Expertisepunt Open Overheid

Open moet het zijn! Update #1

Elke acht weken publiceren we een blog waarin je de laatste stand van zaken voor alle actiepunten uit het Actieplan Open Overheid vindt. De actiehouders die verantwoordelijk zijn voor de actiepunten leveren deze informatie aan.

Actiepunt 1: Open Besluitvorming bij gemeenten en provincies
Actiehouder: Provincie Zuid-Holland en VNG. In samenwerking met: Open State Foundation (OSF) en overige provincies

De Open Stateninformatie App-Challenge is van start gegaan! Tot en met 9 december is het mogelijk om ideeën in te zenden om de Stateninformatie van vijf provincies te hergebruiken. Het beste idee wordt beloond met €30.000 ontwikkelbudget. De provincies Flevoland, Utrecht, Zuid-Holland, Noord-Holland en Limburg zijn benieuwd naar de inzendingen die provinciale besluitvorming voor een grotere groep toegankelijk moet maken. Alle informatie is te vinden op: challenge.openstateninformatie.nl. Tegelijkertijd werkt VNG Realisatie aan het testen van de Open Raadsinformatie Standaard samen met leveranciers. Hiermee komt gestandaardiseerde Open Raads- en Stateninformatie een stap dichterbij.

Actiepunt 2: Transparantie financiën decentrale politieke partijen
Actiehouder: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. In samenwerking met: diverse landelijke en lokale partijen

Het 3e actieplan Open Overheid maakt deel uit van het Plan van Aanpak Versterking Lokale Democratie en Bestuur. ProDemos heeft op verzoek van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) in dit kader een verkennend onderzoek naar de ondersteuningsbehoefte van lokale partijen uitgevoerd.

Uit dit onderzoek komt naar voren dat 1/3e van de respondenten behoefte heeft aan ondersteuning op het terrein van relevante wet- en regelgeving, waaronder de Wet financiering politieke partijen. ProDemos heeft ook gevraagd naar de gewenste vorm van de ondersteuning. Ruim 70% van de respondenten gaf aan dat zij graag informatie op een website willen vinden, een app werd door 20% van de respondenten genoemd. BZK zal de resultaten van het onderzoek benutten bij de ontwikkeling van het ondersteuningsinstrument. Hier zal op korte termijn een begin mee worden gemaakt.

Actiepunt 3: Pioniersnetwerk Open Overheid voor gemeenten
Actiehouder: Gemeente Schiedam. In samenwerking met: gemeenten Utrecht en het Leer- en Expertisepunt Open Overheid

Op 19 september j.l. vond de aftrap plaats van het Pioniersnetwerk Open Overheid bij gemeente Schiedam. Het netwerk is een initiatief van de gemeente Schiedam en gemeente Utrecht met als doel dat gemeentes elkaar gaan inspireren en van elkaar leren op het gebied van Open Overheid. Er wordt in Nederland ontzettend veel ge-experimenteert en door de kennis en ervaringen te delen hoef je als gemeente niet steeds het wiel zelf uit te vinden. Gemeente Schiedam nam het initiatief om te delen hoe zij het thema Open Schiedam aanpakken.

Tijdens de kick-off werd gekeken over welke thema’s we informatie met elkaar kunnen delen en wat we van elkaar kunnen leren. Aan de hand van de inventarisatie gaan we de komende tijd verschillende themabijeenkomsten organiseren.

De eerste themabijeenkomst van het pioniersnetwerk vond op 22 november jl. plaats bij de gemeente Utrecht. Zij deelden de opgedane kennis over Open Wob met het netwerk. Daarnaast inspireerden ze ons met het verhaal van de Informatiecommissaris.

Actiepunt 4: Open Parlement
Actiehouder: Tweede Kamer

De Tweede Kamer der Staten-Generaal richt zich – in het kader van het actieplan Open Overheid – op het digitoegankelijk maken van de parlementaire documenten op haar website. Het project ‘Onderzoek digitoegankelijk publiceren parlementaire documenten’ heeft als doel de mogelijkheden en impact van het digitoegankelijk publiceren van parlementaire documenten te verkennen.

In dit project zijn drie globale scenario’s geïdentificeerd. Allereerst het scenario waarbij de bronbestanden worden aangepast. Als tweede een scenario waarbij de huidige conversie activiteiten worden aangepast. En als laatste is een scenario geïdentificeerd waarbij de publicatie niet alleen in pdf maar ook met HTML gebeurt.

Op dit moment wordt de kwaliteit van de geconverteerde XML en pdf-bestanden van verschillende type kamerstukken geanalyseerd om zo inzicht te krijgen in de haalbaarheid van bepaalde scenario’s.

Actiepunt 5: Open Wob
Actiehouder: Provincie Noord-Holland. In samenwerking met: Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en Open State Foundation (OSF)

Na de aftrap van het actieplan zijn er diverse overheden en publieke instellingen die interesse hebben in het gestandaardiseerd online plaatsen van Wob-verzoeken, -besluiten en bijlagen. Momenteel wordt een bijeenkomst gepland om de eerste stappen te zetten richting standaardisatie en wordt het plan van aanpak geschreven. Heeft uw overheidsorganisatie of publieke instelling ook interesse in het online beschikbaar maken van informatie die op basis van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) openbaar is gemaakt? Doe dan mee met Open Wob en meld je aan door een mail te sturen naar Tom Kunzler van Open State Foundation of Eveline Stapel – van Dijck van de provincie Noord-Holland.

Actiepunt 6: Open Algoritmen
Actiehouder: Rijkswaterstaat. In samenwerking met: VNG

De samenleving wordt steeds dynamischer en complexer, digitalisering vindt plaats op alle levensdomeinen en heeft een vitale invloed op de grens tussen online-en offlinelevens en identiteit(en). Ook in beleidsterreinen van verschillende overheidslagen krijgt digitalisering een steeds voornamere plek. Naast enthousiasme is er ook bezorgdheid. De inzet van Artificial Intelligence (AI) bijvoorbeeld, komt naar voren als één van de belangrijkste speerpunten in het publieke beleid van onze tijd. Vragen zoals hoe Artificicial Intelligence vormgeeft aan wat we inrichten in zorg, onderwijs, publieke dienstverlening en welke waarden en kaders worden aangeraakt door de nieuwe technologie, zijn urgente onderwerpen. Wat wij vanuit het actiepunt Open Algoritmes willen bereiken, is dat we na een grondige voorstudie en experimenteerfase zorgen voor een goede landing van de bevindingen in een open reeks discussies over de morele aard van algoritmes. Door deel te nemen aan deze gesprekken kunnen we de contouren bepalen voor “ethische” digitalisering.

Actiepunt 7: Project ‘Dilemmalogica’
Actiehouder: Voorlichtingsraad en Ministerie van Algemene Zaken

Op initiatief van de Voorlichtingsraad verzorgt de Rijksvoorlichtingsdienst op verzoek workshops en adviseert over dilemmalogica: hoe kun je eerdere actief openbaar zijn over het waarom en het hoe van overheidsbemoeienis? De gedachte hierachter is dat burgers en ondernemers openheid over afwegingen en dilemma’s waarderen: niet dat ze het per se eens zijn, wel dat ze het rechtvaardig vinden wat er gebeurt en eerder bereid zijn om mee te denken, werken en beslissen. Naast workshops in de afgelopen maanden bij ministeries en gemeenten en bijdragen op studiedagen, worden momenteel kernboodschappen getest: wat betekent het als je wel of niet dilemmalogica toepast zodra je iets agendeert of bekendmaakt? In voorbereiding voor 2019 is een leidraad met een stappenplan en voorbeelden. Voor 2019 is ook nader onderzoek voorzien naar de informatieverwerking van burgers bij de presentatie van dilemma’s. Meer informatie bij Guido Rijnja, g.rijnja@minaz.nl of 06-46875112.

Actiepunt 8: Pilot ‘Open by Design’
Actiehouder: Programma ‘Rijk aan informatie’. In samenwerking met: Instituut Maatschappelijke Innovatie (IMI)

De pilot ‘Open by design’ is voortvarend van start gegaan. In de zomer en het najaar van 2018 vonden er 6 workshops plaats in het kader van de pilot bij OCW, directie Kennis. Daarbij zijn verschillende thema’s en informatiecategorieën met dossierhouders en ICT-ers in kaart gebracht: beleidsproces (Archiefwet), Wob-verzoeken, ADR-rapporten, woonhuissubsidies Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en hotspot VMBO Maastricht. Telkens stonden daarbij de vragen centraal: Welke mogelijkheden zijn er rond dit thema om te werken met ‘Open by Design’? Hoe kunnen we de afweging over openbaarheid inregelen in het primair proces? Is het mogelijk om ‘persoonlijke beleidsopvattingen’ te scheiden van overige informatie? Bij OCW zal op basis van een ‘Lessons Learned’ document besluitvorming plaatsvinden over implementatie van Open by Design principes in het nieuwe DMS.

Parallel aan dit traject is voor de gemeente Bodegraven-Reeuwijk een quick scan uitgevoerd naar de stand van zaken rond Open Overheid en de kansen voor Open by Design. Ten slotte heeft het programma Rijk aan Informatie (RAI) enkele bijeenkomsten georganiseerd, onder meer over standaarden en mogelijke aansluiting op het E-depot. De komende maanden wordt door RAI gewerkt aan een whitepaper over actieve openbaarheid. IMI ondersteunt de verschillende trajecten. Deelname van andere overheden is nog mogelijk.

Actiepunt 9: Toetreding tot het Exctractive Industries Transparency Initiative (EITI)
Actiehouder: Ministerie van Buitenlandse Zaken (BuZa). In samenwerking met: Ministerie van Economische zaken en klimaat (EZK)

Burgers ondervinden nadelen door de grondstofwinning in Nederland. Een goed voorbeeld hiervan is de provincie Groningen, waar onrust blijft bestaan over de gaswinning. Door de gegevens over de olie en gaswinning openbaar te maken kan onduidelijkheid over de grondstofwinning worden weggenomen. Er is dan inzicht in de afweging tussen maatschappelijke kosten en baten. De EITI-standard is een vrijwillige internationale standaard voor verantwoorde en transparante winning van delfstoffen. Als deze standaard geïmplementeerd is in Nederland zal de informatie over de hele grondstofwinningsketen openbaar zijn, vanaf het moment dat het gewonnen wordt tot en met de afdrachten aan de overheid.

Actiepunt 10: Open Aanbesteden (pilot OCDS)
Actiehouder: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

We zijn bezig met het opstellen van een adviesrapport over het actiepunt. We hebben bezoek gekregen van tweetal personen die zich binnen het Verenigd Koninkrijk bezighouden met hetzelfde onderwerp. We hebben hun advies ingewonnen over hoe dit actiepunt aan te pakken en waar we tegen aan lopen.

Actiepunt 11: Lokale Digitale Democratie
Actiehouder: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. In samenwerking met: Partners ‘Democratie in Actie’ programma

Op de Dag van de Lokale Democratie, 16 november 2018, is het netwerk lokale digitale democratie van start gegaan. In het najaar worden vervolgens de eerste activiteiten in gang gezet. Begin 2019 lanceren de netwerkpartners een manifest waarin gezamenlijke uitgangspunten geformuleerd worden. Het manifest moet gevoed worden door de ervaringen die in bestaande, en door het netwerk te starten, innovatietrajecten en pilotprogramma’s worden opgedaan. Door de netwerkpartners worden nu actiecoalities gevormd rond verschillende thematiek. Gemeenten die werk willen maken van digitale participatie kunnen (onder voorwaarden) deelnemen aan de proeftuin. Vijftien gemeenten zijn op dit moment actief binnen de proeftuin. De proeftuin bestaat uit drie cycli. De eerste cyclus is in september van dit jaar gestart. In 2019 gaan nog twee cycli van start.

Actieplan Open Overheid update 15

Elke acht weken publiceren we een bericht waarin je de laatste stand van zaken over alle actiepunten vindt. De actiehouders die verantwoordelijk zijn voor de actiepunten leveren deze informatie aan. Vandaag is het tijd voor Actieplan Open Overheid update 15.

Actiepunt 1: Nationale open data agenda

Actiehouder: ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. In samenwerking met: alle ministeries.

Vanuit BZK is actief bijgedragen aan de inhoudelijke doorontwikkeling van de Europese richtlijn voor hergebruik, de PSI-directive. In navolging van departementen en gemeenten zijn provincies en waterschappen gestart met het maken van ‘high value’ lijsten: overzichten van de belangrijkste datasets per bestuurslaag. Daarnaast is de afgelopen weken gewerkt aan een pilot van departementen in samenwerking met het CBS en Kadaster, gericht op het bevorderen van het hergebruik van specifieke open datasets.

Daarnaast is de periodieke update en kwaliteitscontrole uitgevoerd van de open data op het nationale register data.overheid.nl. Tot slot is data.overheid.nl gereed gemaakt voor gebruik van de nieuwste versie van de Europese metadatastandaard, DECAT 1.1. Met deze metadatastandaard kunnen datasets binnen de overheid worden uitgewisseld. Dankzij de nieuwste versie is het mogelijk om eventuele fouten in metadata sneller op te sporen en termen (woorden) die gebruikt worden in metadata zoveel mogelijk te standaardiseren.

Actiepunt 2: Stuiveling Open Data Award

Actiehouder: ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. In samenwerking met: het Leer- en Expertisepunt Open Overheid.

Op 30 april jl. kwam de SODA jury voor de eerste keer dit jaar bij elkaar. Ze keken terug op de vorige editie en vooruit naar de nieuwe editie van de SODA. Dit leverde een aantal wijzigingen op ten opzichte van de vorige twee jaren, zo wordt het in de 2018 editie mogelijk om anderen te nomineren, naast het zelf doen van inzendingen. Ook is de samenstelling van de jury enigszins veranderd: Chris Sigaloff heeft afscheid genomen en Ramona de Jong van de Consumentenbond neemt als winnaar van SODA2017 plaats in de jury. Daarnaast is inmiddels bekend dat SODA2018 op 5 juli aanstaande van start gaat! Vanaf dat moment kunnen inzendingen worden gedaan.

Actiepunt 3: ROUTE-TO-PA: Hergebruik van open data

Actiehouder: Universiteit Utrecht, departement Bestuurs- en Organisatiewetenschap. In samenwerking met: de gemeente Den Haag, het ministerie van BZK, Open Knowledge Foundation (Verenigd Koninkrijk) en diverse Europese universiteiten.

De laatste fase van het ROUTE-TO-PA-project was gericht op het bundelen van alle ervaringen van de verschillende deelnemende overheidsorganisaties uit diverse Europese landen. Dit deden we in GUIDE. GUIDE is een handleiding voor beleidsmedewerkers en andere geïnteresseerden die met open data en maatschappelijke vraagstukken aan de slag willen. ROUTE-TO-PA had als doel om met behulp van open data transparantie en democratische processen te bevorderen. De lessons learned betreffen zowel technische aspecten (het belang van de kwaliteit van data) als ook het belang van community building en het verkrijgen van steun vanuit de organisatie. GUIDE is – naast de online tools SPOD (Social Platform for Open Data Usage) en TET (Transparency Enhancing Toolset) die het gebruik van open data faciliteren – het derde product van het ROUTE-TO-PA project. Bekijk GUIDE hier.

Actiepunt 4: Actieve openbaarheid van informatie

Actiehouder: ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. In samenwerking met: alle ministeries en uitvoeringsorganisaties.

Het evaluatierapport van Berenschot wordt in het SGO besproken op woensdag 11 juli. De secretarissen-generaal spreken dan over de verdere implementatie van het actief openbaar maken van onderzoeksrapporten.

Actiepunt 5: Open over geld: Openspending detaildata

Actiehouder: Open State Foundation (OSF). In samenwerking met: Provincies, Waterschappen, Gemeenten, Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK), Interprovinciaal Overleg (IPO), Unie van Waterschappen (UVW) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG).

Bij Open State Foundation hebben we de conclusie getrokken dat de huidige werkwijze voor het ontsluiten van Open Spending Detaildata niet schaalbaar is. Het is voor deelnemende overheden (en voor ons) een arbeidsintensief en foutgevoelig proces. Dit leidt tot data die niet gestandaardiseerd is en nuttige context mist. Daarom bekijken we samen met CBS, Semansys en een aantal gemeenten hoe we Detaildata op een slimmere en gestructureerde manier kunnen ontsluiten zodat de schaalbaarheid en bruikbaarheid van de informatie toeneemt. Begin juli hebben we daar een kick-off voor bij het CBS om hier de mogelijkheden voor te bekijken.

Actiepunt 6: Open over besluitvorming bij gemeenten: open raadsinformatie

Actiehouder: Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). In samenwerking met: de Open State Foundation, diverse gemeenten en het ministerie van BZK.

VNG Realisatie is momenteel bezig met een impactanalyse om verschillende scenario’s voor structureel beheer van de standaard en infrastructuur van Open Raadsinformatie te onderzoeken. Eind augustus wordt dit onderzoek – wat samen met KOOP uitgevoerd wordt – afgerond. Ondertussen zijn er enkele verbeteringen doorgevoerd in de Zoekmachine Open Raadsinformatie. En eind juni zullen de eerste provincies hun Stateninformatie naar verwachting als open data ontsluiten.

Actiepunt 7: De ambtenaar als vakman in de energieke samenleving

Actiehouder: ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. In samenwerking met: de energieke samenleving en het ministerie van BZK.

In april 2018 is het laatste werkatelier ‘De kunst van het verbinden’ afgerond. Daarmee heeft ongeveer 90% van de beleidsambtenaren van IenW en een deel van de stafmedewerkers het werkatelier, waarin onder andere geoefend is met de verschillende overheidsrollen uit het NSOB-model, gevolgd.

In vervolg op het werkatelier en ter versterking en verdere internalisering van het gedachtegoed is begin 2017 de aanpak Versterking vakmanschap voor de energieke samenleving (VVES) gestart. Deze is ook in de vernieuwde IenW-inrichting voortgezet in 2018. Binnen deze meerjarige aanpak worden activiteiten georganiseerd, gericht op het toepassen van de verschillende rollen en de netwerkende ambtenaar in het dagelijks werk. Voorbeelden hiervan zijn: organiseren van reflectie in het werk, leren van afgeronde projecten in de vorm van een casestudy, CoP over het werken met ‘buiten’. Begin 2018 is binnen IenW ook gewerkt aan het ontwikkelen van een Project Start Up (PSU), waarin projectleiders vraaggestuurd en integraal worden geholpen met instrumenten als een stakeholder-analyse, participatie- en communicatieplan, governance-opzet, risicoanalyse, etc. Inmiddels zijn er vier PSU’s op beleidsdossiers uitgevoerd.

De kennis en ervaring die in de leertrajecten door het ministerie van IenW wordt opgedaan, wordt op diverse manieren Rijksbreed gedeeld.

Actiepunt 8: Informele aanpak Wob-verzoeken

Actiehouder: ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. In samenwerking met: diverse gemeenten en het Leer- en Expertisepunt Open Overheid.

We ontvingen (nog) geen nieuwe update van deze actiehouder. Daarom plaatsen we opnieuw de vorige update (februari 2018):

Tijdens het eerst volgende landelijke Prettig Contact Met de Overheid congres in september wordt een masterclass Informele Aanpak WOB-verzoeken verzorgd. Vanaf eind maart kunt u zich via de website www.pcmo.nl inschrijven.

Actiepunt 9. Ondersteuning van overheden: het Leer- en Expertisepunt Open Overheid (LEOO)

Actiehouder: ministerie van Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties. In samenwerking met: ICTU, maatschappelijk betrokken partijen, diverse gemeenten, provincies en ministeries.

Een aantal highlights van het Leer- en Expertisepunt (LEOO) sinds april dit jaar:

  1. Op 28 mei hielden we in het auditorium van BZK een kennisbijeenkomst over de AVG in relatie tot Open Overheid. Hier vind je het verslag van deze bijeenkomst.
  2. Op 13 juni kwam het Stakeholderforum van het nieuwe Actieplan Open Overheid weer bij elkaar, en 26 juni de huidige en nieuwe actiehouders tijdens een actiehoudersbijeenkomst. Het LEOO organiseerde deze bijeenkomsten en verzorgde de verslaglegging.
  3. We publiceerde diverse content, waaronder een interview met Robert Jansen van UBR-Interim, over transparantie bij aanbestedingstrajecten en het reisverslag van de Open Gov Week.
  4. Daarnaast is ook de video verschenen waarin vijf experts aan het woord komen over digitalisering en democratie.
  5. Inmiddels hebben we de kick-off van het Pioniersnetwerk Open Overheid voor gemeenten aangekondigd. De kick-off vindt plaats op 18 september aanstaande, je kunt je nu aanmelden.

 

5 experts aan het woord over digitalisering en democratie

Welke invloed heeft digitalisering op onze democratie? In opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties interviewden we 5 experts over deze vraag. Bekijk onze video en kom meer te weten over de kansen en bedreigingen van digitalisering:

We maakten deze video samen met Sebastiaan ter Burg.

 

 

AVG: een kans of bedreiging voor openheid?

Verslag over de kennisbijeenkomst ‘AVG: wat moeten we ermee?’

Op 25 mei trad de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) in werking. Alsof we nog niet genoeg over de AVG hadden gehoord, bijvoorbeeld via de tientallen e-mails die dagenlang onze mailboxen binnenstroomden, leek het ons toch een goed idee om nog eens  stil te staan bij de AVG. En dan vooral bij de vraag welke raakvlakken de AVG met Open Overheid heeft.

De deelnemers lieten zich op 28 mei niet weerhouden door het warme weer. Het koele Auditorium van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties was voor sommigen juist een extra reden om de bijeenkomst AVG: wat moeten we ermee? te bezoeken. Na de opening door Marieke Schenk (coördinator van het Leer- en Expertisepunt Open Overheid) en een korte inleiding over de AVG door Paul Suijkerbuijk, namen de sprekers ons mee langs verschillende aspecten van de AVG: van Functionaris Gegevensbescherming (FG) en het registratieregister tot open standaarden.

Wel of niet lunchen met de FG?
Met de komst van de AVG geldt vanaf 25 mei dezelfde privacywetgeving in de hele Europese Unie. Daarmee vervalt de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp). Joost Agterhoek deed tijdens zijn stage bij Internet Society Nederland onderzoek naar de AVG en publiceerde een artikel met zijn bevindingen.

Tijdens zijn presentatie benadrukte Joost dat er bij veel organisaties nog onduidelijkheid heerst over de nieuwe verplichtingen die de AVG met zich meebrengt. Ook zijn organisaties bang voor de financiële sancties die volgen als zij niet aan de AVG-richtlijnen voldoen. Die financiële sancties zijn tegelijkertijd ook een prikkel om alles op orde te brengen.

Organisaties lopen ook tegen andere uitdagingen aan. Datalekken moeten bijvoorbeeld binnen 72 uur gemeld moeten worden. Ook is een Functionaris Gegevensbescherming (FG) verplicht bij onder andere de zorg, overheid en bepaalde bedrijven. En die rol van FG roept de nodige vragen op: in hoeverre kun je onafhankelijk advies geven als je bij je collega’s in dezelfde ruimte zit en de dagelijkse gesprekken over persoonsgegevens opvangt? “Praktisch kan dit betekenen dat je in een andere ruimte werkt. Maar af en toe lunchen met een FG kan zeker geen kwaad”, aldus Joost.

Bekijk hier de presentatie van Joost Agterhoek voor meer informatie.

Dataregister
Wouter van der Veen (coördinerend dataspecialist bij BZK) ging vervolgens in op de registratievereisten van de AVG. Hoe stel je een informatieregister op volgens de richtlijnen van de AVG? Wouter lichtte toe hoe hij en zijn collega’s dat hebben aangepakt bij het BZK-register. In dit register wordt onder andere duidelijk opgeschreven met welk doel persoonsinformatie bewaard wordt.

Wouter deed daarnaast onderzoek naar welke verwerkingen van persoonsgegevens er plaatsvinden en stuitte hierbij soms op de nodige weerstand bij collega’s. Een voorbeeld: een lijstje met namen en e-mailadressen van secretarissen opslaan omdat je ze later nog een keer wilt benaderen mag toch wel? Ja, dat mag, maar het moet wel geregistreerd worden. Ook moet duidelijk zijn met welk doel je de gegevens wilt bewaren.

Bekijk hier de presentatie van Wouter van der Veen voor meer informatie.

Kans voor Open Standaarden
De AVG biedt een kans voor meer gebruik van open standaarden, aldus Désirée Castillo Gosker en Bart Knubben (Bureau Forum standaardisatie). Bijvoorbeeld voor het gebruik van open beveiligingsstandaarden. Websites hebben te maken met de verwerking en beveiliging van persoonsgegevens. Beveiligingsstandaarden als HTTPS en HSTS zorgen voor een beveiligde websiteverbinding en voorkomen afluisteren.

Daarnaast biedt de AVG ook transparantie voor burgers over wie welke informatie over je heeft, en heb je zelf de mogelijkheid jouw gegevens op te vragen of te laten verwijderen als je dat wenst. Naast de FG zijn we namelijk allemaal aan zet, aldus Désirée en Bart. Wat kun je zelf doen?

  1. Beveiliging door middel van open standaarden: test via Internet.nl, verbeter als verwerker je eigen voorzieningen en vraag leveranciers om deze zo nodig te verbeteren.
  2. Overdraagbaarheid: pas dit zelf als verwerker toe en vraag leveranciers om jouw persoonsgegevens in (interoperabel) gestructureerd, gangbaar en machine leesbaar formaat. Dit is bijvoorbeeld van belang als je van het ene digitale platform wilt overstappen naar een ander platform, en je gegevens wilt meenemen.

Bekijk de presentatie van Désirée Castillo Gosker en Bart Knubben voor meer informatie over de kansen die de AVG biedt voor open standaarden. Ook tref je in deze presentatie meer tips om veilig te e-mailen en veilig gebruik te maken van het internet.

UAVG en het recht op vergetelheid
Hoe zit het eigenlijk met de uitvoeringswet AVG? Dat was een van de onderwerpen die aan bod kwam tijdens de afsluitende Q&A. De uitvoeringswet AVG, ook wel UAVG, trad ook in werking op 25 mei. De UAVG zorgt ervoor dat organisaties als het CBS, UWV en AIVD gewoon hun werk kunnen blijven doen. Zij verwerken, met een duidelijk doel, veel persoonsgegevens.

Ook kwam het recht op vergetelheid aan de orde. Hoe zit het bijvoorbeeld met het recht op vergetelheid als je een Wob-verzoek indient. Je bevindt je hier op het snijvlak van verschillende domeinen: aan de ene kant het recht op openheid van overheidsinformatie en aan de andere kant een belang als privacy. Het kan nog weleens spannend worden op de snijvlakken van deze domeinen. Daarbij wordt vanuit de zaal terecht opgemerkt dat binnen de Wob privacy al beschermd wordt, ook voor de AVG al. Bij een Wob-verzoek worden persoonsgegevens nooit zomaar openbaar gemaakt.

Hoe spannend het wordt en welke uitdagingen de AVG met zich meebrengt zien we de komende tijd. Wil jij jouw ervaringen met de AVG en de raakvlakken met Open Overheid delen? Schrijf dan een blog voor open-overheid.nl. Wij zijn erg benieuwd naar jullie ervaringen!

Kom je ook naar de volgende Open Overheid bijeenkomst? Meld je dan aan voor de Open Overheid nieuwsbrief en blijf op de hoogte van al onze bijeenkomsten.

Met dank aan Arnoud van Kooten voor zijn bijdrage aan het verslag.

Reisverslag Open Gov Week

Van 7 tot en met 11 mei was het Open Gov Week, oftewel internationale Open Overheid week. Het Open Overheid beleidsteam van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en het Leer- en Expertisepunt Open Overheid (LEOO) grepen deze week aan om initiatieven die de verbinding tussen burgers en overheden versterken onder de aandacht te brengen en het belang hiervan te onderstrepen. Dit deden we onder meer door samen met anderen bijeenkomsten in het hele land te organiseren. We bezochten twee bijeenkomsten en maakten een reisverslag van onze belevenissen.

Open Gov Week dag #1: Open Lunch in Lochem
Met een speciale Open Gov Week nieuwsbrief trapten we de Open Overheid week af. Hierin viel te lezen welke bijeenkomsten er plaatsvonden. Ook lanceerden we in deze nieuwsbrief de Open Poster, met tips voor een opener overheid.  Daarna stapten we in de trein naar Lochem. Toen we burgemeester Sebastiaan van ’t Erve vroegen om een Open Overheid bijeenkomst te organiseren bij hem in het gemeentehuis, hoefde hij niet lang na te denken. “Kom maar langs!”, was zijn reactie. Na een warm welkom door Sebastiaan zelf, dook Paul Suijkerbuijk (LEOO) met de deelnemers in de wereld van Open Overheid en Open Data.

Paul benadrukte hoe belangrijk het is om met elkaar in gesprek te gaan en als gemeente een proces te organiseren om aan transparantie te werken en Open Data beschikbaar te maken. En nee, dat is niet gemakkelijk, maar probeer het in ieder geval. De cultuurverandering die Open Overheid heet moet echt een plek krijgen in de organisatie. De maatschappelijke vraag staat hierbij centraal en Open Data en een Open Aanpak zijn het uitgangspunt om aan die vraag te werken.

Open Gov Week dag # 2: in de toren van BZK
Het contrast kon haast niet groter: na een mooie dag in Lochem zaten we dinsdag in ‘de toren’ van BZK. Ook hier valt het nodige te doen aan de verbinding met buiten. En dus hingen we bij BZK de Open Poster op en zorgden we ervoor dat onze collega’s de speciale Open Overheid nieuwsbrief in hun mailbox kregen.

Ook twitterden we mee met het Open Government Partnership (OGP), initiator van de internationale Open Overheid week, over #OpenGovWeek en plaatsen we een bericht over de nieuwe Open Overheid Academy van Waag Society.

Open Gov Week dag #3: op naar het noorden
Deze week maakte maar weer eens duidelijk hoe wij niet gewend zijn om vanuit Den Haag het land in te trekken. En dan echt het land in, naar plekken die op een paar uur treinen van Den Haag liggen. Na een overstap in Groningen vervolgden we het laatste deel van ons traject naar het prachtige Winsum. Wederom wachtte ons een warm welkom, dit keer door wethouder Marc Verschuren. In een divers gezelschap gingen we het gesprek aan over Open Overheid.

Paul leidde aan de hand van zijn presentatie het gesprek over Open Overheid in. Enkele onvermijdelijke begrippen en wetten passeerden daarbij ook de revue. Zoals de Wob: Wet openbaarheid van bestuur. Paul is bijzonder positief over deze wet: “Op dagen dat er een Wob-verzoek binnenkomt moet je eigenlijk een fles champagne opentrekken. Het is een teken dat burgers meer willen weten over wat je eigenlijk doet op het gemeentehuis.”

Naast begrippen en wetten ging het gesprek vooral over de praktijk. En in het geval van Groningse gemeenten gaat het dan vaak over aardbevingen. De aardbevingen maken veel los bij mensen en gemeenten maken zich zorgen. “We zien niet alles, sommige mensen zijn iets minder mondig bijvoorbeeld.” In één van de dorpen gaat de burgemeester daarom langs de deuren om beter contact te krijgen. Een interessante Open Data toepassing die ook aan bod komt is ‘Aardbevingen Groningen’. Deze visualisatie laat zien waar en wanneer aardbevingen plaatsvonden in Groningen. En dat zijn er veel meer dan ‘wij in het westen’ beseffen.

Tot slot deelde een van de aanwezigen dat er voor alle medewerkers van de gemeente nu een training is over hoe je de maatschappelijke vraag anders benadert. ‘Participatie met lef’ heet deze training. Wij horen hier natuurlijk graag meer over, wellicht in een gastblog?

Gastblogs ter ere van Open Overheid week
Hemelvaartsdag viel precies in Open Overheid week en maakte de week voor ons iets korter. Er waren op donderdag en vrijdag geen bijeenkomsten, wel werd er nog getwitterd en schreven de provincie Zuid-Holland en de initiatiefnemers van Onbegluurd een gastblog ter ere van Open Gov Week.

Oproep: mogen we bij jou komen werken?
Open Overheid week smaakt naar meer! Wij willen vaker het land in, in gesprek met lokale overheden en met burgers. Daarom willen wij gaan werken op locatie, bijvoorbeeld bij jou op het gemeentehuis. Heeft jouw gemeentehuis een koffiehoek of tafel waar we kunnen neerstrijken voor een dag? Laat het ons dan weten!

Kun jij ook geen genoeg krijgen van Open Overheid week?
Bekijk dan:
– de presentatie van Paul Suijkerbuijk;
– de Open Poster;
– schrijf een Open Blog.

Fiets onbegluurd door de stad!

Gastblog ter ere van Open Gov Week, door Geogap, Geoloep en Webmapper.

Op de nieuwe website Onbegluurd zie je hoe vaak je op je dagelijkse fietsroute in de vier grote steden een camera tegenkomt. Daarnaast krijg je een alternatieve route die de camera’s zoveel mogelijk ontwijkt.

Op maandag 7 mei, tijdens Open Gov Week, verzamelden Geogap, Geoloep en Webmapper zich in Zwolle om gezamenlijk de website Onbegluurd te maken. Camera’s in de openbare ruimte spelen niet alleen een rol in het gevoel van veiligheid, maar ook in het gevoel van privacy. Openheid over de locaties, het eigendom en het doel van deze camera’s maakt je bewust van de hoeveelheid camera’s en geeft je meer grip om een afweging te maken tussen veiligheid en privacy. Met deze website laten we voor de steden Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Utrecht zien wat er mogelijk is als deze informatie openbaar en onder een open licentie beschikbaar wordt gesteld.

Open data
De gemeenten Amsterdam en Utrecht stellen de camera-locaties beschikbaar op hun websites. Deze informatie is aangevuld met camera’s, die de gemeenten hebben geleverd aan de Basisregistratie Grootschalige Topografie. Tenslotte hebben we de camera’s van de verdwenen website CameraLocaties.nl gebruikt. Het is opvallend dat de locaties van camera’s in de openbare ruimte niet zijn opgenomen in de Gemeentelijke High Value Datalijst.

De aanname is dat een persoon op een camerabeeld tot op een afstand van 25 meter herkenbaar is en dat alle camera’s 360° zicht hebben. Camera’s bovenop een gebouw zijn naar de dakrand verplaatst, om vanaf die nieuwe positie het zichtveld te berekenen. Het zichtveld van de camera’s is vervolgens berekend met inachtneming van de gebouwen uit de Basisadministratie Adressen en Gebouwen (BAG).

Op basis van OpenStreetMap berekenen we de fietsroutes. Er is een levendige community van vrijwilligers die de fietspaden in OpenStreetMap intekent en bijwerkt, met als resultaat een open dataset waarvan wij voor deze website nuttig gebruik konden maken.

Open overheid: sensorregister
Om deze website ook voor andere gemeenten te laten werken is een uitgebreidere zoektocht nodig langs de gemeentelijke open-datawebsites. Voor de BGT/IMGeo zijn camera’s slechts optionele inhoud en weten we alleen de locatie. Een landelijk sensorregister, waarin gemeenten verplicht zijn om naast de locatie ook het eigendom en het doel te vermelden van al haar camera’s, zou het mogelijk maken om deze website voor heel Nederland te gebruiken.

Initiatiefnemers Onbegluurd
De website is een gezamenlijk project van Geogap, Geoloep en Webmapper.

Open Overheid bij de provincie Zuid-Holland

In het kader van Open Gov Week schreef Jeroen Röttgering (provincie Zuid-Holland) een blog over de ervaringen van de provincie Zuid-Holland met Open Overheid.

De maatschappij verandert in hoog tempo. Dit betekent dat de overheid met dezelfde snelheid moet meebewegen, wil ze voldoen aan de vraag van inwoners en organisaties. Opgavengericht en netwerkend werken en Open Overheid zijn dan ook enkele speerpunten voor de provincie Zuid-Holland. Het college van Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland legde in 2015 al vast dat de omslag naar een transparante overheid (Open Data, Open Overheid en Open Spending) bij uitstek gestimuleerd kan worden met een apart programma: Transparante en Open Provincie (TOP).

TOP
Het team van TOP zet zich met de gehele organisatie in om data op een heldere en verantwoorde manier te ontsluiten en waar mogelijk geschikt te maken voor hergebruik. Het programma heeft zorg gedragen voor het publiceren van besluiten van Gedeputeerde Staten via de website. Ook is er een subsidieregister gepubliceerd met gegevens op kaart. Recentelijk zijn ook glasnegatieven en historisch filmmateriaal uit de periode 1930-1965 digitaal ontsloten. Ook is het team bezig met het ontsluiten van archeologische data door middel van hackatons.

Datawarehouse
Binnen de provincie is TOP een van de drijvende krachten achter masterclasses Informatie. Deze masterclasses bieden medewerkers inspiratie over het omgaan met informatie en data. Verder werken verschillende afdelingen binnen de organisatie aan de bouw van een datawarehouse. Daarmee wordt alle data op een effectieve manier aangeboden aan de buitenwereld. De provincie wil hiermee een datagedreven organisatie worden, waarin alle mogelijkheden voor het gebruik van open data maximaal worden benut. Belangrijke factoren voor succes blijken steun van politiek bestuur en de ambtelijke top, om gedurende een aantal jaren ontwikkelingen in de gewenste richting te stimuleren en zo datagedreven te werken.

Lees ook het interview met Henk Burgering en Frans de Graaf over Top.

Waag lanceert Open Overheid Academy

Tijdens internationale Open Overheid week, oftewel Open Gov Week, lanceert Waag haar Open Overheid Academy programma. Waag werkt al jaren aan nationale en internationale Open Overheid projecten en is agenda-zettend geweest voor belangrijke ontwikkelingen zoals open data, digitale identiteit en smart citizen. In onze academy leren beleidsmakers en beslissers de vaardigheden die ze nodig hebben om een innovatieve technologie agenda neer te zetten in hun organisatie. Daarbij staan co-creatie, design thinking en open & agile development centraal.

Bekijk hier het Open Overheid Academy programma van Waag.

Open Overheid academy Waag

 

 

 

Alle Open Gov Week activiteiten op de kaart

Van 7 t/m 11 mei is het Open Gov Week. Het Open Overheid beleidsteam van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en het Leer- en Expertisepunt Open Overheid (LEOO) grijpen deze internationale Open Overheid week aan om initiatieven die de verbinding tussen burgers en overheden versterken onder de aandacht te brengen en het belang hiervan te onderstrepen. Dit doen we met bijeenkomsten op verschillende locaties in het land en met berichten op onze website en social media.

De activiteiten tijdens Open Gov Week staan in onze agenda. Ook op onze Open Gov Week kaart zie je welke activiteiten er in Nederland plaatsvinden.

Open Gov Week kaart

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Benieuwd wat andere landen doen? Bekijk dan de website van Open Gov Week.

Welke ideeën hebben de forumleden voor het nieuwe Actieplan?

Op 22 februari kwam het stakeholderforum van het Actieplan Open Overheid voor de tweede keer bij elkaar. Op de agenda stonden onder andere de ideeën voor actiepunten van de forumleden en de publicatievorm van het plan.

Wat houdt de stakeholders bezig?
De forumleden trapten de bijeenkomst af met een actualiteitenrondje. Zo vertelde Open State Foundation (OSF) dat de app Waaroverheid is gelanceerd: via deze app kun je gemakkelijk informatie over jouw wijk of buurt vinden. Daarnaast werkte OSF, samen met VNG en BZK aan het ontsluiten van informatie over stembureaus. Deze informatie was vanaf 19 maart te zien op waarismijnstemlokaal.nl.

Universiteit Utrecht gaf aan nog druk bezig te zijn met de afronding van hun actiepunt uit het huidige Actieplan Open Overheid: Route-to-PA. Daarnaast onderzoeken zij of er een living lab kan worden opgezet. In dit living lab wordt Open Data aan sociale impact gekoppeld.

Thema’s actieplan
Onder welke overkoepelende thema’s kunnen de actiepunten van het nieuwe Actieplan worden ingedeeld? Ook die vraag werd besproken door de forumleden. De forumleden concluderen dat de volgende thema’s de lading dekken:

  1. Open houding
  2. Open informatie
  3. Open innovatie

Roxana Chandali (BZK) voegde hieraan toe dat veel landen de indeling van het Open Government Partnership (OGP) gebruiken. Zodra de actiepunten definitief zijn, kijken de forumleden opnieuw welke indeling het beste past.

Input voor het nieuwe Actieplan Open Overheid
De forumleden stuurden voorafgaand aan deze bijeenkomst hun persoonlijke top 3 met actiepunten voor het nieuwe Actieplan in. Roxana Chandali lichtte toe dat zij een gedeeltelijke overlap ziet tussen input die BZK ontving vanuit verschillende consultatiesessies en de input die de forumleden instuurden. Maar ook ziet zij in het veld enthousiasme voor andere onderwerpen. Daarnaast gaf zij aan dat het voor sommige interessante onderwerpen nog te weinig concreet is wat de mogelijke slagingskans is.

Benieuwd naar de ideeën voor actiepunten van de forumleden? Bekijk dan ook dit voorstel met daarin de input van de forumleden.

Hoe gaat het Actieplan eruit zien?
De forumleden spreken kort over de vorm van het Actieplan. Het Actieplan verschijnt op papier (de ‘traditionele versie’) en daarnaast wordt nagedacht over een aantrekkelijke publieksversie. Ideeën hiervoor zijn welkom, het LEOO zal dit verder oppakken.

Stand van zaken proces actieplan
Op 27 maart vindt de ‘Sneak preview nieuw Actieplan Open Overheid’ plaats. Potentiële actiehouders worden gevraagd om hun actiepunt hier te pitchen. Aan tafels (world café setting) worden de mogelijke actiepunten vervolgens verder besproken en aangescherpt. Deze input wordt gebruikt om het Actieplan te schrijven. Dit gebeurt in april. Eind april/begin mei worden de teksten beschikbaar gesteld ter consultatie.

De formats van de Actiepunten dienen voor 27 maart vastgesteld te zijn. Het bestuurlijk commitment moet in die fase geregeld zijn. In verband met een lange doorlooptijd is het belangrijk om op tijd actie te ondernemen. In het geval van de Open Wob doet Roxana een voorzet voor een format.

Zodra de tekst van het Actieplan klaar is, kan iedereen meepraten over de tekst. Daarna is het interdepartementale circuit aan de beurt. Het streven is om het Actieplan begin juli naar het parlement te sturen.

Het stakeholderforum komt eind april opnieuw bij elkaar om de voortgang van het nieuwe Actieplan Open Overheid te bespreken.

Meer over het stakeholderforum:
Bekijk hier het verslag van de eerste stakeholderbijeenkomst.
Kijk hier voor meer informatie over het stakeholderforum.