Expertisepunt Open Overheid

Open Data helpt je naar de stembus: waarismijnstemlokaal.nl

Open State Foundation heeft de stemlokalen van 358 (bijzondere) gemeenten in kaart gebracht op het platform Waar is mijn Stemlokaal. Deze gegevens kunnen kiezers helpen met het vinden van hun stembureau en meer informatie geven over de openingstijden en de toegankelijkheid van stembureaus voor mindervaliden.

In aanloop naar de Provinciale Statenverkiezingen en de waterschapsverkiezingen op 20 maart, heeft Open State Foundation voor de derde keer op rij het platform Waar is mijn Stemlokaal opgezet. Dit gebeurde in samenwerking met het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en VNG Realisatie. Via een gestandaardiseerde dataset kunnen alle gemeenten gegevens over hun stemlokalen uploaden op het platform. Deze gegevens zijn herbruikbaar voor allerlei toepassingen. Kiezers kunnen bijvoorbeeld op www.waarismijnstemlokaal.nl zoeken naar het dichtstbijzijnde stembureau en zien hoe toegankelijk een stembureau is voor mindervaliden.

Vorig jaar werden deze gegevens gebruikt door onder andere RTL Nieuws, DataDuic en LocalFocus. De data is voor iedereen herbruikbaar en vindbaar op waarismijnstemlokaal.nl/data en data.overheid.nl.

Dit is een nieuwsbericht van Open State Foundation. Bekijk hier het bericht op de website van Open State Foundation.

Open Gov Week van start met feestelijk Open Ontbijt

Verslag Open Ontbijt en lancering Open Stateninformatie app

Hoe vier je de start van Open Gov Week beter dan met een Open Ontbijt en feestelijke app lancering. Het mag gezegd worden: een beetje vroeg was het wel. Maar dat weerhield veel mensen er niet van om maandagochtend 11 maart naar het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) te komen voor een mooie Open Overheid bijeenkomst, waarbij Open Stateninformatie – één van de actiepunten uit het Actieplan Open Overheid – centraal stond.

Marieke Schenk (coördinator Leer- en Expertisepunt Open Overheid) benadrukte bij haar opening het belang van aandacht voor Open Overheid. “De wil om het onderwerp Open Overheid blijvend op de kaart te zetten is ontzettend belangrijk. Zo kunnen inwoners meekijken met wat er gebeurt. En aangeven of iets handiger of slimmer kan. Open Overheid is daarom een waardevolle bijdrage aan onze democratie, zowel op nationaal als lokaal niveau.”

Informatiehuishouding op orde met Open Stateninformatie
Precies om die reden is het actiepunt Open Stateninformatie onderdeel van het Actieplan Open Overheid. Tom Kunzler (adjunct-directeur Open State Foundation) licht dit actiepunt toe. Als onderdeel van het Actieplan maken provincies hun stateninformatie beter toegankelijk en beschikbaar via een standaard. Waarom dit belangrijk is? De informatiehuishouding van overheden kan en moet echt beter. Ook het taalgebruik van overheden kan in veel gevallen duidelijker en toegankelijker. Dat is belangrijk voor bijvoorbeeld journalisten, belangenbehartigers en inwoners, geeft Tom aan. Journalisten hebben weinig tijd om zich vast te bijten in stukken van de Provinciale Staten, dus om de journalistiek en inwoners van dienst te zijn is heldere informatie en taal essentieel.

Een van de uitdagingen hierbij is het goed uitwisselbaar maken van informatie van verschillende overheden. Tom raadt overheden aan om geen eigen systeem te bedenken voor hun informatiehuishouding, maar te kiezen voor het standaardiseren hiervan. Alleen dan kun je informatie koppelen.

Het Actieplan Open Overheid als hulpmiddel
Nederland is lid van het Open Government Partnership en stelt daarom iedere twee jaar een nieuw Actieplan Open Overheid op. In het Actieplan Open Overheid 2018-2020 staan elf actiepunten die bijdragen aan een opener overheid. Tom ziet het Actieplan als een van de hulpmiddelen voor een opener overheid. Een tweede hulpmiddel is de Wet open overheid (Woo). Hierin staat onder andere dat overheden besluitvorming als data moeten delen. Maar waarom wachten tot die wet van kracht is? Tom doet een oproep aan alle provincies die zich nog niet hebben aangesloten bij Open Stateninformatie: “Vijf provincies doen al mee, nu de andere zeven nog!”

Lancering winnende app: koppeling nieuws en Stateninformatie
Eind vorig jaar organiseerde Open State Foundation, samen met provincies die deelnemen aan Open Stateninformatie, een App Challenge om ontwikkelaars uit te dagen een applicatie te ontwikkelen die Stateninformatie toegankelijk maakt voor een bredere doelgroep. De winnaar van deze wedstrijd is Oberon met de app ‘Voordat het nieuws was’. Zij wonnen daarmee afgelopen december 30.000 euro ontwikkelbudget, beschikbaar gesteld door BZK. Met een druk op de rode knop lanceren Hans-Peter Harmsen (de winnaar), Jan van Ginkel (concerndirecteur en loco-provinciesecretaris Zuid-Holland) en Tom Kunzler de app.

‘Voordat het nieuws was’: wat kun je ermee?
Leuk zo’n app, maar wat kun je er precies mee? Hans-Peter Harmsen, oprichter en directeur van Oberon, licht het idee achter de app toe: “Als burger vind ik Open Data super interessant. Waarom? Het gaat over onze volksvertegenwoordigers. Het is interessant om te weten wat er precies gebeurt en besproken wordt. Nog veel belangrijker is het checken van nieuws. En dat kan nu met onze app.” Als je inzicht hebt in de besluitvorming, dan zie je dat het vaak veel ingewikkelder ligt. “Er zijn allerlei subtiele achtergronden voor bepaalde besluiten die je meestal niet in nieuwsartikelen terugvindt.”

Met de plugg-in voor je browser (Chrome en Firefox) van ‘Voordat het nieuws was’ heb je eenvoudig toegang tot interessante data uit de Open Statendatabase wanneer je een artikel leest op een nieuwswebsite. Zie je het logo van ‘Voordat het nieuws was’ bij een artikel? Dan is er extra informatie gevonden. De applicatie is nog in bèta: “De plugg-in is live, maar je zal zien dat er nog best wat aan ontbreekt.” De focus van ‘Voordat het nieuws was’ ligt op regionale media, zoals websites van Noord-Hollands Dagblad, AD, De Limburger, 1Limburg, Omroep Flevoland, Omroep West, De Stentor, RTV Utrecht, Het Parool, maar ook de website van de NOS.

Biologisch argument voor Open Overheid
Tijdens de levendige interactieve afsluiting met Ivonne Jansen-Dings (strategisch adviseur technologie & samenleving provincie Zuid-Holland), Eveline Stapel-van Dijck (programma manager de Digitale Provincie, provincie Noord-Holland), Jan van Ginkel (concerndirecteur en loco-provinciesecretaris Zuid-Holland) en Tom Kunzler (adjunct-directeur Open State Foundation) – onder de bezielende leiding van Paul Suijkerbuijk (LEOO) – gaat het over argumenten voor Open Overheid, Open Data en ‘naar buiten gaan’.

Zo benoemt Jan van Ginkel het biologische argument voor een Open Overheid. “Elk systeem dat zich afsluit van zijn context, gaat op een dag dood. Je bent alleen vitaal als je in voortdurende interactie bent met je omgeving.” Wat hem betreft heb je daarom iets uit te leggen als je daar niet aan meedoet.

Nu aan de slag
Tom voegt daaraan toe dat wachten op wetten geen argument is om nog niet aan de slag te gaan met Open overheid. Er komen nieuwe wetten aan, maar zorg dat je nu al data hebt die voor iedereen goed toegankelijk en bruikbaar is.

Evelien wijst op het feit dat de provincie vaak nog niet is ingericht om ‘aan de slag te gaan’. Zij raadt daarom aan om stapsgewijs naar buiten te treden met data. En ondertussen werk te maken van het op orde brengen van de eigen organisatie en informatiehuishouding. Hoe je weet dat het goed genoeg is om die stap naar buiten te maken? Dat weet je nooit helemaal zeker, maar dat hoef je misschien ook niet helemaal zeker te weten, aldus Eveline.

Naar buiten
Wat Jan betreft gaat het ‘bij de stap naar buiten’ niet alleen om Open Data en Open Overheid, maar om het herontwerpen van de informatiesamenleving. “Een transformatie heeft alleen kans van slagen wanneer je dat met samenwerkingspartners uit het ‘ecosysteem’ doet.” Meer dan voorheen moet de overheid op zoek naar partners om samen die transformatie vorm te geven. Daarom pleit Jan voor een Open Society, waarin Open Overheid een rol speelt. De tip van Paul hierbij is: zoek het op! Als organisatie kan je blijven ontwikkelen tot je een ons weegt, maar vindt de samenleving het eigenlijk wel interessant wat je doet? Blijf niet alleen intern ontwikkelen: ga naar buiten en betrek de samenleving.

Uit het publiek kwam onder andere de volgende vraag over het betrekken van de samenleving: de provincie staat verder weg van inwoners dan de gemeente. Hoe betrek je als provincie inwoners? Het RIVM laat mooi zien hoe dat kan, aldus Ivonne. Zij laten inwoners zelf luchtkwaliteit meten, sensoren bouwen en brengen communities bij elkaar. Zij zijn niet bang voor contra-expertise en gaan juist op zoek naar inwoners die mee willen doen. Inwoners worden op die manier betrokken bij het proces. Participatie en democratische legitimiteit gaan zo hand in hand.

Met dit voorbeeld van hoe je participatie aan kunt pakken sluit Paul het panelgesprek af. Maar als echte afsluiter – en om ervoor te zorgen dat de panelleden echt naar buiten gaan – overhandigt Paul vier ‘particitenten’. We zijn benieuwd waar de panelleden hun tent gaan opzetten.

Bekijk ook

Foto’s: Quintin van der Blonk

Verslag: Renske Verstege en Ilse Ambachtsheer

Studenten aan het woord over Open Overheid

De ontwikkeling van een Open Overheid vindt niet alleen in de praktijk plaats, maar wordt ook vanuit wetenschappelijk oogpunt onderzocht. Drie afstudeerstudenten vertellen speciaal voor Open Gov Week over hun onderzoeken en over hun keuze voor het onderwerp Open Overheid.

Dilemmalogica
Mijn naam is Renske Verstege en ik studeerde Sociologie aan de Universiteit Utrecht. Momenteel ben ik bezig met mijn afstudeerstage en -onderzoek bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Ik loop stage bij de afdeling Democratie, in het bijzonder bij het beleidsteam Open Overheid. Tot aan de zomer doe ik onderzoek naar het vertrouwen van inwoners in de overheid: één van de drijfveren voor de beweging naar een open(er) overheid. Meer specifiek wil ik onderzoeken wat het effect is van één van de elf actiepunten uit het nationale Actieplan Open Overheid 2018-2020, namelijk het actiepunt Dilemmalogica.

Lees hier de gastblog van Renske.

Open Data als beleidsinstrument
Mijn naam is Judith de Vries en ik studeerde bestuurs- en Organisatiewetenschap aan de Universiteit Utrecht. Ik ben bezig met de afronding van de master Publiek Management en doe een onderzoeksstage bij adviesbureau de Green Land. Mijn afstudeeronderzoek gaat in op de ontwikkeling van een Open Overheid en het gebruik van Open Data als beleidsinstrument. Het Actieplan Open Overheid 2018-2020 stelt dat, naast het gebruik van Open Data, een open aanpak en een open verantwoording van betekenis zijn en worden in overheidsorganisaties van de toekomst.

Lees hier de gastblog van Judith.

Open Data Governance in Nederland
Mijn naam is Anne Dijkstra, masterstudent Publiek Management aan de Universiteit Utrecht en afstudeerstagiair bij de Open State Foundation. Voor mijn afstuderen ben ik bezig met een onderzoek naar Open Data Governance in Nederland. Dat betekent dat ik inzichtelijk maak hoe het Open Data landschap er uit ziet. Welke organisaties en personen bevinden zich in dat landschap, wat is hun positie ten opzichte van anderen en welke instrumenten worden er ingezet om Open Data te stimuleren en door wie. Er wordt namelijk vaak gezegd dat in Nederland de regie op Open Data mist.

Lees hier de gastblog van Anne.

Open Data Governance in Nederland

Mijn naam is Anne Dijkstra, masterstudent Publiek Management aan de Universiteit Utrecht en afstudeerstagiair bij de Open State Foundation. Voor mijn afstuderen ben ik bezig met een onderzoek naar Open Data governance in Nederland. Dat betekent dat ik inzichtelijk maak hoe het Open Data landschap er uit ziet. Welke organisaties en personen bevinden zich in dat landschap, wat is hun positie ten opzichte van anderen en welke instrumenten worden er ingezet om Open Data te stimuleren en door wie. Er wordt namelijk vaak gezegd dat in Nederland de regie op Open Data mist.

We zouden hier vooral afhankelijk zijn van de goede wil van (publieke) organisaties om hun data openbaar te maken. Daarom vergelijk ik in mijn onderzoek daarnaast de Nederlandse Open Data governance-structuur met die van het buitenland. Ik hoop zo waardevolle lessen te kunnen formuleren voor het Nederlandse governance-model.

Open Data moeilijk vindbaar
Eerder heb ik deelgenomen aan twee Open Data onderzoeksprojecten, waarbij ik merkte dat Open Data verspreid is over veel verschillende organisaties en soms moeilijk te vinden of te gebruiken is. Wanneer je een verzoek deed om de data te ontvangen, gingen daar weken overheen of ontving je nét niet wat je nodig had. Vanuit deze ervaringen ben ik van mening dat er nog stappen te maken zijn op het gebied van Open Data governance. Daar hoop ik dan ook aan bij te dragen met de resultaten van mijn onderzoek.

Woonoverlast inzichtelijk
Tijdens het laatste onderzoeksproject hebben we als studenten data van verschillende organisaties geanalyseerd om de onderliggende oorzaken van woonoverlast in een gemeente in kaart te brengen. Door de data van verschillende organisaties te bundelen, kon de woonoverlast in de gemeente beter inzichtelijk gemaakt worden. Dat maakt dat beleid beter afgestemd kan worden op de behoeften in de gemeente. In de toekomst van Open Data hoop ik dan ook dat organisaties nog meer data zullen delen (uit zichzelf), deze informatie vaker door overheden wordt gebundeld en dat burgers er zelf ook keihard mee aan de slag gaan.

“Het ‘zijn’ van een Open Overheid betekent ook het contact zoeken met de ‘gebruiker’ van de producten die overheid levert”

Mijn naam is Judith de Vries en ik studeerde bestuurs- en Organisatiewetenschap aan de Universiteit Utrecht. Ik ben bezig met de afronding van de master Publiek Management en doe een onderzoeksstage bij adviesbureau de Green Land.

Open Data als beleidsinstrument
Mijn afstudeeronderzoek gaat in op de ontwikkeling van een Open Overheid en het gebruik van Open Data als beleidsinstrument. Het actieplan Open Overheid 2018-2020 stelt dat, naast het gebruik van Open Data, een open aanpak en een open verantwoording van betekenis zijn en worden in de overheidsorganisatie van de toekomst.

Veel Open Data initiatieven bij lagere overheden worden opgezet vanuit de gedachte “hier moeten wij wat mee als organisatie”. Hieruit volgt vaak dat Open Data niet per se als een oplossing voor een specifiek probleem wordt gevonden, maar dat er een probleem bij de data wordt gezocht waarbij de data als oplossing dient. De data wordt op een platform gepubliceerd onder het mom van transparantie, of er worden apps gemaakt, die niet vallen binnen de behoeftes van burgers en bedrijven.

Het ‘zijn’ van een Open Overheid betekent ook het contact zoeken met de ‘gebruiker’ van de producten die overheid levert. In de praktijk betekent dit dat ambtenaren moeten zoeken naar contact met de ‘gebruiker’, voordat de oplossing van het probleem is gevonden of zelfs in samenwerking met de ‘gebruiker’ komen tot een oplossing die passend is voor de ontstane problemen.

Er wordt geschreven over de ambtenaar 2.0, maar de vraag rijst of deze ambtenaar een decennia later, capabel genoeg is voor een wereld vol met Open Data en om te werken binnen een Open Overheid. In mijn afstudeeronderzoek onderzoek ik welke competenties beleidsmedewerkers nodig hebben om te werken binnen een Open Overheid.

Waarom Open Overheid?
Ik heb dit onderwerp gekozen omdat het onderwerp vernieuwend is en ingaat op een ontwikkeling die, mijn inziens, de overheid kan/gaat veranderen. De ontwikkeling van een Open Overheid laat het belang zien van een vernieuwde werkwijze, waarin de relatie tussen overheid en burger intensiveert.

“Open overheid is in mijn beleving cultuur en emotie”

Mijn naam is Renske Verstege en ik studeerde Sociologie aan de Universiteit van Utrecht. Momenteel ben ik bezig met mijn afstudeerstage en -onderzoek bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Ik loop stage bij de afdeling Democratie, in het bijzonder bij het team Open Overheid. Tot aan de zomer doe ik onderzoek naar het vertrouwen van inwoners in de overheid; één van de drijfveren voor de beweging naar een open(er) overheid.

Dilemmalogica
Meer specifiek wil ik onderzoeken wat het effect is van één van de elf actiepunten uit het nationale Actieplan Open Overheid 2018-2020, namelijk ‘Project Dilemmalogica’. Het streven in deze is om dilemmalogica toe te passen in overheidscommunicatie richting inwoners: welke zienswijzen zijn er? Hoe kunnen deze worden geordend? En welke perspectieven kunnen hieraan worden verbonden? Overheidscommunicatie met de toepassing van dilemmalogica is wezenlijk anders dan de huidige communicatiestijl waarbij de focus ligt op de doelredenering. Dilemmalogica is juist gericht op het uitstellen van de doelredenering en het nadrukkelijk(er) communiceren over de maatschappelijke opgave.

Dilemmalogica is gebaseerd op procedurele rechtvaardigheid. In hoeverre de toepassing van elementen van deze vorm van rechtvaardigheid in overheidscommunicatie invloed heeft op het vertrouwen van inwoners in de overheid, ga ik dus onderzoeken. Dit wil ik gaan doen aan de hand van veldexperimenten bij een lokale overheidsorganisatie. De precieze context zal nog verder vorm krijgen.

Waarom Open Overheid?
Het thema open overheid spreekt me heel erg aan, omdat het volgens mij om veel meer gaat dan bijvoorbeeld het ontsluiten van overheidsinformatie in het kader van transparantie. Open overheid is in mijn beleving cultuur en emotie. Bovendien vind ik vertrouwen van inwoners in de overheid, als ook vertrouwen van de overheid in inwoners, een intrigerend onderwerp. Waar gaat het goed en waar schuurt het? Erg interessant om hier met onderzoek meer zicht op te krijgen. Persoonlijk draag ik graag bij aan het vertrouwen aan weerszijden. Beginnend bij het verkrijgen van inzicht, met als volgende stap een rijke verbinding van kennis en beleid betreffende open overheid.

Vijf praktische Open Overheid tips

Het Leer- en Expertisepunt Open Overheid vroeg de directie Participatie van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) om een gastblog te schrijven over Open Overheid in de Open Overheid week (Open Gov Week) van 2019! Natuurlijk was ons antwoord JA, maar we hebben wel even nagedacht over de inhoud ervan. Er is al zoveel geschreven over Open Data, Open Overheid en participatie. Iedereen is het er over eens dat het belangrijk is en dat het zorgvuldig moet worden opgepakt, maar vaak krijgen wij de vraag: hoe dan?! We gebruiken deze kans om in dit blogbericht onze visie op een participerende, Open Overheid met jullie te delen in vijf tips. Deze tips kan iedereen die werkzaam is bij de overheid toepassen in de praktijk. Wat kun je vanaf vandaag zelf doen of laten zien?

1. Begin bij jezelf en sta open
Begin bij jezelf. We werken allemaal in grote organisaties, olietankers. Een hele organisatie in één keer veranderen is lastig, dus begin bij jezelf en jouw eigen project of beleidsonderwerp. Open zijn is actief luisteren naar de samenleving en het liefst zo vroeg mogelijk. Ga in gesprek met burgers, bedrijven, initiatiefnemers en maatschappelijke organisaties! Zo ga je vanuit verschillende perspectieven naar het vraagstuk kijken. Het voordeel is dat de kwaliteit van het plan of besluit toeneemt als je actief gebruik maakt van de kennis en ervaring van het publiek.

2. Zorg voor een gelijkwaardig informatieniveau
Het publiek kan alleen maar in een plan of project participeren als het op de juiste momenten over alle relevante informatie beschikt. Heeft het publiek toegang tot alle benodigde informatie om een betekenisvolle bijdrage te leveren? Zijn alle belangrijke onderzoeksrapporten gedeeld? Is er kwantitatieve of kwalitatieve data beschikbaar over het vraagstuk? Deel het met alle gesprekspartners en maak – als het gevoelige informatie betreft – afspraken over het gebruik ervan.

3. Neem de input mee en leg verantwoording af
Maak alle wensen en belangen van het publiek inzichtelijk, zodat een bestuurder mede op basis van alle belangen een besluit kan nemen. Neem de input van het publiek mee in beslissingen en communiceer over wat met de input is gedaan. Geef ook aan waarom bepaalde keuzes zijn gemaakt. Gebruik hiervoor bijvoorbeeld de eenvoudige stoplichtmethode met een begrijpelijke toelichting(groen: kan mee worden genomen, oranje: wordt verder onderzocht/ is afhankelijk van politieke keuzes, rood: kan niet worden meegenomen, omdat….).

4. Goed samenspel van bestuurders, ambtenaren en publiek
Als ambtenaar is het onze rol om onze bewindspersonen, gedeputeerden, burgemeesters en wethouders te voorzien van alle benodigde informatie om alle belangen te kunnen wegen en keuzes te kunnen maken. Participatie is alleen succesvol als bestuurders het nut ervan zien, betrokken zijn en open staan voor de input van publiek. Als ambtenaren moeten we deze participatieprocessen vakkundig regisseren en het publiek moet bereid zijn mee te willen doen en input te leveren. Maak een plan voor dit samenspel/ deze samenwerking.

5. Investeer in relaties
Sta open voor uiteenlopende meningen en visies, wees oprecht geïnteresseerd. Blijf in contact, help elkaar, werk samen, denk met elkaar mee en schep de juiste verwachtingen! Participatie is er niet alleen voor de groepen die het meest van zich laten horen, maar ook voor de mensen die niet zo snel van zich doen spreken. Een overheid die investeert in de relatie met de samenleving heeft daar profijt van, ook bij toekomstige besluiten.

Janneke de Jong

“Het participatievak wordt steeds ingewikkelder. Nederland verandert snel, maatschappelijke opgaven zijn complexer en we denken heel verschillend over wat belangrijk is voor de toekomst van Nederland. Voor de een staat duurzaamheid voorop, voor de ander een goede infrastructuur, voor een derde betaalbaarheid. Een bestuurder weegt alle belangen en maakt keuzes. Daarmee krijgt niet iedereen zijn zin. Dat is niet erg zolang iedereen zich gehoord voelt, kan zien hoe besluiten tot stand komen en er vertrouwen is dat de overheid alle informatie die ertoe doet, inzet voor de beste beslissingen. Dit is waar de directie Participatie zich iedere dag voor inzet.”
Janneke de Jong (Plaatsvervangend directeur Directie Participatie van het ministerie van IenW)

 

Speciaal voor deze open overheid week zijn deze praktische tips opgesteld. Ga jij ze toepassen of heb je een vraag aan de directie Participatie van het ministerie van IenW? Schroom dan niet en mail naar info@platformparticipatie.nl.

Ook een gastblog insturen?
Dat kan! Via dit formulier stuur je gemakkelijk jouw gastblog in.

Open moet het zijn! Update #2

Elke acht weken publiceren we een blog waarin je de laatste stand van zaken voor alle actiepunten uit het Actieplan Open Overheid vindt. De actiehouders die verantwoordelijk zijn voor de actiepunten leveren deze informatie aan.

Actiepunt 1: Open Besluitvorming bij gemeenten en provincies

Actiehouder: Provincie Zuid-Holland en VNG. In samenwerking met: Open State Foundation (OSF) en overige provincies

De app ‘Voordat het nieuws was’ van Oberon won de app challenge Open Stateninformatie, georganiseerd door de provincies Zuid-Holland, Noord-Holland, Utrecht, Flevoland, Limburg en de Open State Foundation. De provincies hebben de app challenge in het leven geroepen om deelnemers uit te dagen om een idee in te sturen dat het publieksbereik en de toegankelijkheid van Stateninformatie vergroot. De winnende toepassing legt een link tussen de actualiteit en de politieke oorsprong en daagt inwoners uit om zich in de politieke discussie te verdiepen. De jury prees het winnende team vanwege het gebruiksgemak waarmee Staten- en Raadsinformatie in de browser automatisch is te combineren met artikelen op websites van regionale en landelijke media. De app wordt op maandag 11 maart gepresenteerd tijdens een feestelijk Open Ontbijt bij het ministerie van BZK.

VNG Realisatie is bezig met het testen van de gemaakte standaard met leveranciers zodat Raads- en Stateninformatie op een vergelijkbare wijze gedeeld kan worden als Open Data. Daarnaast is er bij de VNG dit jaar ruimte om 100 extra gemeenten te laten meedoen met Open Raadsinformatie.

Actiepunt 2: Transparantie financiën decentrale politieke partijen

Actiehouder: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. In samenwerking met: diverse landelijke en lokale partijen

Op 25 januari is de kabinetsreactie op de evaluatie van de Wet financiering politieke partijen naar de Tweede kamer gestuurd. In deze brief heeft het kabinet kenbaar gemaakt dat zij het standpunt van de Evaluatie- en Adviescommissie Wet financiering politieke partijen dat decentrale politieke partijen een eigenstandige benadering verdienen deelt. De vraagstukken van de subsidiëring van decentrale politieke partijen en de regelgeving over de overige inkomsten van decentrale politieke partijen zullen daarom worden betrokken bij de ontwikkeling van de nieuwe Wet op de politieke partijen. De minister van BZK gaat de komende periode werken aan de ontwikkeling van deze wet. De ontwikkeling van het ondersteuningsinstrument voor de transparantie van de financiering van decentrale politieke partijen wordt hierbij betrokken.

Bekijk hier de kabinetsreactie op de evaluatie van de Wfpp.

Actiepunt 3: Pioniersnetwerk Open Overheid voor gemeenten

Actiehouder: Gemeente Schiedam. In samenwerking met: gemeenten Utrecht en het Leer- en Expertisepunt Open Overheid

Op het stadskantoor in Utrecht vond 22 november de tweede bijeenkomst van het Pioniersnetwerk Open Overheid plaats. In een drietal interessante presentaties kwamen Utrechtse Open Overheid initiatieven aan bod.

Automatisch anonimiseren gegevens
De gemeente Utrecht is een pilot gestart om gegevens automatisch te anonimiseren door gebruik te maken van speciaal hiervoor ontwikkelde software. Hierdoor kan informatie sneller openbaar gemaakt worden, met inachtneming van de (wettelijke) privacykaders. De komende jaren wordt de software nog verder doorontwikkeld.

Open Wob en Wet open overheid (Woo)
Vanaf 2014 publiceert de gemeente Utrecht afgeronde Wob-dossiers. In 2017 is er een koppeling gemaakt met de website van de Open State Foundation (OSF). De werkgroep Open Wob gaat de komende twee jaar aan de slag om Wob-informatie geanonimiseerd en doorzoekbaar te publiceren op de website van OSF.

Informatiecommissaris
De gemeente Utrecht heeft als één van de eerste gemeenten een informatiecommissaris aangesteld. De gemeente Utrecht wil zo open en transparant mogelijk zijn, omdat dit cruciaal is voor de lokale democratie. Het devies daarbij is: “Ga in gesprek met gebruikers van (overheids)informatie. Zo krijg je veel inzichten. Door elkaar op te zoeken kom je tot oplossingen.”

Voor in de agenda
Op dinsdag 12 maart vindt de derde bijeenkomst van het Pioniersnetwerk Open Overheid plaats bij de provincie Zuid-Holland. Het thema van deze bijeenkomst is ‘Open data: wat kunnen gemeenten en de provincie Zuid-Holland voor elkaar betekenen?’ Volg open-overheid.nl om op de hoogte te blijven van de laatste updates. Je kunt je ook aanmelden voor de LinkedIn-groep van het Pioniersnetwerk Open Overheid voor gemeenten om met anderen in gesprek te gaan en ideeën uit te wisselen. Meld je hier aan voor de bijeenkomst op 12 maart.

Actiepunt 4: Open Parlement

Actiehouder: Tweede Kamer

Op basis van de resultaten van het onderzoek naar de kwaliteit van de Digitoegankelijkheid van de parlementaire documenten op de website van de Tweede Kamer, worden gesprekken met de leverancier van de conversiedienst gevoerd om te kijken op welke manier de geproduceerde XML en pdf meer digitoegankelijk kunnen worden. Daarnaast wordt intern gekeken of de bronbestanden van meer meta-informatie voorzien kunnen worden.

Actiepunt 5: Open Wob

Actiehouder: Provincie Noord-Holland. In samenwerking met: Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en Open State Foundation (OSF)

Als actiehouder is de provincie Noord-Holland samen met samenwerkingspartner Open State Foundation in januari echt van start gegaan met het ontwikkelen van de semantische standaard Open Wob. Op dit moment ‘spreekt’ elke overheid een andere taal als het gaat om het publiceren van Wob-documenten. Dit terwijl er vanuit de Wet open overheid een verplichting komt om deze documenten actief te publiceren. Tijdens een kick-off bijeenkomst is met verschillende vertegenwoordigers van de VNG, gemeenten, de politie en provincies besproken wat we willen realiseren en hoe we dit willen realiseren. Als resultaat zien we een gestandaardiseerde wijze voor het online beschikbaar stellen van Open Wob verzoeken, goed doorzoekbaar en op een gedeeld platform.

De VNG nam tijdens de kick-off het voortouw om een eerste verkennende sessie te leiden. Zij hebben al ruime ervaring met het opzetten van standaarden. Tijdens de verkenning bleek een grote verscheidenheid in het interne proces en ook in naamgevingsconventies. Van nog alles op papier tot een al digitaal werkend platform en proces. Er volgde een constructief gesprek tussen de deelnemers over hoe we hier een oplossing voor kunnen vinden. De werkgroep is nu flink aan de slag om de hoofdkenmerken van de naamconventies te benoemen en te categoriseren.

We verwachten in maart een standaard te hebben die we ter consultatie kunnen aanbieden.

Actiepunt 6: Open Algoritmen

Actiehouder: Rijkswaterstaat & VNG

De afgelopen maanden gingen we aan de slag met kennismakingen en het ontdekken van het speelveld waarin ons actiepunt zich bevindt. Daarin zijn we interessante samenwerkingen tegengekomen, onder andere met Open State Foundation, Maranke Wieringa (PhD researcher bij UU) en Martijn (PhD TU/Delft).

Daarnaast ontwikkelden we een model van uitvoering voor ons actiepunt. Daarin identificeren we drie hoofdstromen: Praktijk, Ontwikkeling en Onderzoek. Met de Praktijk en Onderzoek stromen gaat ons actiepunt zelf aan de slag en met de stroom Ontwikkeling zoeken we de verbinding met bijvoorbeeld het ministerie van BZK en Open State foundation. We hopen binnenkort een definitief projectplan op te stellen voor ons actiepunt.

Actiepunt 7: Project ‘Dilemmalogica’

Actiehouder: Voorlichtingsraad en Ministerie van Algemene Zaken

Het actiepunt Dilemmalogica ging met de volgende drie typen activiteiten aan de slag:

  1. Kennismaking: er is onmiskenbaar behoefte aan het doorgronden van dilemma’s als onmiskenbare kost voor wie het openbaar bestuur dient. In diverse stafoverleggen, studiedagen en werksessies is afgelopen twee maanden beproefd wat ‘dilemmalogica’ vermag; het vroegtijdig bieden van erkenning bij omstreden kwesties, het helpen ordenen van zienswijzen en in de dialoog ontdekken van perspectieven, die eerder niet voor mogelijk werden gehouden. Daar gaan we mee door. Vooral door aan de hand van casuïstiek de mogelijkheden van het herkennen en hanteren van dilemma’s te versterken.
  2. Onderbouwing: inzichten uit diverse wetenschappen – bestuurskunde, organisatiekunde, antropologie en communicatiewetenschappen – helpen om te verklaren waarom er op dit moment zoveel belangstelling is om minder vanuit perspectieven van de overheid (lees: bestuurlijke akkoorden) en meer vanuit opgaven te denken, durven en doen. We toetsen mechanismen zoals procedurele rechtvaardigheid (onderzocht door o.m. Tyler & Lind en Van den Bos) en werkvormen zoals dilemmabestendige arrangementen (Van Twist e.a.) , polarisatiemodel (Brandsma) en paradoxaal leiderschap (Brughmans) om bij dilemma’s vast te stellen hoe je bij agendering, beleidsvorming en besluitvorming kunt communiceren over dilemma’s.
  3. Leidraad: in maart en april werken we aan een leidraad waarin we de ervaringen en inzichten verder brengen. Samen met de Academie voor Overheidscommunicatie, de Algemene Bestuursdienst en anderen die willen weten hoe het vroegtijdig open communcieren over dilemma’s helpt de legitimiteit van het openbaar bestuur te versterken.

Wil je meer informatie? Neem dan contact op met Guido Rijnja (adviseur communicatiebeleid bij de Rijksvoorlichtingsdienst): g.rijnja@minaz.nl of 0646875112.

Actiepunt 8: Pilot ‘Open by Design’

Actiehouder: Programma ‘Rijk aan informatie’. In samenwerking met: Instituut Maatschappelijke Innovatie (IMI)

Begin 2019 werd een nieuwe versie van de Wet open overheid (Woo) naar de Tweede Kamer gestuurd. Actieve openbaarheid vormt een belangrijk onderdeel van deze nieuwe wet. Het Meerjarenplan Verbetering Informatiehuishouding is als bijlage bij deze wet aan de Kamer aangeboden en bevat een aantal acties die gericht zijn op ‘Open by design’. Denk daarbij aan het anders inrichten van werkprocessen, het inregelen van openbaarheid en het in sjablonen scheiden van openbare informatie en vertrouwelijke informatie. De resultaten van de verkenning ‘Open by  design’ van het ministerie van OCW zijn ook beschikbaar. Deelname van andere overheden is nog mogelijk. Meer informatie: g.enthoven@imi.nu

Zie ook:
Open by Design | Observaties en conclusies pilot OCW
Meerjarenplan verbetering informatiehuishouding

Actiepunt 9: Toetreding tot het Exctractive Industries Transparency Initiative (EITI)

Actiehouder: Ministerie van Buitenlandse Zaken (BuZa). In samenwerking met: Ministerie van Economische zaken en klimaat (EZK)

Binnen het Extractive Industries Transparency Initiative (EITI) is een aantal stappen gezet om het eerste transparantie-rapport over de waardeketen van de Nederlandse olie- en gasindustrie, inclusief de financiële stromen tussen de overheid en de olie- en gasindustrie, eind 2019 te presenteren. Zo is er een tender uitgeschreven voor de benodigde accountant en zijn partijen begonnen met een inventarisatie van de punten die in het rapport beschreven moeten worden.

Actiepunt 10: Open Aanbesteden (pilot OCDS)

Actiehouder: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Na een workshop met buitenlandse en binnenlandse deskundigen over de ins en outs van de Open Contracting Data Standard (OCDS) heeft de projectgroep nu een helder beeld van wat de internationale standaard voor Open Aanbesteden inhoud en wat erbij komt kijken om deze standaard in de dagelijkse praktijk van de Rijksinkoop toe te passen. Deze bevindingen legden we vast in een eerste versie van het adviesrapport. De volgende stap is nagaan in hoeverre het Rijk voldoet aan de OCDS. Hierbij kijken we ook naar de ervaringen van andere landen, waaronder Engeland en Schotland. De verwachting is dat deze stap in de komende drie maanden kan worden gezet. Daarna zal worden bezien of – en in hoeverre het wenselijk is – om aanpassingen in het Rijksbeleid door te voeren met betrekking tot Open aanbesteden.

Actiepunt 11: Lokale Digitale Democratie

Actiehouder: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. In samenwerking met: Partners ‘Democratie in Actie’ programma

Vanuit de netwerkaanpak is een spin-off ontstaan. Op verzoek van de G5 gemeenten worden de mogelijkheden verkend van het vormgeven van een intergemeentelijk ontwikkelteam. Dit team zou betrokken gemeenten in staat moeten stellen om eigenstandig open source participatietools te (door)ontwikkelen. Voor wat betreft de proeftuin wordt, naar aanleiding van de evaluatie van de eerste ronde, het ondersteuningsaanbod gewijzigd.

 

Maak kans op een warme Open Data trui

Omdat wij het klimaat een warm hart toedragen geven wij ter ere van Warme Truiendag één exemplaar van de enige echte Open Data trui weg. Met deze warme trui zet je de verwarming altijd een paar graden lager.

Waarom ben jij de aangewezen persoon om deze Open Data trui te dragen? Laat het ons weten!

open data trui

I ♥ Open Overheid

Draag jij Open Overheid een warm hart toe? Bestel dan onze I ♥ Open Overheid stickers.

Hoe?
Stuur ons een mailtje met je naam en adres.