Expertisepunt Open Overheid

Op bezoek in Oslo voor Open Overheid

Nederland nieuwkomer bij bijeenkomst Scandinavische landen & Estland

Op 9 en 10 mei woonden Eric Stokkink en Roxana Chandali (ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) namens Nederland – op uitnodiging van een aantal Scandinavische landen (Finland, Zweden, Noorwegen, Denemarken en IJsland) en Estland – in Oslo de open overheid bijeenkomst bij die deze landen regelmatig organiseren. Hier waren ook vertegenwoordigers van het Open Government Partnership (OGP) aanwezig.

Eerste keer …
Nederland was voor het eerst uitgenodigd voor deze periodieke bijeenkomst, waarin het uitwisselen van kennis en ervaringen over open overheid centraal staat. En dat is interessant voor Nederland, omdat Scandinavische landen en Estland altijd hoog scoren op de internationale ranglijsten over open overheid en openbaarheid van bestuur (Wob) én een lange historie hebben op het gebied van openbaarheid en openheid.

Naast de bijeenkomst met alle genodigde landen, waren er twee bijeenkomsten in kleiner gezelschap, namelijk één over het Noorse documentregister en één met OGP. De bijeenkomst over het Noorse documentregister, het meest geavanceerde documentregister ter wereld, leverde zeer nuttige informatie op over het dit register.

Behoefte aan concrete resultaten
Met OGP is vooral gesproken over hun verzoek om in oktober 2017 een bijeenkomst met hoge inkomenslanden van OGP in Nederland te hosten. Deze bijeenkomst staat in het teken van hoe open overheid en OGP kunnen bijdragen aan het vergroten van het vertrouwen in de overheid, het versterken van de democratie en het vergroten van burgerparticipatie.

Ook kwamen de Actieplannen Open Overheid van verschillende landen – en de rol van OGP daarbij – ter sprake. De behoefte aan concrete resultaten met open overheid wordt door iedereen gevoeld en de uitwisseling van best practices kan helpen om hier invulling aan te geven. In Noorwegen is de politiek gedragen boodschap, ook voor open overheid, bijvoorbeeld: echte probleem oplossen voor echte burgers/mensen. Dat betekent dat open overheid concreet en resultaatgericht moet zijn. Thema’s die door meerdere andere landen worden genoemd zijn begrijpelijke taal en begrijpelijk maken wat de overheid doet, respect voor burgers en openbaarheid van informatie.

Lof voor praktische insteek Nederland
De Nederlandse presentatie over open overheid in Nederland verliep goed en ontving positieve feedback. In de feedback kwam men terug op de praktische insteek, de incentives om anderen te motiveren om iets met open overheid te doen, de ambitie om te stijgen op de internationale rankings en de beweging naar een responsieve overheid en maatschappelijk impact. Het Leer- en Expertisepunt Open Overheid wordt als een grote plus van het Nederlandse plan gezien en is een onbekend fenomeen in de andere landen.

What’s next?
Tijdens de volgende bijeenkomst van deze landen, waarschijnlijk in het najaar van 2017, wordt meer aandacht besteed aan de praktijk en ‘echte’ resultaten. De aanwezige landen waren in ieder geval blij met de aanwezigheid en inbreng van Nederland en zien Nederland graag als lid terug bij de volgende bijeenkomst.

 

Actieplan Open Overheid update 9

Elke acht weken publiceren we een blog waarin je de laatste stand van zaken voor alle actiepunten vindt. De actiehouders die verantwoordelijk zijn voor de actiepunten leveren deze informatie aan. Vandaag is het tijd voor actieplan Open Overheid update 9.

Actiepunt 1: Nationale open data agenda

Actiehouder: ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. In samenwerking met: alle ministeries.

In het voorjaar is opnieuw de overheidsbrede Open Data inventarisatie uitgevoerd. De resultaten worden op data.overheid.nl gepubliceerd. Een aandachtspunt blijft de toename van het aanbod van datasets, met name de zogenaamde ‘high-value’ data. In dat kader is met VNG/KING een overzicht gemaakt van gemeentelijke datasets. Dit lijstje dient als inspiratiebron voor gemeenten, om zo met voorrang datasets te ontsluiten. Deze lijst is terug te vinden op data.overheid.nl.

Naast beschikbaarstelling is de verbetering van de datakwaliteit ook een belangrijk aandachtspunt. Het doel is om de toegankelijkheid en de gebruikswaarde van Open Data te vergroten. De dataknooppunten kunnen daarin een belangrijke rol gaan spelen. Een pilot helpt wellicht om de mogelijkheden hiervoor verder te verkennen. Binnenkort wordt duidelijk of hier voldoende draagvlak voor is.

Actiepunt 2: Stuiveling Open Data Award

Actiehouder: ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. In samenwerking met: het Leer- en Expertisepunt Open Overheid.

Tot ons verdriet hoorden we dat Saskia J. Stuiveling, voormalig president van de Algemene Rekenkamer op 20 april onverwacht is overleden. Saskia was warm pleitbezorger van open data en naamgever van de Stuiveling Open Data Award (SODA). Op 5 april kwamen we nog bij elkaar met de SODA jury en organisatie, waar Saskia zich vanuit haar adviesrol zoals altijd scherp, kritisch en gedreven toonde. De jury en organisatie van de SODA zetten het werk onverminderd voort om de doelen die Saskia voor ogen had te bereiken. Inmiddels is bekend dat de aanmeldingen voor SODA2017 van start gaan op 9 juni tijdens de Accountability Hack in de Tweede Kamer. Wil je daar bij zijn? Lees dan meer over deze bijeenkomst en meld je aan.

Actiepunt 3: ROUTE-TO-PA: Hergebruik van open data in de provincie Groningen

Actiehouder: Universiteit Utrecht, departement Bestuurs- en Organisatiewetenschap. In samenwerking met: provincie Groningen, de gemeente Den Haag, het ministerie van BZK, Open Knowledge Foundation (Verenigd Koninkrijk) en diverse Europese universiteiten.

De afgelopen twee maanden vonden er diverse positieve ontwikkelingen plaats binnen het project. Zo is vorige maand de voortgang van het Europese ROUTE-TO-PA project als positief beoordeeld door Brusselse reviewers. Dit houdt in dat het project door mag gaan met haar activiteiten.

Op basis van de feedback van gebruikers, hebben de tools SPOD en TET een vernieuwde vormgeving en design gekregen. Dit maakt het voor gebruikers nog makkelijker om open data te analyseren en rondom open data met elkaar te discussiëren. Verder biedt SPOD ook de functionaliteit om online een dataset te creëren.

Last but not least, de Universiteit Utrecht zal naast het project in Groningen, ook een project opstarten met de gemeente Utrecht. Dit project is gericht op het hergebruik van open data voor Utrechtse maatschappelijke vraagstukken. De komende weken wordt samen met de gemeente gewerkt aan het formuleren van doelen en het uitwerken van scenario’s en activiteiten voor het komende half jaar.

Actiepunt 4: Actieve openbaarheid van informatie

Actiehouder: ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. In samenwerking met: alle ministeries en uitvoeringsorganisaties.

Donderdag 20 april vond de tweede kennisbijeenkomst plaats bij het ministerie van Financiën. De projectleiders van Financiën, I&M, V&J en BZK spraken daar aan de hand van casuïstiek over het toepassen van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) bij actieve openbaarmaking van onderzoeksrapporten. Ook het op grond van de Wob lakken van informatie kwam ter sprake, bijvoorbeeld van persoonsgegevens of vertrouwelijke bedrijfsgegevens.

In het overleg is afgesproken dat interne onderzoeksrapporten over het functioneren van de organisatie of medewerkers – denk  aan medewerkertevredenheidsonderzoeken (MTO’s) en ‘Gateway reviews’ – niet actief openbaar worden gemaakt en dat per geval de afweging gemaakt moet worden of een rapport wel of niet openbaar wordt gemaakt als er passages in ‘gelakt’ zijn.

Actiepunt 5: Open over geld: Openspending detaildata

Actiehouder: Open State Foundation (OSF). In samenwerking met: Provincies, Waterschappen, Gemeenten, Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK), Interprovinciaal Overleg (IPO), Unie van Waterschappen (UVW) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG).

Voor Open Spending Detaildata gaan we, om context aan de detaildata toe te voegen, aan de slag met drie thematische pilots met lokale overheden. De thema’s van de pilots zijn ‘context’, ‘locaties’ en ‘indelingsweergave’. Deze thema’s komen voort uit een behoeftepeiling onder gemeenten. Hiermee verbeteren we de kwaliteit van de Detaildata, zodat deze voor raadsleden, journalisten en inwoners geschikter is voor hergebruik. In de pilots wordt ook gewerkt aan het standaardiseren van Detaildata.

Aan deze pilots doen minimaal drie lokale overheden mee. We maken op dit moment afspraken met de gemeente Utrecht als eerste deelnemer. Overige geïnteresseerde overheden kunnen zich aanmelden bij Tom Kunzler via tom@openstate.eu. Momenteel werken we aan het mogelijk maken van het wisselen van de indelingsweergave, zodat naast de Iv3-indeling vanuit de Besluit, Begroting en Verantwoording (BBV) het ook mogelijk wordt om de Detaildata te bekijken in de indeling van de programma’s die de gemeenten voor hun eigen communicatie gebruiken.

Actiepunt 6: Open over besluitvorming bij gemeenten: open raadsinformatie

Actiehouder: Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). In samenwerking met: de Open State Foundation, diverse gemeenten en het ministerie van BZK.

Er zijn belangrijke stappen gezet voor Open Raadsinformatie. Tijdens de Praktijkbeproeving zijn door KING tien nieuwe gemeenten toegevoegd aan de API en Zoekmachine. Ook zijn de eerste gemeenten die bij leverancier GemeenteOplossingen zitten toegevoegd. Hiermee is de raadsinformatie van Oss, Zoetermeer, Gouda, Noordoostpolder, Steenbergen, Overbetuwe, Doetinchem, Enschede, Medemblik en Goirle geschikt voor hergebruik. Een aantal van deze gemeenten heeft nu ook stemuitslagen, presentie van raadsleden en tekst-doorzoekbare moties en amendementen mogelijk gemaakt.

In april is er, op uitnodiging van KING, een bijeenkomst geweest waar tien leveranciers aanwezig waren van raadsinformatiesystemen. Er is onder hen draagvlak voor het ontwikkelen van een standaard en enkele leveranciers willen daar actief aan bijdragen. Dit is een zeer belangrijke stap in het ontsluiten van raadsinformatie. Momenteel is KING bezig met het ontwikkelen van een concept-standaard die we in juni willen voorleggen aan de leveranciers.

Actiepunt 7: De ambtenaar als vakman in de energieke samenleving

Actiehouder: ministerie van Infrastructuur en Milieu. In samenwerking met: de energieke samenleving en het ministerie van BZK.

De eerste vijf tranches van het werkatelier ‘Kunst van het Verbinden’ zijn afgerond. Er volgen nog vijf werkateliers. Naar aanleiding van de reacties en de ervaringen van deelnemers, worden regelmatig aanpassingen gedaan waardoor de inhoud (nog) beter aansluit bij de inhoud van het werk en de beleving van de medewerkers. Zo is er bijvoorbeeld een plenaire start ingericht, waarin het kader wordt geschetst en het gedachtegoed van de NSOB-rollen worden ingeleid en uitgelegd.

Ook wordt elk werkatelier voorbereid met een bijeenkomst met de leidinggevenden van de deelnemers van de betreffende tranche. Het gesprek over de verschillende overheidsrollen en wat specifiek de netwerkende en participatieve overheidsrol in je werk betekent, komt steeds meer op gang. Om te zorgen dat het gesprek niet hierbij blijft, zetten we het programma ‘Versterking Vakmanschap’ op.

Het ministerie van IenM is niet het enige ministerie dat werkt aan vakmanschap. Via de werkgroepen Ambtelijk Vakmanschap en Interactief Beleid worden ervaringen uitgewisseld met andere ministeries.

Actiepunt 8: Informele aanpak Wob-verzoeken

Actiehouder: ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. In samenwerking met: diverse gemeenten en het Leer- en Expertisepunt Open Overheid.

Tijdens het landelijke PCMO-congres op 28 september, vindt de volgende masterclass Informele Aanpak WOB-verzoeken plaats. Meer informatie hierover is vanaf eind mei te vinden op de website www.pcmo.nl.

Actiepunt 9. Ondersteuning van overheden: het Leer- en Expertisepunt Open Overheid (LEOO)

Actiehouder: ministerie van Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties. In samenwerking met: ICTU, maatschappelijk betrokken partijen, diverse gemeenten, provincies en ministeries.

Een aantal highlights van het Leer- en Expertisepunt (LEOO) sinds 21 februari 2017:

  1. 1 mei vond een wisseling van de wacht plaats bij het LEOO: Mikis de Winter is begonnen aan een nieuwe uitdaging bij de Huur Commissie. Het team vangt gezamenlijk zijn capaciteit op en Marieke Schenk neemt de eindverantwoordelijkheid over.
  2. Op 8 mei is het project ‘Open Overheid in de praktijk van aardgasvrije wijken’ gestart, in samenwerking met Kennisland. Vijf gemeenten gaan de komende maanden aan de slag met een Open Aanpak.
  3. Op 11 april kwamen de actiehouders van het Actieplan Open Overheid bij elkaar voor een interactieve actiehoudersbijeenkomst op het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Hier lees je meer over deze bijeenkomst.
  4. Ook publiceerden we weer diverse content zoals een interview met minister Plasterk, een interview over het nieuwe BZK programma MOOI, 8 uitgangspunten voor Open Data en een afscheidsblog van Mikis over de netwerkende en responsieve overheid.

 

Gezocht: deelnemers focusgroep Open Overheid

Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) heeft EMMA, experts in media en maatschappij, gevraagd om op korte termijn een tweetal focusgroepen/Ateliers te organiseren over de kansen en bedreigingen voor ‘Open Overheid’. Het concept-essay dat onderzoekers Baetens, Ponsioen en Jacobs geschreven hebben over Open Overheid staat centraal tijdens deze bijeenkomsten.

De onderzoekers willen hun bevindingen graag toelichten en bediscussiëren ‘in klein comité’. En op basis van deze twee Ateliers een co-referaat van twee A4 opstellen, waarbij de reflectie van deze Ateliers is opgenomen.

Beide Ateliers vinden op korte termijn plaats, namelijk:

–          Vrijdag 19 mei van 10.00 uur – 12.00 uur

–          Maandag 22 mei van 15.00 uur – 17.00 uur

De bijeenkomsten vinden plaats bij EMMA, (Wijnhaven 88), centraal gelegen in Den Haag, tegenover het Stadhuis en op loopafstand van Den Haag CS.

Aanmelden kan via e-mail: t.a.v. Gloria Leyenaar aanmelding@emma.nl onder vermelding van naam, functie en in de onderwerpregel ‘Atelier Open Overheid – 19 mei’ dan wel ‘Atelier Open Overheid 22 mei’. Het aantal plekken is beperkt.

 

“We hebben iedereen nodig, niet alleen mensen van beleid.”

Proeverij Werkateliers Vakmanschap

Het ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM) organiseert sinds 2016 werkateliers over ambtelijk vakmanschap in de energieke samenleving. Dit doen zij als onderdeel van de uitvoering van hun actiepunt uit het Actieplan Open Overheid 2016-2017. Wat is ambtelijk vakmanschap? Wat bedoelen ze met de energieke samenleving? En vooral: wat gebeurt er tijdens de werkateliers?

Hoge verwachtingen
De bijeenkomst Ambtelijk vakmanschap en Open Overheid in de energieke samenleving op 10 mei bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, in opdracht van de directie Democratie en Burgerschap, gaf deelnemers een kijkje in de keuken van de werkateliers van IenM.

Hellie van Hout (Publieke Versneller en één van de begeleiders van de werkateliers), spreekt bij aanvang haar hoge verwachtingen uit: “Jullie zijn hier immers vrijwillig. Bij IenM is dat anders, men moet meedoen en dat is soms te merken aan de mate van enthousiasme.”

Kennismaken met de overheidsrollen
In twee sessies, een in de ochtend en een in de middag, maken deelnemers kennis met de werkateliers. In beide sessies staan – net als in de echte werkateliers – de overheidsrollen van de NSOB (Nederlandse School voor Openbaar Bestuur) centraal:


De vraag “in welke rol bevind jij je nu?” zorgt voor een levendige discussie en ‘wandeling’ over de kwadranten. De vervolgvraag “welke rol zou je graag willen hebben”, brengt een verschuiving van een groot deel van de groep naar de responsieve overheidsrol op gang.

Wat betekent responsief zijn?
Veel deelnemers, veelal rijksambtenaren, voelen zich thuis in de rol van de netwerkende overheid. Nieuwer is de responsieve variant, de rol waarbij de vier aanvliegroutes van Open Overheid het beste aansluiten. En daar ligt dan ook de focus  van de werkateliers. Responsief werken betekent dat je naar de wereld kijkt vanuit de ogen van degene waar het om gaat. Dat is dus niet vanuit de beleidswereld.

Een goed voorbeeld van responsief werken is het dossier over verwarde mensen, dat door een van de deelnemers werd genoemd. Als je vanuit de belevingswereld van verwarde mensen kijkt, dan kom je ambulancepersoneel, politie, schuldhulpverlening en GGZ tegen. Om oplossingen te ontwikkelen kun je dus beter met verwarde mensen zelf aan tafel gaan, in plaats van grote instituties als uitgangspunt te nemen.

Dit neemt niet weg dat in ieder dossier alle overheidsrollen terugkomen, afhankelijk van de projectfase. Bijvoorbeeld als het gaat om veiligheid. Zonder rechtmatige overheid wordt het niet echt veilig. Maar als je burgers niet betrekt dan voelen zij zich niet veilig.

Verschillende departementen, dezelfde ambitie
Tijdens de aansluitende lunchbijeenkomst bieden collega’s van verschillende departementen een inkijkje in hun programma’s over Ambtelijk Vakmanschap en de energieke samenleving. Waaronder natuurlijk Joke de Vroom. Zij is vanuit IenM nauw betrokken bij de werkateliers en schets wat IenM met de werkateliers beoogt: verbinding zoeken met de samenleving.

Anke Sikkema van het ministerie van Economische Zaken gaat in op het programma Samen in Beleid, waarbij de focus ligt op het leggen van nieuwe verbindingen. “We hebben iedereen nodig, niet alleen mensen van beleid.” Ze vindt het mooi dat verschillende departementen overeenkomstige programma’s hebben en dat die dezelfde taal spreken, namelijk die van de NSOB-rollen.

Lotte Nijland van BZK is betrokken bij het programma ambtelijk vakmanschap bij BZK. “Wij zijn ervan overtuigd dat het beter gaat met Nederland, als de kwaliteit van ambtelijk vakmanschap hoog is.” Ze vertelt dat BZK als doel heeft om voorloper te zijn op het gebied van ambtelijk vakmanschap.

“Het mag glibberig zijn”
Ook voor het tweede werkatelier is opnieuw veel animo. Wederom vrijwillig. En wederom met veel enthousiasme en ervaringsuitwisseling. Een van de deelnemers weet de responsieve overheid mooi te tekenen. Namelijk “een ambtenaar met de voeten in de klei, middenin de samenleving en ja, dat mag glibberig zijn.” De samenleving wordt op een podium geplaats, want “daar doen we het tenslotte voor!”

Voor meer  informatie over de bijeenkomst, de werkateliers en de relatie met Open Overheid:

  1. Presentaties ambtelijk vakmanschap en open overheid (lunchbijeenkomst 10 mei)
  2. Blog van Mikis de Winter over overheidsrollen en Open Overheid
  3. Interview met Joke de Vroom en Mieke Visch over Ambtenaar in de Energieke Samenleving en de werkateliers bij IenM
  4. Aankondiging bijeenkomst Ambtelijk vakmanschap en Open Overheid in de energieke samenleving

 

Tijd voor de netwerkende en responsieve overheid?

Wat voor overheid willen wij zijn? Is het al tijd voor de netwerkende en responsieve overheid? In gesprekken merk ik dat iedere ambtenaar anders op deze vraag reageert. Met elkaar maken al die verschillende ambtenaren ‘de overheid’. Gandhi zei het al: “Wij mensen zijn het product van ons denken. Wat we denken, dat worden we.” Mij valt op dat ambtenaren steeds denken en praten over de vier overheidsrollen van de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur (NSOB): de rechtmatige overheid, de presterende overheid, de netwerkende overheid en de responsieve overheid. En als het gaat om Open Overheid, dan hoor ik ook steeds vaker verwijzingen naar de vier aanvliegroutes: Open Contact, Open Aanpak, Open Data en Open Verantwoording. Dat roept de vraag op: hoe verhouden de vier overheidsrollen en de vier open aanvliegroutes zich tot elkaar?

De vier overheidsrollen
Onderstaat figuur vat de vier overheidsrollen van de overheid krachtig samen. Deze figuur kreeg ik van de directie Participatie van het ministerie van Infrastructuur en Milieu en die baseerde zich op verschillende NSOB publicaties zoals Sedimentatie in sturing.


Bij verschillende departementen, provincies en gemeenten zie ik regelmatig variaties op de vier overheidsrollen: de rechtmatige overheid, de presterende overheid, de netwerkende overheid en de responsieve overheid. Mieke Visch van het ministerie van Infrastructuur en Milieu zei recent in een interview:

“We weten heel goed wat het betekent om een presterende overheid of rechtmatige overheid te zijn. Maar de ambtenaar in de energieke samenleving gaat veel meer richting de netwerkende en de responsieve overheid. Ik zou het mooi vinden als er met een bepaalde vanzelfsprekendheid wordt geschakeld tussen de verschillende kwadranten. En dat de responsieve overheid gewoon als onderdeel van het werk wordt gezien. Wees nieuwsgierig en open. Rondom wetgeving kun je ook – zoals bij de omgevingswet – veel stakeholders betrekken. Als je het hebt over openheid, dan kan dat zeker in alle kwadranten.”

Wat is dan de samenhang tussen de vier overheidsrollen en de vier open aanvliegroutes? 

De vier aanvliegroutes Open Overheid
Het figuur hieronder vat de vier aanvliegroutes voor Open Overheid goed samen.  Deze figuur is gebaseerd op drie jaar werken met Open Overheid vanuit het Leer- en Expertisepunt Open Overheid (LEOO).

Alle soorten van Open Overheid zijn nodig. Zonder Open Contact en Open Aanpak blijft de beweging te technisch en inhoudelijk, vaak ook zonder werkelijke samenwerking. En zonder Open Data en Open Verantwoording is er te weinig inhoudelijke basis. De tip van het LEOO is: start bij één van de aanvliegroutes, de aanvliegroute die bij jouw eigen organisatie het beste past. Dat geeft focus en kans op snel succes.

De vier verschillende aanvliegroutes vormen samen – als ze elkaar raken – het geheel van Open Overheid. Het burgerpanel Open Overheid sprak de wens uit voor een overheid die ‘samenwerkt en samen leert’. Dit past bijvoorbeeld onder Open Aanpak en Open Contact. Andere adviezen van het burgerpanel richten zich juist meer op Open Data en Open Verantwoording. Uiteindelijk zijn alle soorten van Open Overheid nodig.

Good practice: budgetmonitoring
Een voorbeeld van verschillende aanvliegroutes die ‘samenwerking,  is budgetmonitoring: een good practice uit Amsterdam-Oost waarbij inwoners en overheid samenwerken en in gesprek gaan over financiële keuzes. Dit bestaat voor een deel uit het ter beschikking stellen van begrotingsgegevens in de vorm van Open Data. Maar deze data op zichzelf doen nog niets. Inwoners kunnen er pas mee aan de slag als ze de procedures rond begrotingen kennen (Open Verantwoording). Wat zijn bijvoorbeeld de mogelijkheden als een inwoner invloed wil uitoefenen? Die mogelijkheden verschillen sterk per moment in het jaar. Bovendien is informatie nodig om de haalbaarheid van alternatieven in te schatten. Budgetmonitoring in Amsterdam werkt sterk vanuit interactie en rol (Open Aanpak): inwoners en overheid praten o.a. over wat de overheid doet en welke taken inwoners kunnen overnemen. Zonder vertrouwen en zonder het gevoel dat de deur bij zowel de inwoners als de overheid altijd openstaat, is dit niet mogelijk. Zonder Open Contact en het daaruit voortvloeiende vertrouwen is er niet veel mogelijk. Daarom is het voor overheden altijd zinvol om te investeren in goede contacten met inwoners en open te werken via de sociale media en Community Building. Lees meer over de vier aanvliegroutes.


Passen de vier aanvliegroutes en de vier overheidsrollen bij elkaar?
De afgelopen maanden heb ik veel gesproken met verschillende mensen over hoe de vier aanvliegroutes en de vier overheidsrollen met elkaar samenhangen. Gaan beide indelingen over iets anders? Of is er een gemeenschappelijke noemer? Ik denk dat laatste: beide indelingen gaan over de overheid en Open Openheid is een aspect van diezelfde overheid. De figuur hieronder toont de samenhang die ik zie.

Toelichting per kwadrant:

  1. Open Verantwoording past bij het eerste kwadrant: de rechtmatige overheid. Van een rechtmatige overheid willen mensen weten wat de overheid doet. Bijvoorbeeld wat er met hun belastinggeld gebeurt en hoe ze dit kunnen veranderen. Als overheidsorganisaties de inkomsten en uitgaven actief openbaar maken, zien burgers waaraan hun geld wordt besteed en kunnen ze meedenken over alternatieven. In het voorbeeld van watdoetHengelo is ook heel helder benoemd wat de gemeente anders kan doen.

 

  1. Open Verantwoording past ook bij het tweede kwadrant, de presterende overheid, maar Open Data past hier nog beter bij. Steeds meer overheidsorganisaties kiezen ervoor om gegevens kosteloos, rechtenvrij, openbaar, machine leesbaar en volgens open standaarden beschikbaar te stellen. Omdat een gemeente, provincie of waterschap simpelweg transparant wil zijn. Overheidsdata zijn immers op kosten van de burger verzameld en moeten dus ook voor hún doelen beschikbaar zijn. Overheden stellen ook hun gegevens beschikbaar om maatschappelijke en economische activiteit te stimuleren. Eén van de vele voorbeelden hiervan is OmgevingsAlert: een toepassing die inwoners vertelt waar in hun omgeving een verbouwing of een wegopbreking is.

 

  1. Voor de netwerkende overheid uit het derde kwandrant vormen transparantie, Open Data en Open Verantwoording een belangrijk fundament voor de aanvliegroute Open Aanpak. Een Open Aanpak zorgt voor beleid dat beter aansluit op de wensen uit de samenleving. Met een Open Aanpak werken overheden aan een goed resultaat voor alle partijen. Een voorbeeld is Right to Challenge, het recht van buurtgebonden (sociale) ondernemers en bewonersgroepen om lokale voorzieningen en taken van de gemeente over te nemen of in samenwerking met de overheid te te coproduceren, wanneer zij denken dat het beter of anders kan. Dit kan verschillende voordelen opleveren, zoals:
    1. Inwoners kunnen soms taken beter of efficiënter uitvoeren dan de gemeente.
    2. Nieuwe spelers vergroten de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van stad of dorp.
    3. Het verbinden van kennis van bewoners en ambtenaren draagt bij aan een betere buurt.

 

  1. Een responsieve, participerende overheid (vierde kwadrant) voegt Open Contact als aanvliegroute toe, omdat deze overheid dichtbij, laagdrempelig, bereikbaar en betrouwbaar wil zijn. Publieke professionals kunnen zo beter inspelen op de behoeftes van mensen. Door op de sociale media te laten zien wat ze doen, maken zij de overheid toegankelijker en komt de overheid zelf in contact met ideeën en vragen uit de samenleving. Een vaak gehoord voorbeeld van Open Contact is de informele aanpak, zoals van het programma Prettig Contact met de Overheid. Dat betekent dat ambtenaren vaker bellen vóór ze een juridisch doorwrochte brief schrijven. Als een ambtenaar belt met een eerlijke houding en actief luistert en doorvraagt, dan wordt veel sneller duidelijk wat er precies aan de hand is. Zo kunnen ambtenaren dure en tijdrovende juridische procedures voorkomen.

 

Ik vertel op 10 mei tijdens de lunchlezing ‘Ambtelijk vakmanschap en Open Overheid in de energieke samenleving’ meer over bovenstaande en ga dan graag met iedereen in gesprek. Dat is trouwens mijn laatste ‘optreden’ voor het Leer- en Expertisepunt. Dus komt allen!

 

Is transparant hetzelfde als open?

Betekent het begrip transparant hetzelfde als open? De afgelopen drie jaar hoorde ik veel verschillende antwoorden op deze vraag. Eén van de antwoorden sprak me erg aan, namelijk een antwoord dat gebruik maakte van een metafoor: een vergelijking met een huiskamer. Het is transparant als je geen gordijnen hebt hangen, want dan kunnen buren door de ramen bij je naar binnen kijken. Je bent open als je je ramen open zet, zodat iedereen bij je binnen kan stappen of door het open raam met je in gesprek kan gaan. Het grootste verschil tussen open en transparant? Bij transparant kun je jezelf nog verstoppen op plekken die je door het raam niet kunt zien, als je geen bezoek of gesprek wilt.

Transparantie en openheid bij de overheid
Wat betekent dit dan voor de overheid? Zijn openbaar gemaakte onderzoeksrapporten open of transparant? Transparant! De Rijksoverheid verstrekt de onderzoeksrapporten actief, maar gaat niet het gesprek aan. De rapporten zijn voor iedereen ‘door het raam’ te bekijken. En als er persoonsgegevens in staan, bijvoorbeeld van geïnterviewden, dan maakt de overheid die vaak niet zichtbaar. Die worden dan bij wijze van spreken ‘achter de bank’ verstopt. En dat mag wettelijk gezien ook.

Vallen burgerparticipatie en overheidsparticipatie dan onder transparantie of openheid? Participatie gaat over open. Over het gesprek aangaan. De kern van burgerparticipatie en overheidsparticipatie is samenwerking. En daarvoor moet de deur van de overheid open. Bij overheidsparticipatie doet de overheid mee aan processen van burgers, bijvoorbeeld als burgers hun eigen buurtbudget willen besteden aan een nieuw plein. Bij burgerparticipatie doen burgers mee aan processen van de overheid, bijvoorbeeld een inspraakavond over een bouwplan van de gemeente.

En is Open Data dan transparant? Gaat openheid dan alleen over houding en gedrag? Als jouw gemeente data vrijgeeft – alleen omwille van transparantie – dan zeg ik ‘ja’ als antwoord op deze vraag. Het antwoord is ook ‘ja’ als een open houding en gedrag  zonder transparantie in data en informatie kunnen. Maar in de praktijk lopen openheid en transparantie dwars door elkaar heen. Zo was één van de belangrijkste tips over het onderwerp Right to Challenge: leg een basis met transparantie over data, documenten en informatie. Right to Challenge gaat over een samenwerkende overheid. Een Open Aanpak noemen we dat, waarbij open samenwerken centraal staat. Bij Open Data wemelt het vaak van tips als: betrek hergebruikers bij de keuze over welke dataset je als eerste vrij geeft.

Transparantie en openheid voor een goed functionerende overheid
Is transparant dan een onderdeel van open? Of is open een onderdeel van transparant? Daarover verschillen de meningen. En dat verklaart ook waarom er vaak misverstanden ontstaan als we beide begrippen door elkaar gebruiken. Het burgerpanel Open Overheid stelde voor om de grootste prioriteit aan een opener houding en gedrag van de overheid te geven. De redenen die zij hiervoor noemen zijn de wens voor een betere bejegening, een beter luisterende overheid en een overheid die inbreng en signalen van burgers serieus neemt. Bij dergelijke signalen is transparant een onderdeel van open. Anderen vinden dat open een onderdeel van transparant is. Zelf zie ik dat niet zo, maar ik ben dan ook van het Leer- en Expertisepunt Open Overheid en daar is ‘open’ het centrale begrip.

Waarom het nuttig  is om de begrippen open en transparant van elkaar te onderscheiden? Dat zit hem in het onderscheiden van wat we bij het LEOO de vier aanvliegroutes noemen: Open Contact en Open Aanpak gaan vaak over openheid. En de andere twee aanvliegroutes, Open Data en Open Verantwoording, gaan vooral over transparantie. Uiteindelijk zijn alle soorten van Open Overheid nodig. Transparantie kan niet zonder openheid en andersom. Zonder Open Contact en Open Aanpak komt een organisatie vaak te technisch en inhoudelijk over en komt er geen samenwerking tot stand. En zonder Open Data en Open Verantwoording is er te weinig inhoudelijke basis.

Wat mij betreft is de gouden tip: start bij openheid of transparantie. Het liefst met één van de bijbehorende aanvliegroutes, de route die het best bij jouw organisatie past. Bij die keuze is het heel handig als je de verschillende begrippen van elkaar kunt onderscheiden. Dat onderscheid én die keuze geven focus en kans op snel succes!

Als je wilt lezen hoe dat ook al weer werkt met de vier aanvliegroutes, lees dan de blog Daarom Open Overheid.

 

”Beter, beter, beter!”
Actiehouders Open Overheid gemotiveerd om het nóg beter te doen

Hoe gaat het een jaar na de start van het Actieplan Open Overheid met de acties? Op 11 april kwamen de actiehouders van het Actieplan Open Overheid 2016-2017 voor de eerste keer dit jaar bij elkaar. Enerzijds voor het laatste nieuws van het beleidsteam Open Overheid en het Open Government Partnership (OGP) en anderzijds om zelf te vertellen hoe het ervoor staat. De middag werd afgesloten met twee presentaties over Open Overheid en een brainstorm over het Open Overheid jaarevent. Kortom: een middag vol openheid!

Vooruitblikken én een feestelijke terugblik
Roxana Chandali, coördinator van het beleidsteam Open Overheid, trapt de middag af met een vooruitblik: de mid-term zelfevaluatie komt er aan. OGP heeft hier speciale templates voor en alle actiehouders dienen deze templates in juni in te vullen.

Het toekomstige Actieplan, dat volgt op het huidige Actieplan, is een ander belangrijk punt van aandacht. Het doel is om nog meer ‘eigenaars’ van Open Overheid aan te trekken. Ook bij provincies en gemeenten. Het nieuwe Actieplan zet een stap richting een meer responsieve overheid, met als belangrijkste vraag: “Wat kan Open Overheid echt voor burgers betekenen?” Roxana nodigt de actiehouders uit om mee te denken over mogelijke nieuwe partners voor het Actieplan en geeft aan dat de actiehouders nauw worden betrokken bij het proces. Het nieuwe plan gaat medio 2018 van start.

Tom Kunzler Openspending.nl

Roxana blikt ook nog even terug op de Open Government Partnership Awards, die in december 2016 tijdens de OGP Summit in Parijs werden uitgereikt. De Open State Foundation viel daar in de prijzen met Openspending.nl. Tom Kunzler, actiehouder namens de Open State Foundation, ontvangt van Roxana een toepasselijke Open Data trui om hem nog eens extra in het zonnetje te zetten

Van transparantie naar participatie
Er was meer aandacht voor OGP tijdens de actiehouderbijeenkomst. Paul Maassen (OGP Director for Civil Society Engagement) vertelt uitgebreid over de uitdagingen van zijn organisatie. Het politieke klimaat in sommige landen werkt niet bepaald in het voordeel van Open Overheid en “het spel wordt moeilijker.” Toch blijft Paul Maassen positief en vol enthousiasme over de ontwikkelingen die wél bijdragen aan opener overheden wereldwijd. Hij noemt landen als Canada en Duitsland, die zich opwerpen als beschermers van Open Overheid. Wat hem betreft gaat OGP op volle kracht door en ligt de focus niet op “meer, meer, meer” maar op “beter, beter, beter.”

Paul waarschuwt dat het gesprek over Open Overheid vaak een gesprek van de elite blijft. En dat leidt niet tot de cultuurverandering die nodig is voor een opener overheid. Een uitdaging blijft dan ook om burgers meer te betrekken. Daarnaast zijn veel hervormingen redelijk technisch van aard en gericht op transparantie. De aandacht van actieplannen, door OGP ook wel commitments genoemd, zou daarom veel meer op participatie en responsiviteit gericht moeten zijn. De overheid krijgt alleen het vertrouwen van de burger als er sprake is van interactie.

Actiehouder carrousel
Dat de actiehouders zich aansluiten bij de “beter, beter, beter” visie van OGP blijkt wel als zij zelf aan de slag gaan. Het doel van de actiehouderbijeenkomst was om de actiehouders van het Actieplan te ondersteunen en de synergie tussen de actiepunten te vergroten. Dit gebeurde in de zogenaamde actiehouder carrousel: iedere actiehouder vertelt daarin kort het laatste nieuws over zijn actiepunt en introduceert zijn belangrijkste vraag. Deze vragen zorgen voor levendige, opbouwende gesprekken en handige tips van collega-actiehouders op de flip-overvellen.

Binnenkort lees je op open-overheid.nl uitgebreider hoe het ervoor staat met de actiepunten. Alle actiehouders schrijven naar aanleiding van de actiehouderbijeenkomst een blog over hun actiepunt.

Onderzoeken naar Open Overheid
Bij het ondersteunen van de actiehouders past ook het verbreden van kennis over Open Overheid. Twee presentaties over Open Overheid zorgden voor leuke discussies tussen de onderzoekers en de aanwezigen. Namens EMMA vertelde Ton Baetens over de uitkomsten van hun onderzoek naar de houding van ambtenaren ten aanzien van openbaarheid. Guido Brummelkamp, van onderzoeksbureau Panteia, ging daarna in op zijn literatuuronderzoek naar de effecten van Open Overheid en gaf tal van voorbeelden van interessante literatuur over dit onderwerp.

Benieuwd naar de presentaties? Bekijk dan de slides van de presentaties:
– EMMA: de houding van ambtenaren ten opzichte van openbaarheid
– Panteia: de effecten van Open Overheid

De onderzoeken bevinden zich in de afrondende fase en worden binnenkort op open-overheid.nl gepubliceerd.

What’s next?
Net als in december 2016 organiseert het Leer- en Expertisepunt Open Overheid ook dit jaar een Open Overheid jaarevent. De actiehouders zijn vanzelfsprekend de aangewezen personen om hierover mee te denken. De bijeenkomst werd daarom afgesloten met een brainstorm over het jaarevent van 2017. Een kleine greep uit de ideeën: de actiehouders willen de grenzen van openheid opzoeken, een workshop over de grootste misverstanden van de Wob (Wet openbaarheid van bestuur), veel interactie, een openluchtfestival, focus op maatschappelijke vraagstukken en nog veel meer!

Nieuwsgierig? We houden je via open-overheid.nl en onze nieuwsbrief op de hoogte van het Open Overheid jaarevent. Heb jij tips voor het jaarevent? We ontvangen ze graag!

Open Overheid

De actiehouderbijeenkomst werd georganiseerd door het Leer- en Expertisepunt Open Overheid, in opdracht van de directie Democratie en Burgerschap van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

Bekijk hier alle foto’s van de actiehouderbijeenkomst (met dank aan Sebastiaan ter Burg).

 

Nieuwe Open eGovernment services voor 2030?

Clarity is een door de Europese Commissie gefinancierd project waarin een consortium, met onder andere de Waag, werkt aan het opstellen van uitgangspunten voor Open eGovernement services. In deze blog neemt Paul Suijkerbuijk jullie mee in de vorming van ideeën tijdens een bijeenkomst met de Waag. Een kijkje in de keuken:

Clarity: digitale diensten & vertrouwen van burgers
Het project Clarity onderzoekt hoe de overheid digitale diensten kan aanbieden die het vertrouwen van burgers vergroten en die transparantie en efficiëntie bevorderen. Om dit te onderzoeken worden bij verschillende doelgroepen behoefte onderzoeken gedaan en succesvolle voorbeelden van nieuwe en opkomende technologieën verzameld.

WeGovernment, Capital Control of YourAuthorITy?
Hoe functioneert de overheid in 2030 en hoe wordt de samenleving bestuurd? Hoe verschuift de relatie tussen de ontwikkeling van technologie en de veranderende rol en positie van de overheid? Wat kunnen we verwachten en hoe sturen we bij? Aan de hand van drie scenario’s verkennen we welke impact verschillende keuzes van de overheid mogelijk heeft op de samenleving rond 2030.

Elk van de aanwezigen verplaatste zich in een zelf ontwikkelde ‘persona’, die in verschillende werelden met ‘de overheid’ te stellen krijgt. Zo vormen we de contouren van een gezamenlijke visie op open governance.

Allereerst zijn gezamenlijk een vijftal waarden gedefinieerd. Waarden die vanuit de eigen ervaringen en gedachten zijn voortgekomen. De waarden Autonomie, Samen, Open, Vooruitgang en Eerlijkheid geven een houvast bij de verkenning van de scenario’s. Zijn dit dé waarden? Vast niet allemaal, maar ze helpen voor nu bij de verkenning.

Scenario 1: WeGovernment
Centraal in dit scenario staat de decentralisering van beleidsvorming en actieve zeggenschap van de burger. Burgers gaan zelf lokaal bij elkaar zitten en/of laten via internet hun stem horen (als individu of als groep). Wat lokaal kan worden opgelost, gebeurt lokaal. Maar mensen hebben ook inspraak bij grotere vraagstukken. Via open source ICT systemen wordt ieders stem meegenomen tot op het niveau van Europa. De overheid is een soort bemiddelaar die groepen en stakeholders inschakelt die met een vraagstuk te maken hebben.

 

Scenario 2: Capital control
In dit scenario overheerst de privatisering van beleidsvorming en -uitvoering. Het bedrijfsleven komt voorop komt te staan. Burgers hebben steeds minder recht op bepaalde voorzieningen; je moet het allemaal kopen. De overheid speelt een kleine rol, vooral in dienst van het bedrijfsleven, door het financieel kapitaal te steunen en beveiligen, in plaats van de burger. Geld en financiële waarde is ook waar in het algemeen op wordt gestuurd. En waarméé wordt gestuurd: steeds vaker hangt de levering van een voorziening of oplossing af van je inkomen of je ranking.

 


Scenario 3: YourAuthorITy
Hier domineert de bureaucratisering van beleidsvorming en -uitvoering. Dat werkt vaak averechts, maar het bestuur handhaaft zich met autoritaire tactieken. Of de overheid nu wel of niet goed zorg voor het publiek belang, is onduidelijk: met gepersonaliseerde PR en nepnieuws houden ze in elk geval de schone schijn op. Mensen die zich niet gedragen, worden niet alleen overgeslagen, maar krijgen ook boetes en verminderde burgerrechten. Verkiezingen en referenda vinden wel plaats, maar lijken meer op (slecht) theater dan op politiek. De overheid zelf heeft ook niet alles meer onder controle, want zelfsturende computersystemen nemen de meeste dagelijkse besluiten.

 

Het gesprek over de scenario’s was best een worsteling. De ‘persona’s’ vonden de inrichting van de overheid helemaal niet zo belangrijk. Zo lang diensten maar geleverd worden, het rijbewijs eenvoudig aan te vragen is en de AOW op tijd op de rekening staat. De politieke kant van de overheid staat op afstand. Eens in de zoveel tijd kan er gestemd worden, maar de invloed van die politieke overheid op de uitvoering is nauwelijks zichtbaar.

Het project Clarity onderzoekt nu de impact van de keuzes en strategie van de overheid, maar uiteindelijk zullen we pas in 2030 weten of we een beetje in de goede richting hebben gedacht.

Welk scenario past volgens jou het beste? Of heb je juiste andere ideeën voor een scenario? Laat het weten via paul@open-overheid.nl.

Meer informatie over het project en het consortium is beschikbaar op de website van Clarity.

Data in de openbare ruimte

Bijeenkomst bij GeoNovum

Op 31 maart organiseerde GeoNovum een klankbordgroepbijeenkomst over data in de openbare ruimte. De belangrijkste vraag was: hoe gaan we om met het verzamelen van data in de openbare ruimte? Data wordt volop verzameld in de openbare ruimte: via WiFi scanners, Bluetooth scanners, maar ook via vaste of mobiele camera’s.

In publieke ruimte verzamelde data openbaar?
De gemeente Eindhoven schreef eind 2015 in een raadsinformatie brief dat alle in de openbare ruimte verzamelde data ook weer ter beschikking van het publiek gesteld moet worden. Dat wil zeggen, na anonimiseren als Open Data.

Maar wat betekent dit besluit voor innovatie en hoe moet een overheid hiermee omgaan in regelgeving? GeoNovum werkt aan het opstellen van een aantal tools om overheden hiermee te helpen, maar eerst moet vastgesteld worden om welke belangen het gaat.

Inventariseren
Een inventarisatieronde onder de deelnemers van de klankbordgroep levert inzichten op over privacy. Maar ook over de belangenafweging tussen het individu en de maatschappij en over hoe die afweging dan zou moeten worden gemaakt. Het belang van innovatie en open data kwam ook nadrukkelijk naar voren.

Deze input is verzameld met dank aan de gemeenten Zwolle, Nijmegen en Eindhoven. Ook werkten het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM) en het Leer- en Expertisepunt Open Overheid hieraan mee.

Vanuit GeoNovum houdt Marc de Vries zich de komende tijd bezig met het inventariseren en ontwikkelen van tools. Mocht je voorbeelden hebben waarin het verzamelen van data in de openbare ruimte en het maken van een belangenafweging plaats vindt, stuur dan even een bericht naar m.devries@geonovum.nl of naar paul@open-overheid.nl.

 

10 x tijd voor Open Overheid

Hoeveel tijd besteed jij aan Open Overheid? Vanuit het Leer- en Expertisepunt zijn we er allemaal gemiddeld drie dagen per week erg druk mee. We willen immers bijdragen aan een opener overheid door de community te ondersteunen en hun actie in beeld te brengen. Zo bouwen wij van het LEOO (Leer- en Expertisepunt Open Overheid) aan een community die van elkaar leert en opgedane kennis en expertise borgt. Dit doen we bijvoorbeeld door het voeren van vele gesprekken bij verschillende organisaties. Welke? Lees mee met wat 10 keer tijd voor Open Overheid opleverde.

1. Algemene Bestuursdienst (ABD)
Een aanzienlijk aantal topambtenaren van de Rijksoverheid meldden aan de ABD dat zij graag “met diepgang” meer te willen weten over open data. De ABD vroeg het LEOO of wij hierin konden samenwerken. Dit leverde concrete plannen op voor een dag waarop de topambtenaren in gesprek gaan met Saskia Stuiveling, de voormalig president van de Algemene Rekenkamer en deelnemers aan de SODA (Stuiveling Open Data Award) zoals Bleeve, de winnaar van vorig jaar.

2. Programma Modernisering Openbaarmaking Overheidsinformatie (MOOI)
Binnen het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK), de directie CIO-Rijk wordt op dit moment een nieuw programma ingericht. Doel van dit programma is te zorgen voor de doorontwikkeling van de wetgeving op het gebied van openheid en (passieve en actieve) openbaarheid van bestuur en de uitvoering daarvan. Wij maakten kennis met de programmamanager van MOOI en zij neemt vanaf februari van dit jaar ook deel aan de stuurgroep van het LEOO. Of de Woo (Wet open overheid) er nu wel of niet komt, één ding is zeker: Het LEOO wil graag aansluiten op de ontwikkelingen vanuit MOOI.

3. Handvestgroep Publieke Verantwoording (HPV)
Een reis naar Groningen leverde een lang gesprek op dat veel inzicht gaf op in de wijze waarop uitvoeringsinstellingen zoals DUO en de SVB omgaan met Open Verantwoording. Wij zetten de HPV op onze Open Kaart en Kaspar van den Ham schreef een informatierijke blog over het goede werk van de Handvestgroep Publieke Verantwoording (HPV).

4. Algemene Rekenkamer
De Stuiveling Open Data Award (SODA) is vernoemd naar de vorige president van de Algemene Rekenkamer, Saskia J. Stuiveling. Deze prijs, bedoeld om het innovatief gebruik van Open Data te stimuleren en te belonen, is vorig jaar voor het eerst uitgereikt. Om dit jaar de krachten nog meer te bundelen dan bij de eerste editie het geval was, zijn we met de Algemene Rekenkamer in gesprek over hoe we elkaar kunnen versterken.

5. Nationaal Archief
Met het Nationaal Archief voeren we vanuit het LEOO al langere tijd één-op-één gesprekken en dat is niet verwonderlijk. Want, zoals zij zelf zeggen: “Openheid van zaken geven als overheid is een groot goed. Maar: dat kan alleen als je je informatiehuishouding op orde hebt. Als je ervoor zorgt dat je informatie duurzaam toegankelijk is.” De afgelopen jaren resulteerde dit in diverse samenwerkingen. Het meest recente voorbeeld hiervan is de gastblog van Suzi Szabo, de eerste in een reeks gastblogs van het Nationaal Archief.

6. CBR
Het Centraal Bureau Rijvaardigheid (CBR) heeft gekozen voor een Open Aanpak in innovatie. Het CBR organiseerde een bijeenkomst met deelnemers vanuit verschillende hoeken. Zo waren er sprekers met een singularity University achtergrond, maar ook ontwikkelaars van Virtual Reality omgevingen en organisatiedeskundigen van banken. Vanuit het LEOO leverden we een bijdrage aan de onderdelen Open Aanpak en Open Data. Zo heeft een Open Aanpak het CBR zeker verder geholpen in het denken over innovatie. We vinden het indrukwekkend om te zien hoe innovatief het CBR al is. Het ontwikkelen van examens met behulp van virtuele beelden is al praktijk, en het ontwikkelen van beeldmateriaal is ook al heel ver gevorderd. Zo zagen we eenvoudige animaties van verschillende verkeerssituaties voor mensen met dyslexie en die waren voor hen direct helder.

7. Clarity
Clarity is een door de Europese Commissie gefinancierd project waarin een consortium met onder andere De Waag werkt aan het opstellen van uitgangspunten voor Open eGovernement services. Het project Clarity onderzoekt hoe de overheid digitale diensten kan aanbieden die het vertrouwen van burgers vergroten, en hoe daarbij transparantie en efficiëntie te bevorderen. Clarity doet daarom behoefteonderzoeken bij verschillende doelgroepen en verzamelt succesvolle voorbeelden van nieuwe en opkomende technologie. Vanuit het LEOO leverden we een inhoudelijke bijdrage aan de uitgangspunten van Clarity.

8. Stefaan Verhulst
Het LEOO is regelmatig (mede-)organisator van bijeenkomsten waarin we het gesprek aangaan met met toonaangevende sprekers. Afgelopen 2 maart was dat Stefaan Verhulst, Adjunct Professor aan New York University en medeoprichter van Governance Laboratory. Hij houdt zich primair bezig met (impact van) open data en open overheid. Daarnaast is hij editor en curator van de GovLab weekly, een onmisbare informatiebron als je op de hoogte wilt zijn van wat er over de grenzen heen gebeurt in de wereld van digitale overheid, Open Data en Open Overheid. Volgens Stefaan focussen veel data-aanbieders zich op het leveren van data, maar niet op de gebruikerskant of de impact van Open Data. Het doel is dan het openbaar maken en de aanname is dan dat hergebruik vanzelf gaat. Maar dat laatste gebeurt vaak niet. Lees hier een gastblog met een verslag van de presentatie van Stefaan Verhulst.

9. E-democracy
Binnen het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties werken diverse ambtenaren aan ‘e-democracy’: het inzetten van technologische innovatie om inwoners inspraak te geven en democratische vernieuwing te realiseren. Concreet krijgt dit vorm in een aantal pilots bij gemeenten die gebruik zullen maken van de open source tools van het D-CENT project. Hier zijn zeker raakvlakken met Open Overheid, waardoor van beide kanten het voornemen is meer samen op te trekken.

10. Ministerie van Financiën
Een lunchgesprek leverde naast veel inspiratie om met Open Overheid door te gaan ook een prachtige vraag op: “Nu we de datasets geïnventariseerd en gepubliceerd hebben, hoe regelen we dan dat als we nieuwe data hebben, de datasets opnieuw gepubliceerd worden?” Het LEOO hoort variaties op deze vraag vaker, dus we gaven snel een antwoord in onze rubriek ‘Een open vraag over ….‘. Als je wilt weten hoe je Open Data up-to-date houdt, dan kun je het hier dus altijd teruglezen.

Maak jij tijd voor Open Overheid? En voeren wij samen een gesprek waarin jouw vraag of behoefte centraal staat? Neem dan contact met ons op!