Expertisepunt Open Overheid

Waarom?

Mensen willen weten wat er met hun belastinggeld gebeurt. Of je nu aan de gemeente betaalt, of aan de Belastingdienst. Als overheidsorganisaties de inkomsten en uitgaven actief openbaar maken, zien burgers waaraan hun geld wordt besteed. Zo kan iedereen de overheid controleren, met nieuwe ideeën komen en fouten ontdekken. Zo kan publieke verontwaardiging over bestedingen uiteindelijk bijdragen aan een effectievere uitgave van belastinggeld. Inwoners willen steeds meer meebeslissen en meedenken over beleid. Daarom is een gelijkwaardige informatiepositie belangrijk.

Het ‘huishoudboekje’ openbaar maken heeft ook een zelfreinigend effect. Een overheid die meer ‘als burger’ gaat denken, en meer ‘als burger’ geld uitgeeft, zou weleens bezuinigingen kunnen realiseren. Alle declaraties en subsidie-uitgaven openbaar maken, kan tot een strengere integriteitstoets vooraf leiden. Als publieke professionals moeten we onze processen slim inrichten zodat actieve openbaarmaking de norm wordt. Dat versterkt onze legitimiteit.

Hoe?

Open Verantwoording is een goed begin voor Open Overheid. Het startpunt is de basale wens om verantwoording af te leggen. Declaraties publiceren is Open Verantwoording in de meest zuivere vorm. Betrokken burgers en journalisten vragen regelmatig om ‘de bonnetjes’, de vraag naar verantwoording is onmiskenbaar. Veel overheden doen dit nu standaard.

Een initiatief dat begint als Open Verantwoording groeit vaak uit tot een mengvorm van verschillende vormen van openheid. Zo leidt de focus op verantwoording aan het begin, tot concreet resultaat waarop je kunt voortbouwen. Omdat burgers erop aandringen en omdat overheden er voordelen mee behalen.

Laat zien wat je doet

Ook als burgemeester wil je laten zien wat je doet. Net als andere burgemeesters voert Lucas Bolsius veel gesprekken. Maar niet iedereen stuurt daarover iedere week een filmpje de wereld in. Over dit initiatief is op de sociale media veel contact en waardering. Open Contact dus.

Inspectieresultaten openbaar

Rijksinspecties beginnen ermee de resultaten van controles openbaar te maken. Zo toont de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit de inspectieresultaten van lunchrooms op de Horeca inspectiekaart. En is Open Data de volgende stap?

Openspending

Vanuit de wens om uitgaven en inkomsten van alle overheden openbaar te maken, heeft de Open State Foundation Openspending opgezet. Ook kun je er de uitgaven van overheden vergelijken. Op basis van Open Data uiteraard.


Wat?

In oktober 2014 lanceerde Hengelo ‘Wat doet Hengelo?’. Een applicatie waarmee je de voorgenomen activiteiten voor 2015 kunt bekijken, met de kosten die daarbij horen. Hengelo maakt aan de hand van de begroting voor 2015 inzichtelijk welke onderdelen hiervan verplicht zijn, bijvoorbeeld op basis van wetten en subsidies, en wat geen verplichte uitgaven zijn. Die laatste categorie is voor de gemeente interessant, omdat hier ruimte is om het geld op een andere manier te besteden. Hierdoor wordt het mogelijk om met elkaar in gesprek te gaan over de manier waarop geld besteed wordt binnen de gemeente.

“Het is misschien een cliché, maar vreemde ogen dwingen toch” – Gijs Tiebot, Afdelingshoofd Financiën gemeente Hengelo

 

 Ga naar de Toolkit Open Verantwoording