Expertisepunt Open Overheid

Bijeenkomst stakeholderforum: blik op de toekomst

Verslag bijeenkomst Stakeholderforum Actieplan Open Overheid, 18 maart 2021

Op 18 maart kwam het stakeholderforum voor het eerst bij elkaar sinds de lancering van het nieuwe Actieplan Open Overheid. Op de agenda stond: elkaar leren kennen, terugblikken op de lancering en de toekomst van het stakeholderforum. Anja Lelieveld (waarnemend hoofd van afdeling Democratie van ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, BZK) begon de bijeenkomst met een pakkende vraag: op welke manier ben jij afgelopen maand bezig geweest met Open Overheid?

Open actualiteiten
Het stakeholderforum bestaat uit leden die zich bij verschillende organisaties inzetten voor meer open overheid. Hoe dat er precies uitziet delen zij tijdens het rondje open actualiteiten:

  1. Het Leer- en Expertisepunt Open Overheid (LEOO) is in contact met collega’s van BZK over de mogelijkheden op het gebied van open overheid voor Caribisch Nederland.
  2. Er heeft een sessie plaatsvonden over het actiepunt ‘open source’. Dit was een interne sessie met betrokkenen die meer van dit onderwerp af weten. Na de sessie zijn de bevindingen gepresenteerd en bediscussieerd. Hierbij gingen ze onder andere in op de vraag: wat doet de verbreding van de Wmo met innovatie?
  3. Op 23 maart organiseert Netwerk Democratie een bijeenkomst over online participatie.
  4. Open State Foundation (OSF) is de laatste tijd druk bezig geweest met het meer open maken van de verkiezingen. Op het platform waarismijnstemlokaal.nl verzamelde OSF alle data rondom de stemlocaties in Nederland. Op dit platform kon iedereen met behulp van een kaart het dichtstbijzijnde stemlokaal vinden. Ook de openingstijden en de toegankelijkheid van de locatie zijn hier te vinden. Verder hebben zij samengewerkt met de initiatieven ‘Stem op een vrouw’ en ‘Stem op een jongere’. De rol van OSF was het inzichtelijk maken van het aantal vrouwen en aantal jongeren per partij. Ook hebben ze de verkiezingsuitslagen als open data beschikbaar gesteld en per stemlokaal zichtbaar gemaakt hoeveel stemmen iedere partij heeft gekregen.

Toekomst Stakeholderforum
De bijeenkomsten van het stakeholderforum blijven vier keer per jaar plaatsvinden. Het kan interessant zijn om meer gemeenten toe te voegen aan het stakeholderforum. Daarnaast is het een optie om de betrokkenen bij de Proeftuinen van VNG uit te nodigen voor het stakeholderforum. Tussen het Actieplan Open Overheid en de proeftuinen bestaat overlap, door samenwerking kunnen zij elkaar versterken.

De leden van het stakeholderforum geven daarnaast aan dat het belangrijk is om het verschil tussen actiehouders en stakeholders helder in kaart te brengen. Het stakeholderforum is tot stand gekomen vanuit de wens van het Open Government Partnership (OGP) om een toezichthoudende groep in het leven te roepen voor het actieplan. Op dit moment bekleden bepaalde stakeholders twee rollen, zowel een toezichthoudende als uitvoerende rol.

Daarnaast werd aangekaart om eens goed te kijken naar de verhouding overheid/niet-overheid in het stakeholderforum. Om de rol van toezichthoudend orgaan te vervullen, is het belangrijk meer maatschappelijke organisaties bij het forum te betrekken.

Werken aan betrokkenheid & resultaten meten
Aan de hand van Mentimeter werd de input van stakeholders gevraagd over onderstaande onderwerpen.

Als eerste werd er input gevraagd rondom de vraag hoe we actiehouders meer betrokken kunnen houden. De stakeholders gaven reacties als:

  1. Workshops organiseren;
  2. (Tussentijdse) resultaten delen;
  3. Updates aan elkaar geven: bijvoorbeeld via nieuwsbrief, platform, website, bijeenkomsten;
  4. Bijeenkomsten georganiseerd door wisselende initiatiefnemers.

Vervolgens ging het over de invulling van de actiehouderbijeenkomsten. Hierbij luidden de antwoorden:

  1. Team building;
  2. Leuke spreker die mooie case presenteert;
  3. Quiz organiseren over elkaars resultaten;
  4. Use-cases delen;
  5. Workshops met creatieve werk vormen;
  6. Podcast, filmpje en design sessies.

De afsluitende vraag was: welke ideeën hebben jullie voor het meten van impact? Hierop kwam de volgende suggesties binnen:

  1. Landelijke initiatieven als ‘waar staat je gemeente?’;
  2. De ombudsman;
  3. Een publiek debat organiseren (impact van samenleving meten);
  4. Een enquête bij doelgroep of een update vragen aan actiehouders over impact.

Er werd wel een kritische kanttekening vanuit de wetenschap gemaakt over het meten van impact. Want waar ga je precies op meten en wat worden de criteria? Sommige initiatieven zijn meer gericht op transparantie en sommige meer op open contact.

Een optie is om te kijken naar de OGP-richtlijnen: misschien hebben zij al oplossingen voor het meten van impact. Daarnaast is het mogelijk om globale criteria te hebben waarbinnen actiehouders hun eigen ‘meting’ vorm kunnen geven.

Alliantie Open Overheid
Alliantie Open Overheid is een netwerk voor de uitwisseling van kennis, ervaringen en dilemma’s over Open Overheid. De stakeholders gaven aan dat om impact te creëren het belangrijk is dat het zich onderscheidt van andere netwerken, dat er kennis wordt uitgewisseld en dat er draagvlak bestaat. Het kan verfrissend werken om met andere partijen te kijken naar onderwerpen rondom open overheid dan bij andere overheid overleggen.

Activiteiten die volgens de stakeholders passen bij Alliantie Open Overheid zijn:

  1. Workshops;
  2. Ambassadeurschap;
  3. Partijen aan elkaar verbinden;
  4. Kennisuitwisseling en nieuwe ideeën ‘sourcen’.

Tot slot
BZK en LEOO gaan aan de slag met suggesties en opmerkingen van het stakeholderforum. Benieuwd naar alle reacties op de vragen in Mentimeter? Bekijk de reacties in bijgevoegde rapportage.