmelden voor het Hoe Open? Festival en deze workshop – en vele andere sessies over Open Overheid – bijwonen. Bekijk hier het volledige programma van het Hoe Open? Festival.

De workshop van Tom is onderdeel van de #Actie track over het Actieplan Open Overheid. Bekijk hier de overige sessies van de #Actie track.


Video: Sebastiaan Ter Burg

Open Data: van technologie naar maatschappelijke vernieuwing

In april dit jaar ging het Gemeentelijk Leernetwerk Open Data van start, een samenwerking tussen Kennisland (denk- en doetank voor maatschappelijke innovatie) en het Leer- en Expertisepunt Open Overheid. Een diverse groep van vijftien gemeenten, van Berkelland tot Amsterdam, kwam in vijf sessies samen om te identificeren welke vragen er spelen rondom open data en hoe de antwoorden daarop in de praktijk gebracht kunnen worden. Op basis van de bijeenkomsten en de blogs die naar aanleiding hiervan zijn verschenen kunnen volgens Tessa de Geus en Lisette Kalshoven van Kennisland vijf lessen worden opgetekend:

1) Experimenteren met eindgebruikers loopt spaak
2) Samenwerking en uitwisseling is een voorwaarde
3) Onduidelijkheid rondom privacyvraagstukken houdt openheid tegen
4) Het openen van data vergt een cultuurverandering
5) Data is een middel, geen einddoel

Op het Hoe Open? Festival op 12 december licht Tessa de Geus deze lessen toe en kijkt zij samen met de aanwezigen naar de toekomst: hoe krijgen we open data in een stroomversnelling? De deelnemers van het leernetwerk zijn aanwezig om hun ervaringen te delen en met de bezoekers van Hoe Open? in gesprek te gaan over de ervaringen met het openen van gemeentedata. Kom dus zeker naar deze sessie als je van ervaringsdeskundigen op het gebied van open data wilt leren.

Met twee workshops Open Data in een stroomversnelling en Maatschappelijke vraagstukken en Open Data én de deelname van directeur Chris Sigaloff aan de SODA2016 jury, is Kennisland volop aanwezig tijdens Hoe Open? Festival.

Stuiveling Open Data Award

Het hoogtepunt van het Hoe Open? Festival is de uitreiking van de allereerste Stuiveling Open Data Award (SODA) door minister Plasterk, in aanwezigheid van Saskia J. Stuiveling. Stuiveling was tot medio 2015 president van de Algemene Rekenkamer. Lees hier meer over de achtergrond van de prijs. De award is bedoeld om het innovatief gebruik van open data zichtbaar te maken en te belonen. De zeven kanshebbers op de award presenteren zich gedurende de dag op het centrale festivalplein.

Je kunt je nu aanmelden voor het Hoe Open? Festival en bovenstaande sessies – en vele andere sessies over Open Overheid – bijwonen. Bekijk hier het volledige programma van het Hoe Open? Festival.

 

De workshop ‘Maatschappelijke vraagstukken en Open Data’ is onderdeel van de #Voorbeeld track. Bekijk hier de overige sessies van de #Voorbeeld track.

Een open vraag over…
datasets en databronnen

Bij het Leer- en Expertisepunt Open Overheid komen regelmatig vragen binnen over uiteenlopende onderwerpen die te maken hebben met Open Overheid. We hebben daarbij vaak de rol van kennismakelaar: wij hebben lang niet alle antwoorden, maar betrekken degenen die ze wel hebben. Omdat de vragen en antwoorden ook voor anderen nuttig kunnen zijn, delen we deze in de rubriek ‘Een open vraag over…’.

De vraag
Het is 26 oktober 2016, een snelle blik op data.overheid.nl leert dat we vandaag de dag 8.959 datasets beschikbaar hebben. Een respectabel aantal! En een flinke groei in de afgelopen jaren. Maar wat is dat nou eigenlijk, een dataset?

Het antwoord
Een dataset is een verwijzing in data.overheid.nl naar data van een overheidsorganisatie. Een overheidsorganisatie kan een account aanmaken op data.overheid.nl en via dit account een dataset aanmaken. In deze dataset zit een beschrijving van de data, de metadata. Die metadata is belangrijk om de data goed te kunnen vinden en goed te kunnen gebruiken. Zo wordt in de metadata opgenomen wie de eigenaar is van de data, wat de geldigheidstermijn van de data is en wat de gebruiksvoorwaarden zijn. Welke metadata moet worden verzameld bij het aanmelden van een dataset vind je hier. Een onderdeel van de metadata is een link naar de eigenlijke data, de databron.

Databron
Een mooi voorbeeld van hoe een databron eruit zou kunnen zien is bijgaand overzicht van lantaarnpalen (lichtmasten): een bestand met daarin de gegevens geordend in kolommen en rijen.

voorbeeld dataset

(voorbeeld van Openbare straatverlichting via data.overheid.nl, 54.525 lichtmasten in de gemeente Utrecht)

Data ontstaat op allerlei manieren – via metingen, processen en onderzoeken – op allerlei manieren wordt data verzameld en bij elkaar gebracht. Op het moment dat deze data bij elkaar komt en in een verzamelplaats wordt samengebracht, spreken we van een databron. Een databron is dus een samengestelde en gestructureerde verzameling van data.

API’s en webservices
Een databron is een elementaire vorm van open data. Gebruikers kunnen een databron downloaden en daar allerlei toepassingen van maken. Het kan voorkomen dat het beschikbaar stellen als databron ingewikkeld is. Zo kan een heel groot bestand met een hoge update frequentie lastig zijn om als databron beschikbaar te stellen. Het kentekenregister kent bijvoorbeeld ongeveer 50.000 mutaties en is van een grote omvang. Het iedere keer beschikbaar stellen van een nieuwe versie van deze databron wordt dan lastig. Er zijn dan ook andere instrumenten nodig om deze data beschikbaar te stellen, bijvoorbeeld via API’s (Applicatie Programmeer Interface). Met API’s kunnen gebruikers databronnen op een eenvoudige manier bevragen. Het is wel zo dat deze bevraging beperkingen kan opleveren. Zo kan er net een andere subset uit de databron nodig zijn dan de API kan leveren. In die gevallen is het verstandig om open data gebruikers, naast de API, ook een volledige download mogelijkheid aan te bieden.

Metadata
Met alleen de dataset zelf ben je er nog niet. Het is belangrijk om uit te leggen wat er in de kolommen en rijen staat en metadata toe te voegen. Kortom: je beschrijft de dataset. Het beschrijven van een dataset doe je om meerdere redenen. Iemand die de data gaat gebruiken moet weten wat er in de kolommen staat om er een goede toepassing mee te kunnen maken. Maar je kunt in de metadata ook aangeven wat een gebruiker mag verwachten van de data. Bijvoorbeeld, hoe oud is de data of hoe nauwkeurig de data is. Ook hiermee help je de gebruiker van de data om betere toepassingen te maken.

De metadata is ook van belang voor het beperken van je aansprakelijkheid. Het kan zomaar zijn dat iemand iets maakt met de data waar de data helemaal niet voor geschikt is. Dat kun je niet tegenhouden, want de data is vrij beschikbaar. Je kunt wel aangeven dat de data geschikt is voor het doel waarvoor deze is verzameld en dat je zodra je er iets anders mee gaat doen, je niet klakkeloos kan aannemen dat dat dan ook goed is. Dit laatste aspect is onderzocht in het rapport “van Erik Engerd naar J.J. de Bom”. Een onderzoek naar Aansprakelijkheid en Open Data door Marc de Vries in opdracht van het Forum Standaardisatie. Om de data goed van metadata te kunnen voorzien, zijn door data.overheid.nl richtlijnen opgesteld.

Open Standaarden
Databronnen worden beschikbaar gesteld voor de ontwikkeling van andere toepassingen. Het is dan natuurlijk handig voor gebruikers van deze databronnen dat ze de data zo eenvoudig mogelijk in kunnen zetten voor andere toepassingen. Dit wordt zo laagdrempelig mogelijk door het beschikbaar stellen van de data in een open standaard. Open standaarden zijn door het forum standaardisatie vastgelegd in de ‘pas toe of leg uit lijst’.

Vragen of opmerkingen?
Laat het vooral weten! Mail paul@open-overheid.nl

Meer weten over Open Data? Kom dan ook naar het Hoe Open? Festival op 12 december in TivoliVredenburg in Utrecht.

Hoe Open? Festival