Expertisepunt Open Overheid

Actieplan Open Overheid update 8

Elke acht weken publiceren we een blog waarin je de laatste stand van zaken voor alle actiepunten vindt. De actiehouders die verantwoordelijk zijn voor de actiepunten leveren deze informatie aan. Vandaag is het tijd voor actieplan Open Overheid update 8.

De actiehouders presenteerden zich tijdens Hoe Open? Festival op 12 december in TivoliVredenburg. Benieuwd hoe dat was? Bekijk dan de terugblik van het Hoe Open Festival.

Actiepunt 1: Nationale open data agenda

Actiehouder: ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. In samenwerking met: alle ministeries.

Met de Tweede Kamer spraken we af dat we voor de zomer rapporteren over de bij het Rijk en medeoverheden aanwezige data die via data.overheid.nl als Open Data wordt ontsloten. Om goed te kunnen rapporteren, zijn we met een inventarisatie gestart. Zo kunnen we de inventarisatie van vorig jaar actualiseren. Ook sturen we de resultaten van een onderzoek naar de kosten en baten van het beschikbaar stellen van Open Data naar de Tweede Kamer.

Op verzoek van BZK, deden het CBS en het Kadaster een voorstel voor de opzet van een dataknooppunt. Dit voorstel wordt de komende weken uitgewerkt en getoetst op draagvlak.

Actiepunt 2: Stuiveling Open Data Award

Actiehouder: ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. In samenwerking met: het Leer- en Expertisepunt Open Overheid.

Op 12 december jl. presenteerden de zeven beste SODA2016 inzendingen zich tijdens het Hoe Open? Festival in TivoliVredenburg. Minister Plasterk reikte vervolgens de allereerste SODA uit aan de HuisScan van Bleeve, in aanwezigheid van Saskia J. Stuiveling (tot medio 2015 president van de Algemene Rekenkamer). Winnaar Bleeve was blij verrast en sprak direct een idee uit om de gewonnen 20.000 euro aan te besteden: “Het opnemen van open data over bomen in onze HuisScan, zodat we bij het berekenen van het rendement van zonnepanelen rekening kunnen houden met schaduwval.” Een innovatief idee dus! Op dit moment wordt een bijeenkomst gepland voor een evaluatie met de juryleden en om alvast vooruit te kijken naar de invulling van SODA2017.

Actiepunt 3: ROUTE-TO-PA: Hergebruik van open data in de provincie Groningen

Actiehouder: Universiteit Utrecht, departement Bestuurs- en Organisatiewetenschap. In samenwerking met: provincie Groningen, de gemeente Den Haag, het ministerie van BZK, Open Knowledge Foundation (Verenigd Koninkrijk) en diverse Europese universiteiten.

Op basis van de leerervaringen van de Challenge van vorig jaar, organiseren we komende zomer ‘Code for Groningen’. Tijdens ‘Code for Groningen’ werken medewerkers van de Provincie Groningen, burgerinitiatieven en andere stakeholders samen om met Open Data bij te dragen aan het oplossen van verschillende maatschappelijke vraagstukken. Hier worden de ROUTE-TO-PA tools bij gebruikt.

Tijdens een bijeenkomst op 23 januari in het Provinciehuis, maakten beleidsmedewerkers leefbaarheid, Open Data specialisten en vertegenwoordigers van burgerinitiatieven al een eerste stap. Samen identificeerden zij vraagstukken over leefbaarheid. Ook analyseerden zij welke relevante data al beschikbaar is en bij welke organisatie. Tenslotte formuleerden zij hun gewenste uitkomst: welke impact willen we realiseren met Open Data? De komende maanden verzamelen zij relevante data en krijgt ‘Code for Groningen’ verder vorm.

Actiepunt 4: Actieve openbaarheid van informatie

Actiehouder: ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. In samenwerking met: alle ministeries en uitvoeringsorganisaties.

Op dinsdag 17 januari vond de eerste kennisbijeenkomst over actieve openbaarmaking van onderzoeksrapporten plaats. Projectleiders van alle departementen, zowel van de pilot-departementen als de departementen die gaan aansluiten op het actief openbaar maken van onderzoeksrapporteerder, spraken met elkaar over de uitgangspunten van de openbaarmaking en het organiseren van het werkproces. Zij spraken af om per deelonderwerp vervolgsessies te houden.

Actiepunt 5: Open over geld: Openspending detaildata

Actiehouder: Open State Foundation (OSF). In samenwerking met: Provincies, Waterschappen, Gemeenten, Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK), Interprovinciaal Overleg (IPO), Unie van Waterschappen (UVW) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG).

De afsluiting van 2016 was voor Open State Foundation zeer positief. We werden namelijk twee keer genomineerd voor een prijs voor Open Spending. Tijdens de OGP Summit in Parijs wonnen we één van de OGP-Awards: de ‘Honarable Mention’ voor Europa. Die Award kregen we omdat we met ons initiatief een landelijk dekkende database hebben ontwikkeld, waar financiën van alle gemeenten, provincies en waterschappen in te vinden zijn. En op 12 december waren we één van de zeven finalisten van de eerste uitreiking van de Stuiveling Open Data Award.

Daarnaast praten we met verschillende gemeenten en provincies over hoe we invulling kunnen geven aan extra functionaliteiten voor Open Spending Detaildata. Denk hierbij aan geocodering, andere views en meer context voor de informatie. In 2017 willen we aan de slag met deze kwaliteitsverbeteringen.

Actiepunt 6: Open over besluitvorming bij gemeenten: open raadsinformatie

Actiehouder: Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). In samenwerking met: de Open State Foundation, diverse gemeenten en het ministerie van BZK.

Het project Open Raadsinformatie – onderdeel van de gemeentelijke Digitale Agenda 2020 én het Actieplan Open Overheid – heeft als doel om gemeenten eind dit jaar te laten beschikken over een open standaard waaronder raadsinformatie als Open Data beschikbaar gesteld wordt. De informatiepositie van raadsleden, journalisten, onderzoekers, belangenorganisaties en inwoners wordt hiermee versterkt.

In het ‘doe’-spoor van dit project, begeleidt KING tien gemeenten met verschillende raadsinformatieleveranciers bij het ontsluiten van hun raadsinformatie als Open Data. Er is ook aandacht voor het ontsluiten van – bijvoorbeeld – stemuitslagen, presentielijsten en motieteksten. Deze praktijkbeproeving loopt tot en met april en beantwoordt de vraag of en hoe Open Raadsinformatie opgeschaald kan worden naar alle Nederlandse gemeenten.

Het ‘denk’-spoor zoekt, vanuit de praktijkbeproeving en met experts, naar een standaard waarlangs raadsinformatie op een veilige en betrouwbare wijze als Open Data beschikbaar gesteld kan worden.  Voor de begeleiding van het  ‘denk’-spoor wordt een Adviesgroep Open Raadsinformatie ingesteld.

Actiepunt 7: De ambtenaar als vakman in de energieke samenleving

Actiehouder: ministerie van Infrastructuur en Milieu. In samenwerking met: de energieke samenleving en het ministerie van BZK.

De eerste twee tranches van de werkateliers zijn afgerond en de derde is gestart. Na de eerste tranche voerden we een aantal wijzigingen door, waardoor de werkateliers nu beter aansluiten bij de beleving van beleidsmedewerkers. Bijvoorbeeld met de komst van een plenaire start van de werkateliers. Om te zorgen dat het niet bij de werkateliers blijft, zetten we het programma ‘versterking vakmanschap’ op.

Het ministerie van IenM is niet het enige ministerie dat werkt aan vakmanschap. Dit bleek wel tijdens de workshop op het Hoe Open? Festival en tijdens een werkgroep ambtelijke vakmanschap onder leiding van BZK. Via deze werkgroep worden ervaringen uitgewisseld met andere ministeries.

Actiepunt 8: Informele aanpak Wob-verzoeken

Actiehouder: ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. In samenwerking met: diverse gemeenten en het Leer- en Expertisepunt Open Overheid.

Dit voorjaar publiceren we nieuwe inspirerende voorbeelden van het toepassen van de informele aanpak bij de behandeling van Wob-verzoeken. Daarbij besteden we in het bijzonder aandacht aan de benodigde vaardigheden en procesinrichting. Daarnaast wordt aan de hand van de nieuwe voorbeelden nader ingegaan op de knelpunten, valkuilen en mogelijke oplossingen voor de praktijk.

Actiepunt 9. Ondersteuning van overheden: het Leer- en Expertisepunt Open Overheid (LEOO)

Actiehouder: ministerie van Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties. In samenwerking met: ICTU, maatschappelijk betrokken partijen, diverse gemeenten, provincies en ministeries.

De highlights van het Leer- en Expertisepunt Open Overheid sinds 8 december:

  1. Wij publiceerden content om de zichtbaarheid van Open Overheid te vergroten, bijvoorbeeld kennisinstrumenten zoals Open Overheid en Open Data in verkiezingsprogramma’s en blogs zoals de vijf lessen rond actiepunt ROUTE-TO-PA en het matchen van vraag en aanbod Open Data en interviews zoals die met beleidsmedewerker Tom Cordeweners (BZK) over actieve openbaarheid, hoogleraar Paul Frissen en Donovan Karamat Ali, de eerste informatiecommissaris van Nederland,
  2. Wij voerden diverse één-op-één gesprekken, bijvoorbeeld met de Belastingdienst en waren (mede-)organisator van bijeenkomsten zoals een BZK managersbijeenkomst in Rotterdam. Heel veel gesprekken en bijeenkomsten clusterden zich rond het Hoe Open? Festival waar ook de feestelijke uitreiking van de Stuiveling Open Data Award (SODA) plaats vond. Het doel van het festival was het informeren, enthousiasmeren, leren en activeren voor een opener overheid. Wij kijken terug op een succesvol en sprankelend festival, zoals uit onze terugblik blijkt.

Hoe Open? in tekeningen

Jurgen Egges was op Hoe Open? Festival aanwezig om het festival met zijn stiften op papier vast te leggen. Bekijk hieronder hoe Jurgen de dag heeft opgetekend.

Opening Hoe Open? Festival

Met keynote speeches van Marleen Stikker (Waag Society)

?

en Marens Engelhard (Nationaal Archief).

?

Vier op een rij over Open Overheid

Tijdens de ‘vier op een rij’ sessie deelden vier ervaringsdeskundigen hun verhaal:

Rogier van der Sande (gedeputeerde van de Provincie Zuid-Holland)

?

Hans Alberse (oud-raadslid, oud-wethouder)

20161221_193445_vier-op-een-rij-hans-alberse

Suzanne van der Eerden (projectleider Breda Begroot)

20161221_193513_vier-op-een-rij-suzanne

Hester Torn (Informatie Adviseur bij de gemeente Delft)

20161221_193542_vier-op-een-rij

Inzendingen SODA

Startup Bleeve heeft op 12 december de eerste Stuiveling Open Data Award (SODA) ontvangen uit handen van minister Ronald Plasterk van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De HuisScan van Bleeve geeft woningeigenaren snel en eenvoudig inzicht in de beste energiebesparende maatregelen voor hun specifieke woning, op basis van open data. Los van de voordelen die een duurzame woning biedt voor het individu heeft dit ook een positieve maatschappelijke impact.

Benieuwd naar alle inzendingen voor de Stuiveling Open Data Award? In onderstaand document vind je de inzendingen voor SODA2016 die aan de harde criteria voldoen. De weergegeven teksten en afbeeldingen zijn afkomstig van de deelnemers. Voor dit overzicht is een selectie gemaakt, in sommige gevallen zijn teksten ingekort of is een keuze uit de afbeeldingen gemaakt. Deelnemers blijven eigenaar van de ingezonden toepassing, afbeelding(en) en het filmpje.

 

Inzendingen SODA2016 OSD

Inzendingen SODA2016 PDF

inzendingen-soda

Open overheid vraagt moed en vakmanschap
Uitdagingen en mogelijkheden tijdens het Hoe Open? Festival


Deze blog verscheen ook op Platform O

Maandag 13 december bruiste het in TivoliVredenburg: 400 bezoekers verdiepten zich in de uitdagingen en mogelijkheden van een open overheid tijdens het Hoe Open? Festival. In opdracht van het Leer- en Expertisecentrum Open Overheid legde ik als keynotelistener mijn oor te luisteren tijdens dit festival. Waar een keynotespeaker zijn toonaangevende opvattingen, onderzoek of positie toelicht tijdens een congres, zoek ik als keynotelistener naar wat er inhoudelijk en procesmatig speelt. Wat zet de toon op het Hoe Open Festival? Welke vragen staan centraal? En, om in muzikale termen te spreken, wat is het hoofdthema –  het terugkerende refrein – van deze dag en welke variaties horen we?

Open Overheid? Natuurlijk! (thema 1)
Niet één maar twee terugkerende hoofdthema’s wisselden elkaar tijdens het Hoe Open? Festival in rap tempo af. Het eerste thema was in muzikale termen upbeat, swingend en majeur met als titel ‘Open overheid? Natuurlijk!’. Zie hier de live interpretatie van dit thema door altviolist Jannum Kruidhof, tijdens de afsluiting van het Hoe Open? Festival. Dit thema kenmerkte zich door grote betrokkenheid bij bezoekers voor een open overheid. ‘Ik stá voor een open overheid’, zei iemand. De reden waarom men deze open overheid nastreefde werd sterk vanuit kernwaarden beargumenteerd: ‘Zo draag ik bij aan onze democratie; dat is de motivatie onder alles’. Ook werden drijfveren als een gelijkwaardiger relatie tussen burger en overheid en het stimuleren van zelfredzaamheid van bewoners genoemd. Het ‘waarom’ van open overheid leek voor deze bezoekers glashelder. Ook werd gesproken van een ‘evolutie’ en ‘volwassen worden van de beweging’.

Open overheid: nee of anders weifelend mee (thema 2)
Het andere hoofdthema dat we continu terughoorden, was kritischer en beschouwender van aard. Altviolist Jannum Kruidhof vertaalde dit naar een weifelende improvisatie met de nodige dissonanten. Zoals een bezoeker zei: ‘Ik ben niet voor een open overheid, maar ik ben hier vandaag voor de observatie van een tendens’. Anderen waren pessimistisch over de veranderingsgezindheid en wendingskracht van de overheid zelf naar deze openheid. ‘Besluitmakers willen graag het comfort van geslotenheid behouden. En met reden, denk aan bestuurlijke intimiteit en onderhandelingsprocessen en privacyvraagstukken’. Een ander merkte op: ‘Een open overheid leidt tot een gesloten overheid. Want als alles openbaar wordt durft men steeds minder te zeggen’.

Intermezzo
Reflecterend op deze twee thema’s, krijgen we ook onze eigen referentiekaders in beeld. Zo blijkt het tweede kritische thema lastiger te ontrafelen. Is deze beluisterde kritiek nu een ‘nee’ op de beweging als geheel, trekt zij de ‘waarom’ van open overheid in twijfel of is het een mineur die waarschuwt goed stil te staan bij de obstakels? Bij de ene luisteraar met een achtergrond in beleid worden deze kritische noten gezien als reële vragen hoe de overheid op een reële en doordachte manier open kan gaan. Bij de andere luisteraars zonder beleidsachtergrond wordt het ervaren als een fundamenteel twijfelen aan de meerwaarde en het waarom van openheid. We concluderen dat het hoe dan ook zaak is voor de beweging van open overheid om goed oog en oor te hebben voor beleidsmakers, ondernemers en burgers die de meerwaarde van open overheid niet direct onderschrijven.

Bij het eerste thema lijkt de houding uitgesproken positief en eenduidig, maar veel blijft ook ongezegd. Is het altijd vanuit idealen dat de overheid aan openheid werkt? Wat als idealen schuren met de realiteit of andere idealen? Welke dilemma’s schuilen hier onder de oppervlakte? We luisterden daarom verder, naar variaties op deze twee hoofdthema’s.

Variaties
De variaties die we beluisterden, laten een worsteling zien hoe open overheid goed ‘op de grond’ te krijgen in de praktijk. Voorbij het waarom, hoorden we vragen en obstakels rond het ‘hoe’. Deze dilemma’s doen daarnaast een flink beroep op het vakmanschap van ambtenaren.

Transparantie is nog geen toegankelijkheid (variatie A)
In verschillende gesprekken en workshops bleek hoe ingewikkeld het is om data te verschaffen, passend bij een maatschappelijke vraag. Zo stelde provincie Groningen in een Europese pilot twee reële maatschappelijke vragen centraal waarbij zij vervolgens de juiste data probeerden te openen. Echter, ‘zodra je naar een maatschappelijke vraag gaat, kom je tegen dat de data niet toereikend is. Ze is afwezig, niet vindbaar, niet leesbaar of niet verfijnd genoeg’. De vraagt rijst hoe je als overheidsprofessional omgaat met deze afstand tussen gewenste data en openbaar gemaakte data. Dat raakt indirect ook aan opvattingen over de rolverdeling tussen samenleving en overheid.

Moeizame dans met politici (variatie B)
Een ander terugkerende variatie was de samenwerking met politiek, die altviolist Jannum liet klinken als een traag en moeizaam vraag-antwoord spel. Politici werden door de bezoekers regelmatig geduid als een belangrijke maar ook als een belemmerende factor in het openen van de overheid. Zo verweten enkele bezoekers raadsleden te veel te hangen aan hun politieke mandaat, in plaats van ruimte te geven voor inspraak en directe zeggenschap van bewoners. Ook hoorden we over politici die ‘zich op de borst slaan’ vanwege de grote aantallen beschikbare data en documenten, maar verder weinig sturen op toegevoegde waarde hiervan. In andere gevallen moesten data of documenten juist weer worden verwijderd want ‘dit was niet conform procedure’. Onze nieuwsgierigheid als keynotelisteners was gewekt naar het perspectief van deze bestuurders zelf. Hoe zien zij hun rol? Waar zit hun zorg? Wat zou hen helpen in de samenwerking met deze betrokken ambtenaren? Tot onze spijt ontmoetten we geen enkele bestuurder, met uitzondering van Tweede Kamerlid Astrid Oosenburg, minister Plasterk en Rogier van der Sande, gedeputeerde Provincie Zuid-Holland die in plenaire sessies het woord namen. Wat ons betreft is dit een aanrader voor de beweging van open overheid; zoek het open gesprek met de politiek en bespreek weerstanden en aannames over en weer.

Wetenschappelijke onderbouwing blijkt ver weg (variatie C)
Het enthousiasme van open overheid wordt wat ons betreft geluwd als in een workshop en even later plenair de wetenschappelijke onderbouwing van de meerwaarde van een open overheid blijkt te ontbreken. Zo reageert een toehoorder licht verongelijkt: ‘Ik kan me niet voorstellen dat open overheid géén nut heeft’. De aanwezige wetenschappers vullen aan dat dit deels wordt veroorzaakt door het feit dat dit onderzoeksveld nog jong is en de impact van beleidsmaatregelen lastig valt te onderscheiden van andere factoren. Het onderzoek dat wel is uitgevoerd toont aan dat meer transparantie vooral goed is voor de overheid zelf, dat zij bijvoorbeeld financieel meer op orde krijgt. De impact op het vertrouwen van burgers in de overheid is (nog) niet aangetoond. In andere studies is juist het tegenovergestelde bewezen: meer transparantie leidt tot meer wantrouwen.

 

Open overheid vraagt vakmanschap
Terugkijkend op de dag als geheel zien we hoe open overheid een beroep doet op het vakmanschap van de ambtenaar. In het ‘hoe’ van open overheid ligt een uitdaging om de benodigde kennis, kunde en houding te integreren in het bestaande vakmanschap van overheidsprofessionals. Keynotespeakers Marleen Stikker en Marens Engelhard roepen ambtenaren specifiek op tot kennis en bewustzijn rondom privacyvraagstukken en de werking van technologie. Daarnaast vraagt open overheid specifieke kundigheid, bijvoorbeeld bij het openbaar maken van  data en documenten. Voorbij deze kennis van privacyvraagstukken en technologie en de kunde om data en documenten te openen, beluisteren we terugkerend het belang van een open houding en werkwijze als onderdeel van het nieuwe vakmanschap. Dat gaat niet vanzelf: ‘Open overheid vraagt moed. Ik moet zelf als ambtenaar kleur bekennen in gesprekken die ik voer met inwoners, hen kunnen uitleggen waarom beleid is zoals het is. Durf ik dan ook het imperfecte te laten zien? Want imperfect, dat is het sowieso. Een open overheid is daardoor ook kwetsbaarder, aanspreekbaar. En ik als overheidsprofessional daarmee ook. Dat is spannend.’

Vakmanschap vraagt reflectie
Dat vakmanschap ontstaat wat ons betreft door experimenteren en reflecteren. Vakmanschap is namelijk niet eenduidig. Hoe ver ga je bijvoorbeeld als overheidsprofessional in het duiden en vertalen van data om de aansluiting te maken met de samenleving? In de workshops zagen we hierover discussie ontstaan, die eigenlijk terugvoert naar je opvattingen en kernwaarden over de positie van de overheid in relatie tot de samenleving. Een open en onderzoekend gesprek over deze kernwaarden en waar het schuurt, zou inzicht kunnen geven. Ongemerkt beïnvloeden deze overtuigingen over wat wijs en goed is, je praktisch handelen. Waar de één de ontsleuteling en werkbaar maken van open data primair als taak van de samenleving en het bedrijfsleven omschrijft, pleit een ander voor een overheid die zoekt te helpen deze vertaling te maken. Dit lijkt ons een belangrijk gespreksonderwerp voor de beweging van open overheid in de nabije toekomst: niet enkel het ‘waarom’ of ‘hoe’ te komen tot een open overheid, ook het ’van waaruit’ open overheid. Welke waarden drijven jouw handelen direct en indirect in het werken voor een open overheid? Hoe ver ga jij als professional om openheid van de overheid mogelijk te maken? En wat heb je daarvoor nodig? Vragen om je aan te spiegelen als ambtenaar die zijn vakmanschap inzet voor een open overheid.

Terugblik Hoe Open? Festival

Wij kijken terug op een bruisend Hoe Open? Festival, met als absoluut hoogtepunt de feestelijke uitreiking van de eerste Stuiveling Open Data Award (SODA). We blikken graag met je terug op een geslaagd festival:

Aftermovie Hoe Open? Festival

Bekijk ook:

  1. Een kort verslag (met foto’s) van Hoe Open? Festival (zie ook hieronder);
  2. De dag in foto’s;
  3. #HoeOpen was al voor de opening van het festival trending topic. Bekijk in onze Storify wat er zoal werd getweet;
  4. Een blog van Stefanie Schuddebeurs van de Luisteracademie: wat heeft zij gehoord?
  5. Een overzicht van alle inzendingen en finalisten van de Stuiveling Open Data Award (SODA);
  6. Het nieuwsbericht over de uitreiking van de Stuiveling Open Data Award (SODA).


Bruisend Hoe Open? Festival met knallende SODA uitreiking!

Het Leer- en Expertisepunt Open Overheid nam op 12 december TivoliVredenburg over voor het Hoe Open? Festival. Na het Doe Open! Festival van vorig jaar, was het de hoogste tijd voor het Hoe Open? Festival. Want: hoe werkt een Open Overheid eigenlijk? En hoe open kan de overheid zijn? Het absolute hoogtepunt van het festival was de feestelijke uitreiking van de allereerste Stuiveling Open Data Award.

Al voor het festival van start ging was #HoeOpen trending topic op Twitter (en dat bleef het tot na borrel). Dagvoorzitter Souhail Chaghouani (Jonge Ambtenaar van het Jaar 2016) trapte het festival officieel af – en gooide gedurende de dag regelmatig de catchbox (microfoon) de zaal in voor interactie met het publiek. Marleen Stikker (Waag Society) en Marens Engelhard (Nationaal Archief) gaven de festivalbezoekers een warming up met hun keynote speeches.

Souhail Chaghouani

Dagvoorzitter Souhail Chaghouani

Marleen Stikker op Hoe Open? Festival

Marleen Stikker

Veel te doen rondom openheid

Na de plenaire opening waaierden de ongeveer 400 bezoekers uit over de verschillende thema tracks. Met wel negen tracks – themazalen met ieder hun eigen sessies en workshops – was er ontzettend veel te doen. Zo was er onder andere een #Actie track waarin de actiehouders van het Actieplan Open Overheid zich presenteerden. Ook werd er veel gesproken over de impact van Open Data en Open Overheid tijdens de #Impact track.

Ook vond de primeur plaats van de video over Right to Challenge (een vorm van Open Aanpak) en het Boekje Open Over Geld, waar de nadruk op Open Verantwoording ligt.

Bekijk hier het programma voor een overzicht van alle #tracks.

terburg_c9a0349

SODA track Hoe Open festival

terburg_c9a0728

Ervaringsdeskundigen in debat over Open Overheid

Tijdens de lunch was er veel aandacht voor de praktijk van Open Overheid. Bijvoorbeeld tijdens de ‘vier op een rij’ sessie. Maar ook tijdens een spannend debat waarin ervaringsdeskundigen vanuit verschillende disciplines – Sabine Gerrese (Oprichtster DisGover), Carlien Roodink (Open State Foundation), Astrid Oosenbrug (Tweede Kamerlid Partij van de Arbeid) en Erna Ruijer (onderzoeker Universiteit van Utrecht) – met elkaar in gesprek gingen over stellingen als ‘de politiek is niet gebaat bij een Open Overheid’ en ‘een Open Overheid heeft nut voor maatschappelijke oplossingen’.

terburg_c9a1024

terburg_c9a1054

Naarmate de dag vorderde nam de spanning voor het oordeel van de SODA jury toe. Wie zou de allereerste SODA en de bijbehorende €20.000,- winnen? In het middag onderdeel van de #SODA track presenteerden de zeven finalisten zich. Het publiek én de jury kregen zo de kans om uitgebreid kennis te maken met de finalisten en hun applicaties.

Finalist Tom Kunzler (Open State Foundation) en mevrouw Saskia J. Stuiveling

Finalist Tom Kunzler (Open State Foundation) en mevrouw Saskia J. Stuiveling

 Uitreiking SODA2016 door minister Plasterk

Keynote listener Stefanie Schuddebeurs wist de spanning op te bouwen door het uur van de SODA uitreiking te beginnen met een mooie terugblik op de dag. Minister Plasterk keek in zijn speech terug op zijn bezoek aan de Open Government Partnership (OGP) global summit in Parijs en benadrukte het belang van Open Data.

Keynote listener Stefanie Schuddebeurs

Keynote listener Stefanie Schuddebeurs

Minister Plasterk

Minister Plasterk

Daarna was het aan juryvoorzitter Erik Huizer (SURFnet) om het juryoordeel uit te spreken. “De jurering was een zoektocht over nieuwe wegen en niet langs platgetreden paden”, aldus Erik in het juryrapport. De overtuigende winnaar? Bleeve! “Het volwassenheidsniveau van de toepassing, de aantrekkelijke User Interface en het innovatieve gebruik van open data uit meerdere bronnen maken van Bleeve een overtuigende winnaar”, zo schrijft de jury in het juryrapport.

Minister Plasterk overhandigde de cheque aan de gelukkige winnaar. De minister is enthousiast over de HuisScan van Bleeve: “Ongemerkt gebruiken we met elkaar meer open data dan we ons realiseren. De manier waarop er via deze toepassing gebruik van wordt gemaakt laat zien wat er mogelijk is op dit gebied.”

terburg_c9a1803

Wat is Bleeve? Bleeve is een digitale marktplaats voor energieneutraal wonen en duurzaamheid rondom het huis. Bleeve ontvangt €20.000 voor het doorontwikkelen van de applicatie.

Hoe Open?

Wil je op de hoogte blijven van Open Overheid? Meld je dan aan voor onze nieuwsbrief. Je kunt ons ook op twitter volgen: @OpenOverheidNL. We zijn het volgen waard, want binnenkort publiceren we ook de aftermovie van het Hoe Open? Festival! Ook verschijnt er een blog van onze keynote listener en maken we een Storify.

Foto’s door Sebastiaan ter Burg. Bekijk hier alle foto’s van Hoe Open? Festival.


Het Hoe Open? Festival werd in opdracht van de Directie Democratie en Burgerschap/Open Overheid (ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) georganiseerd, in samenwerking met de Directie Informatiesamenleving en Overheid voor de Stuiveling Open Data Award.

Quick scan impact Wet open overheid (Woo)

Op Rijksoverheid.nl is op 15 december de ‘Quick scan impact Wet open overheid (Woo)’ gepubliceerd. Dit rapport heeft betrekking op de rijksdienst en de landelijke uitvoeringsorganisaties, inclusief ZBO’s, en politie. Het doel is om overheden en semioverheden transparanter te maken.

Bekijk hier de Quick scan impact Wet open overheid (Woo).

Lees hier ook de aanbiedingsbrief van Minister Plasterk (ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) aan de Tweede Kamer bij het rapport ‘Quick scan impact Wet open overheid (Woo)’.

 

Bron: Rijksoverheid.nl

 

Bruisend Hoe Open? Festival met knallende SODA uitreiking!

Het Leer- en Expertisepunt Open Overheid nam op 12 december TivoliVredenburg over voor het Hoe Open? Festival. Na het Doe Open! Festival van vorig jaar, was het de hoogste tijd voor het Hoe Open? Festival. Want: hoe werkt een Open Overheid eigenlijk? En hoe open kan de overheid zijn? Het absolute hoogtepunt van het festival was de feestelijke uitreiking van de allereerste Stuiveling Open Data Award.

Al voor het festival van start ging was #HoeOpen trending topic op Twitter (en dat bleef het tot na borrel). Dagvoorzitter Souhail Chaghouani (Jonge Ambtenaar van het Jaar 2016) trapte het festival officieel af – en gooide gedurende de dag regelmatig de catchbox (microfoon) de zaal in voor interactie met het publiek. Marleen Stikker (Waag Society) en Marens Engelhard (Nationaal Archief) gaven de festivalbezoekers een warming up met hun keynote speeches.

Souhail Chaghouani

Dagvoorzitter Souhail Chaghouani

Marleen Stikker op Hoe Open? Festival

Marleen Stikker

Veel te doen rondom openheid

Na de plenaire opening waaierden de ongeveer 400 bezoekers uit over de verschillende thema tracks. Met wel negen tracks – themazalen met ieder hun eigen sessies en workshops – was er ontzettend veel te doen. Zo was er onder andere een #Actie track waarin de actiehouders van het Actieplan Open Overheid zich presenteerden. Ook werd er veel gesproken over de impact van Open Data en Open Overheid tijdens de #Impact track.

Ook vond de primeur plaats van de video over Right to Challenge (een vorm van Open Aanpak) en het Boekje Open Over Geld, waar de nadruk op Open Verantwoording ligt.

Bekijk hier het programma voor een overzicht van alle #tracks.

terburg_c9a0349

SODA track Hoe Open festival

terburg_c9a0728

Ervaringsdeskundigen in debat over Open Overheid

Tijdens de lunch was er veel aandacht voor de praktijk van Open Overheid. Bijvoorbeeld tijdens de ‘vier op een rij’ sessie. Maar ook tijdens een spannend debat waarin ervaringsdeskundigen vanuit verschillende disciplines – Sabine Gerrese (Oprichtster DisGover), Carlien Roodink (Open State Foundation), Astrid Oosenbrug (Tweede Kamerlid Partij van de Arbeid) en Erna Ruijer (onderzoeker Universiteit van Utrecht) – met elkaar in gesprek gingen over stellingen als ‘de politiek is niet gebaat bij een Open Overheid’ en ‘een Open Overheid heeft nut voor maatschappelijke oplossingen’.

terburg_c9a1024

terburg_c9a1054

Naarmate de dag vorderde nam de spanning voor het oordeel van de SODA jury toe. Wie zou de allereerste SODA en de bijbehorende €20.000,- winnen? In het middag onderdeel van de #SODA track presenteerden de zeven finalisten zich. Het publiek én de jury kregen zo de kans om uitgebreid kennis te maken met de finalisten en hun applicaties.

Finalist Tom Kunzler (Open State Foundation) en mevrouw Saskia J. Stuiveling

Finalist Tom Kunzler (Open State Foundation) en mevrouw Saskia J. Stuiveling

 Uitreiking SODA2016 door minister Plasterk

Keynote listener Stefanie Schuddebeurs wist de spanning op te bouwen door het uur van de SODA uitreiking te beginnen met een mooie terugblik op de dag. Minister Plasterk keek in zijn speech terug op zijn bezoek aan de Open Government Partnership (OGP) global summit in Parijs en benadrukte het belang van Open Data.

Keynote listener Stefanie Schuddebeurs

Keynote listener Stefanie Schuddebeurs

Minister Plasterk

Minister Plasterk

Daarna was het aan juryvoorzitter Erik Huizer (SURFnet) om het juryoordeel uit te spreken. “De jurering was een zoektocht over nieuwe wegen en niet langs platgetreden paden”, aldus Erik in het juryrapport. De overtuigende winnaar? Bleeve! “Het volwassenheidsniveau van de toepassing, de aantrekkelijke User Interface en het innovatieve gebruik van open data uit meerdere bronnen maken van Bleeve een overtuigende winnaar”, zo schrijft de jury in het juryrapport.

Minister Plasterk overhandigde de cheque aan de gelukkige winnaar. De minister is enthousiast over de HuisScan van Bleeve: “Ongemerkt gebruiken we met elkaar meer open data dan we ons realiseren. De manier waarop er via deze toepassing gebruik van wordt gemaakt laat zien wat er mogelijk is op dit gebied.”

terburg_c9a1803

Wat is Bleeve? Bleeve is een digitale marktplaats voor energieneutraal wonen en duurzaamheid rondom het huis. Bleeve ontvangt €20.000 voor het doorontwikkelen van de applicatie.

Hoe Open?

Wil je op de hoogte blijven van Open Overheid? Meld je dan aan voor onze nieuwsbrief. Je kunt ons ook op twitter volgen: @OpenOverheidNL. We zijn het volgen waard, want binnenkort publiceren we ook de aftermovie van het Hoe Open? Festival! Ook verschijnt er een blog van onze keynote listener en maken we een Storify.

Foto’s door Sebastiaan ter Burg. Bekijk hier alle foto’s van Hoe Open? Festival.

 


Het Hoe Open? Festival werd in opdracht van de Directie Democratie en Burgerschap/Open Overheid (ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) georganiseerd, in samenwerking met de Directie Informatiesamenleving en Overheid voor de Stuiveling Open Data Award.

 

Open Overheid en Open Data in verkiezingsprogramma’s

Welke politieke partijen besteden aandacht aan Open Overheid en Open Data in hun verkiezingsprogramma voor de Tweede Kamer verkiezingen van 2017, en op welke manier?  We geven uiteraard geen stemadvies, maar proberen inzichtelijk te maken op welke manier de verschillende partijen aandacht besteden aan de onderwerpen Open Overheid en Open Data.

Bekijk hier ons overzicht ‘Open Overheid en Open Data in verkiezingsprogramma’s (pdf)’.

kennisinstrument verkiezingsprogramma's

OpenDocument van het overzicht ‘Open Overheid en Open Data in verkiezingsprogramma’s’.

Ook handig: Open State Foundation maakte de verkiezingsprogramma’s doorzoekbaar.

 

De Wet hergebruik van overheidsinformatie,
dit moet de bibliotheek ermee

‘De Wet hergebruik van overheidsinformatie. Wat moet de bibliotheek ermee?’. Deze vraag stond 17 november jl. centraal in de Koninklijke Bibliotheek (KB) in Den Haag. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) organiseerde deze studiemiddag, als verantwoordelijke voor de Wet hergebruik van overheidsinformatie (Who), samen met koepelorganisatie FOBID. Omdat het ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschap (OCW) beleidsmatig verantwoordelijk is voor de bibliotheken, werd verbinding gezocht op inhoud en gaf ook Aad van Tongeren van OCW een presentatie.

Charles Noordam (voorzitter FOBID Juridische Commissie, lid van FOBID bestuur, directeur van de Openbare Bibliotheek en Archief Gemeente Den Haag) opende de bijeenkomst en stelde direct een aantal pakkende vragen: “Weet u of de Who voor uw organisatie wel of niet van toepassing is en zo ja, waar u aan moet voldoen? Weet u bijvoorbeeld wat er allemaal tot overheidsinformatie gerekend wordt?”.

Wet hergebruik van overheidsinformatie
In juli 2015 is de Europese richtlijn hergebruik van overheidsinformatie geïmplementeerd in de gelijknamige Nederlandse wet. Deze Wet hergebruik van overheidsinformatie (Who) is direct van invloed op ‘met een publieke taak belaste instellingen’. En ja, dat kan ook een bibliotheek zijn. Maar welke gevolgen heeft de wet precies voor bibliotheken? En hoe kunnen bibliotheken anticiperen op deze wet, al voor ze verzoeken tot hergebruik krijgen? Daarover ging deze studiemiddag.

Doel bijeenkomst
De bijeenkomst was bedoeld om bibliotheken voor te lichten over de gevolgen van de Who voor de praktijk. Waar gaat deze wet precies over? Wat is er veranderd voor uw organisatie? Ook gaf de KB een kijkje in de keuken en liet zij zien hoe zij datasets beschikbaar stelt voor hergebruik. Er was bovendien ruim de gelegenheid om vragen te stellen.

Voor wie
De bijeenkomst werd bezocht door medewerkers van alle soorten bibliotheken, van openbare tot universitaire. Ook geïnteresseerden die werkzaam zijn in aanpalende disciplines waren vertegenwoordigd. De besproken informatie is met name relevant voor juristen, beleidsmedewerkers, adviseurs en projectleiders, die werken met data (open of niet) en/of openbaarheid van informatie.

Charles Noordam in kb

Deelnemers aan bijeenkomst KB

Van PSI tot bibliotheek
Tjeerd Schiphof, universitair docent informatierecht aan de Universiteit van Amsterdam, bespreekt de Who en de onderliggende Europese richtlijn, toegespitst op de positie van bibliotheken. Hij vraagt zich hardop af of er aanwezigen in de zaal zijn die al te maken hebben gehad met een verzoek in het kader van de Who. “Niemand?” constateert hij, “Wellicht hebben bibliotheken dan ook niet zo veel te vrezen van de Who”. Wat volgt is een grondige schets van de Europese Public Sector Information (PSI) richtlijn, tot implementatie hiervan in de Nederlandse wet Who, tot wat dit uiteindelijk voor de bibliotheken betekent. Dit staat helder beschreven in de presentatie die hij geeft. Bekijk de presentatie van Tjeerd Schiphof

De Who in de praktijk
Laurens Venema, beleidsadviseur van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, gaat vervolgens in op de totstandkoming van de wet, en de uitwerking ervan in de praktijk. Hij geeft aan dat er nog weinig jurisprudentie is, omdat de wet nog vrij jong is. Laurens vertelt dat er bij het ministerie vooral vragen vanuit gemeenten binnenkomen. Een uitspraak in een Who zaak heeft duidelijk gemaakt dat realtime informatie in elk geval niet onder de Who valt, het moet gaat om reeds bestaande informatie.

De Bibliotheekwet en de Who 
Aad van Tongeren beleidsadviseur van het ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschap gaat vervolgens uitvoerig in op de nieuwe Bibliotheekwet en de totstandkoming ervan. Ook schetst hij een aantal situaties waarin herbruikbare informatie van bibliotheken in zijn ogen van nut kunnen zijn, zoals lidmaatschapsinformatie en leengedrag. Bekijk de presentatie van Aad van Tongeren

deelnemers aan bijeenkomst kb

Deelnemers tijdens een bijeenkomst in de KB

KB data voor hergebruik beschikbaar
Na de pauze neemt Steven Claeyssens, conservator digitale collecties bij de KB, ons mee in de KB-praktijk van het verstrekken van grote datasets voor hergebruik. Hij laat zien wat er zoal beschikbaar is, en vertelt wat er komt kijken bij het beschikbaar stellen ervan. Bekijk de presentatie van Steven Claeyssenss

Verhelderend
Tot slot is er ruim gelegenheid om vragen te stellen aan alle sprekers, een aanbod waar de aanwezigen grif gebruik van maken. “Verhelderend!”, “Goed dat dit georganiseerd wordt” en “Fijn om beter op de hoogte te zijn” waren enkele van de positieve reacties.

Bleeve wint eerste Stuiveling Open Data Award

Startup Bleeve heeft vandaag de eerste Stuiveling Open Data Award (SODA) ontvangen uit handen van minister Ronald Plasterk van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De HuisScan van Bleeve geeft woningeigenaren snel en eenvoudig inzicht in de beste energiebesparende maatregelen voor hun specifieke woning, op basis van open data. Los van de voordelen die een duurzame woning biedt voor het individu heeft dit ook een positieve maatschappelijke impact.

We gebruiken meer open data dan we ons realiseren
Minister Plasterk is enthousiast over de HuisScan: “Ongemerkt gebruiken we met elkaar meer open data dan we ons realiseren. De manier waarop er via deze toepassing gebruik van wordt gemaakt laat zien wat er mogelijk is op dit gebied. De grote en diverse reikwijdte van alle 54 inzendingen onderstreept dat nog eens.”

Open data behoren aan het publiek
Ook juryvoorzitter Erik Huizer is lovend. “Open data behoren aan het publiek en bieden ondernemers en maatschappelijke organisaties kansen om toepassingen te maken die burgers echt verder helpen. De winnaar laat zien hoe je met de toepassing en het gebruik van open data een bijdrage kunt leveren aan het oplossen van een maatschappelijk probleem”, aldus Huizer.

terburg_c9a1803

Open data voor een duurzamer Nederland
Bleeve komt als beste uit de bus door de innovatieve combinatie van verschillende open data bronnen, zoals CBS data, de Basisregistraties Adressen en Gebouwen (BAG) en het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN). Op basis van daarvan bepaalt de HuisScan het type woning van een gebruiker, zijn verwachte gemiddelde energieverbruik en de potentie van de woning voor zonnepanelen. Al deze data wordt opgehaald op basis van postcode en huisnummer van de woningeigenaar. In combinatie met gegevens die de woningeigenaar zelf invult wordt een beeld van de woning opgebouwd. Hierdoor kunnen woningeigenaren gemakkelijk en laagdrempelig zien hoe ze hun huis effectief kunnen verduurzamen.

Over de Stuiveling Open Data Award
De prijs werd dit jaar voor het eerst uitgereikt. Het kabinet stimuleert het gebruik van open data. De award onderstreept dit en legt de nadruk op de maatschappelijke en democratische waarde van open data. De overheid stelt zoveel mogelijk eigen data vrij beschikbaar. Als mensen de informatie eenvoudig kunnen hergebruiken, kunnen ze nuttige nieuwe toepassingen ontwikkelen. Bijvoorbeeld in het onderwijs, de zorg of ten behoeve van de democratie en goed openbaar bestuur. De Stuiveling Open Data Award wordt georganiseerd door het Leer- en Expertisepunt Open Overheid (onderdeel van ICTU), in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

Lees hier het Juryrapport

 

Beelden: Sebastiaan ter Burg