Expertisepunt Open Overheid

Actieplan Open Overheid 2018-2020

Wat vind je op deze Actieplan Open Overheid 2018-2020 pagina?

  1. Contactinformatie voor als je meer wilt weten over het Actieplan Open Overheid 2018-2020;
  2. Links naar updates van de huidige actiehouders, waarin de laatste stand van zaken te lezen is.
  3. Een overzicht van de 11 actiepunten uit het Actieplan Open Overheid 2018-2020;

Meer weten of zelf aan de slag?
Wil jij meer weten over het Actieplan Open Overheid? Zie jij kansen voor samenwerking met één van de actiehouders of wil jij binnen jouw organisatie met een van de actiepunten aan de slag?  Laat het ons weten, we brengen je graag in contact met de juiste personen!

Blijf op de hoogte van de 11 actiepunten

Hieronder informeren we je over hoe het ervoor staat met de elf actiepunten uit het Actieplan Open Overheid 2018-2020 van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK).

Hoe staat het ervoor met het Actieplan Open Overheid?


De actiehouders laten regelmatig weten hoe het ervoor staat met hun actiepunten.
Hier vind je een overzicht van de updates die tot nu toe verschenen:

#1 update 1 –  3 december 2018

De elf actiepunten

Actiepunt 1: Open besluitvorming bij gemeenten en provincies

Actiehouder: Provincie Zuid-Holland en VNG
In samenwerking met: Open State Foundation (OSF) en overige provincies

In dit actiepunt gaan provincies hun stateninformatie beter toegankelijk maken en via een standaard beschikbaar stellen. Hierdoor wordt het mogelijk voor allerlei verschillende partijen om toepassingen te maken die door middel van hergebruik van gegevens bijdragen aan participatie, transparantie en verantwoording.

De komende twee jaar gaat een kopgroep van provincies hun Stateninformatie vrijgeven op basis van de huidige standaard. Aan de hand van de ervaringen van deze kopgroep wordt er een plan van aanpak ontwikkeld voor opschaling naar andere provincies. Het uiteindelijke doel is om in alle 12 provincies en 380 gemeenten Open besluitvorming te realiseren.

Naast de ontwikkeling van het plan is de kopgroep bezig met een app-challenge. De app wordt ontwikkeld op basis van de besluitvorming data van provinciale staten. Een jury kiest een winnaar uit de inzendingen in december. De app wordt ontwikkeld vanuit het prijzengeld dat BZK beschikbaar stelt en wordt voor de nieuwe provinciale statenverkiezingen op 20 maart 2019 gelanceerd.

 

Actiepunt 2: Transparantie financiën decentrale politieke partijen

Actiehouder: Ministerie van BZK
In samenwerking met: Diverse landelijke en lokale partijen

In dit actiepunt staat het verbeteren van de transparantie over de financieringsstromen van decentrale politieke partijen centraal. Door transparant te zijn over geldstromen kun je het vertrouwen vergroten van burgers in de democratie en het bestuur, en daarmee de verbinding tussen burgers en de overheid.

Het ministerie van BZK begint met het ophalen van de concrete behoefte van de decentrale politieke partijen en overheden en brengt deze in kaart. Op basis van deze behoefte wordt er in overleg met de partijen en overheden een ondersteuningsinstrument voor de transparantie van financieringsstromen ontwikkelt. Met dit instrument kunnen de partijen vrijwillig invulling geven op de transparantie van geldstromen.

Actiepunt 3: Pioniersnetwerk Open Overheid voor gemeenten

Actiehouder: Gemeente Schiedam
In samenwerking met: Gemeente Utrecht en het Leer- en Expertisepunt Open Overheid (LEOO)

Het Pioniersnetwerk Open Overheid werkt aan een open en transparante gemeente. Burgers hebben recht op informatie, maar deze informatie is niet altijd gemakkelijk te verkrijgen. Daarnaast voelen inwoners zich niet altijd betrokken en gehoord door hun gemeente. Een open en transparante gemeente ontstaat niet vanzelf en vraagt om een cultuur waar de meerwaarde van openheid en transparantie ingezien wordt.

Het Pioniersnetwerk brengt gemeenteambtenaren samen die zich bezighouden met Open Overheid om kennis en ervaringen te delen, te inspireren en samen te werken. Elk kwartaal vindt er een bijeenkomst plaats op verschillende locaties. Elke bijeenkomst heeft zijn eigen thema en kan elke keer op een andere inspirerende manier worden ingevuld. Het uiteindelijke doel van de bijeenkomsten is meer openheid voor inwoners, meer en betere toegang tot informatie waardoor betrokkenheid van burgers wordt vergroot.

Actiepunt 4: Open Parlement

Actiehouder: Tweede Kamer

De Tweede Kamer gaat de toegankelijkheid en bruikbaarheid van parlementaire documenten op de website van de Tweede Kamer verbeteren, omdat het in een democratie belangrijk is dat iedereen laagdrempelig toegang kan krijgen tot de informatie van het Parlement, ook mensen met een functionele of cognitieve beperking.

Het actiepunt Open Parlement heeft als doel om de toegankelijkheid en bruikbaarheid van parlementaire informatie te verbeteren. Het actiepunt richt zich op de toegang van parlementaire documenten en past de Europese (open) standaard voor digitale toegankelijkheid toe: de Web Content Accessibility Guidelines (WCAG).

Actiepunt 5: Open Wob – Ontwikkelen en implementeren Open Wob

Actiehouder: Provincie Noord-Holland
In samenwerking met: Vereniging Nederlandse Gemeenten  en Open State Foundation

Overheidsinformatie die via de Wob is opgevraagd kan aan iedereen beschikbaar worden gesteld. Het proactief en op toegankelijke wijze publiceren van Wob-besluiten leidt tot meer openbaarheid en een transparante overheid. Dit kan bijdragen aan het verminderen van het aantal Wob-verzoeken en zowel inhoudelijk als procedureel inzicht bieden in de informatie die wordt opgevraagd. Door een betere doorzoekbaarheid en vindbaarheid van de informatie wordt bovendien bijgedragen aan het vergroten van de kwaliteit daarvan. Ook bevordert de herbruikbaarheid van de informatie de klantvriendelijkheid en de dienstverlening en draagt het bij aan een open houding van overheidsorganisaties.

In 2018 start er een kopgroep van overheidsorganisaties die Wob-verzoeken, -besluiten en –bijlagen actief gaan publiceren op een goed doorzoekbare, herbruikbare en gestandaardiseerde wijze.
De kopgroep legt samen met VNG Realisatie en de Open State Foundation een standaard vast. Op basis van deze standaard wordt er een dashboard Open Wob ontwikkeld. Doel van het actiepunt is om uiteindelijk binnen minimaal 10 overheidsorganisaties Open Wob te implementeren. Aan de hand van deze ervaring wordt een advies geschreven voor de opschaling van Open Wob en het Open Wob dashboard.

Actiepunt 6: Open Algoritmen

Actiehouder: Rijkswaterstaat
In samenwerking met: Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG)

Voor steeds meer beheer- en beleidsbeslissingen van de overheid worden algoritmen gebruikt. De toename van het gebruik van algoritmen voor beleid- en beheer beslissingen maakt het van belang om kennis, ervaring en instrumenten hierop te ontwikkelen en te delen. Het openbaar maken geeft inzicht in de onderbouwing en werking van algoritmen en kan daardoor bijdragen leveren aan de transparantie van overheidsbeleid, het verbeteren van de gebruikte algoritmen door externe feedback, en kan ook leiden tot hergebruik van algoritmen.

In dit actiepunt wordt in beeld gebracht welke afwegingen aan de orde komen bij het openbaar maken van algoritmen. Er worden handreikingen opgesteld en geïnventariseerd als hulpmiddel voor het openstellen van open algoritmen. Het uiteindelijke doel van dit actiepunt is inzicht krijgen in het openstellen van algoritmen.

Actiepunt 7: Project ‘Dilemmalogica’

Actiehouder: Voorlichtingsraad en Ministerie van Algemene Zaken

Er bestaat ongenoegen van burgers en ondernemers over het beleid van overheidsinstellingen. Er is behoefte aan inzage in de overwegingen en die stappen die voorafgaan aan het beleid, uitvoering en naleving. Het doel van het project ‘Dilemmalogica’ is om binnen de betrokken ministeries voor de buitenwereld duidelijk te maken welke dilemma’s ze bij het opstellen van beleid tegenkomen en welke afwegingen ze uiteindelijk maken, in brieven en nota’s maar ook in persoonlijk contacten.

Door middel van voorlichtingsworkshops, pilots en het ontwikkelen van onderzoeksinstrumenten wordt er bewustwording gecreëerd binnen de deelnemende ministeries. Op www.onscommunicatierijk.nl wordt een leernetwerk ontwikkeld over dilemmalogica. De kennis en ervaringen die opgedaan worden tijdens het project worden samengevat in een leidraad voor medeoverheden.

Actiepunt 8: Pilot ‘Open by Design’

Actiehouder: Programma ‘Rijk aan informatie’
In samenwerking met: Instituut Maatschappelijke Innovatie (IMI)

De beslissing over het actief openbaar maken van overheidsinformatie moet zoveel mogelijk een plaats krijgen in het primair proces, in ‘de machinekamer van het openbaar bestuur’. Open by Design is gericht op het vooraf in templates scheiden van openbare informatie en uitzonderingsgronden. Daarbij wordt aan de voorkant bepaald welke informatie openbaar kan worden (direct actief openbaar, dan wel later bij een eventueel Wob-verzoek), en welke informatie niet openbaar gemaakt kan worden. Dit scheelt uiteindelijk extra werk, willekeur en verouderde bestanden.

In de pilot ‘Open by Design’ starten verschillende overheden met het vormgeven van openheid in primaire processen. Tijdens halfjaarlijkse sessies worden ervaringen en kennis gedeeld tussen deze organisaties. Aan het eind van het actieplan worden aanbevelingen en een uitvoeringskader opgesteld.

Actiepunt 9: Toetreding tot het Extractive Industries Transparency Initiative (EITI)

Actiehouder: Ministerie van Buitenlandse Zaken (BuZa)
In samenwerking met: Ministerie van Economische zaken en Klimaat (EZK)

Burgers ondervinden nadelen door de grondstof winning in Nederland. Een goed voorbeeld hiervan is de provincie Groningen, waar onrust blijft bestaan over de gaswinning. Door de gegevens over de olie en gaswinning openbaar te maken kan onduidelijkheid over de grondstofwinning worden weggenomen. Er is dan inzicht in de afweging tussen maatschappelijke kosten en baten. De EITI-standard is een vrijwillige internationale standaard voor verantwoorde en transparante winning van delfstoffen. Als deze standaard geïmplementeerd is in Nederland zal de informatie over de hele grondstof winningsketen openbaar zijn, vanaf het moment dat het gewonnen wordt tot en met de afdrachten aan de overheid.

Actiepunt 10: Open Aanbesteden (pilot OCDS)

Actiehouder: Ministerie van BZK

De Rijksoverheid koopt jaarlijks voor € 10 miljard in aan goederen en diensten. Van kantoorartikelen en catering tot de aanleg van nieuwe wegen. Bij inkopen let het Rijk op de kwaliteit en prijs. Maar ook op duurzaamheid, innovatie, sociale voorwaarden en verbetering van de arbeidsmarkt. Om tot de maatschappelijk meest voordelige aanbesteding te komen, wil het Rijk openheid van zaken geven over de Rijksinkoop. De Rijksoverheid is op veel punten al transparant over deze inkoop. Bijvoorbeeld over de planning van Rijksaanbestedingen, over het inschrijvingsproces en over de daaruit resulterende Rijksuitgaven. De tijd is nu rijp om het geheel aan openbaar gemaakte stukken over de Rijksinkoop te toetsen aan de internationale standaard. Sinds 2014 bestaat de internationale Open Contracting Data Standard (OCDS). Deze standaard is ontwikkeld om transparantie te vergroten en corruptie te bestrijden. Dit door informatie over de inkoop door overheden op een uniforme en transparante manier naar buiten te brengen als Open Data. Een andere belangrijke reden is dat OCDS inzicht geeft in het monitoren van de prestaties van overheidscontracten.

In dit actiepunt gaat een projectteam van het ministerie aan de slag met het vergelijken van de eigen werkwijze met invoering van de internationale standaarden. In 2018 start een pilot OCDS. Op basis van deze pilot wordt er een rapport geschreven met aanbevelingen en besluitvorming om te regelen en te borgen dat alle relevante informatie over de Rijksinkoop op de juiste wijze openbaar wordt gemaakt.

Actiepunt 11: Lokale Digitale Democratie

Actiehouder: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
In samenwerking met: Partners ‘Democratie in Actie’ programma

Uit internationaal onderzoek ‘Democracy at Dusk’ blijkt dat het openbaar bestuur in Nederland nog onvoldoende open staat voor inspraak en vormen van directe democratie. Nederland staat overall op de 43e plaats (van de 170) qua participatiemogelijkheden. Er is behoefte aan meer directe betrokkenheid bij beleids- en besluitvorming stelt onderzoek van het Sociaal -en Cultureel Planbureau.  Door de voortschrijdende digitale technologie ontstaan er echter steeds meer mogelijkheden om de gewenste invloed vorm te geven. Onderzoek van het Rathenau instituut toont aan dat de inzet van digitale middelen de transparantie en responsiviteit van overheden sterk kan verbeteren en de kwaliteit van besluitvorming ten goede kan komen. Met name op het lokale niveau waar de vraagstukken – letterlijk – dicht bij huis liggen, is er een kans de betrokkenheid langs digitale weg vorm te geven.

Samen met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) wordt een netwerk opgericht waarin samengewerkt wordt met gemeenten, publieke én private organisaties. Doel is een gezamenlijke ambitie te formuleren over hoe de lokale digitale democratie zich zou moeten ontwikkelen. In dit netwerk zal onder andere de gedachtevorming over nadere beleidsontwikkeling aandacht krijgen. Het idee is dat gezamenlijk een ambitie geformuleerd wordt over de (toekomst van de) lokale digitale democratie. Deze ambitie moet gevoed worden door de ervaringen die momenteel lokaal worden opgedaan in verschillende innovatietrajecten en pilotprogramma’s. Daarnaast zullen de netwerkpartners werken aan het formuleren van een ‘Manifest digitale democratie’  waarin gezamenlijke uitgangspunten geformuleerd worden. De proeftuin digitale democratie valt ook onder deze netwerkaanpak. Doel van de proeftuin is deelnemende gemeenten te ondersteunen bij de implementatie van open source participatietools. Deze tools stellen gemeenten in staat bewoners directe betrokkenheid te geven bij beleids- en besluitvorming.

Bekijk de digitale versie van het derde Actieplan.

 

Tweede Actieplan Open Overheid 2016-2017

Benieuwd naar het vorige Actieplan Open Overheid? Bekijk dan deze pagina!