Expertisepunt Open Overheid

Tweede Actiehoudersbijeenkomst van het Actieplan Open Overheid 2020-2022

Verslag

Op 14 oktober 2021 organiseerde het Leer- en Expertisepunt Open Overheid (LEOO) de tweede online actiehoudersbijeenkomst van het Actieplan Open Overheid 2020-2022. Voor deze bijeenkomst werden zowel alle huidige actiehouders als deelnemers van het Stakeholderforum Open Overheid uitgenodigd. Onder andere de stand van zaken rondom de actiepunten werd doorgenomen, maar er was ook ruimte om zorgen te uiten, verbinding te creëren en te leren van elkaar.

• De update over de actiepunten staat op open-overheid.nl. Bekijk de laatste update van het Actieplan Open Overheid 2020-2022.
• Het Stakeholderforum van het Actieplan Open Overheid kwam 30 juni bij elkaar. Bekijk het verslag van de bijeenkomst.

Update Wet open overheid

De bijeenkomst werd geopend door Thomas Zandstra (afdelingshoofd van de afdeling Democratie van ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, BZK). Hij heette iedereen warm welkom. Hij pleitte er vooral voor dat we allemaal hetzelfde doel nastreven, zeker in het licht van de huidige ontwikkelingen, zoals de Wet open overheid, de formatie van het nieuwe kabinet en de toeslagenaffaire.

Wet open overheid (Woo): Het wetsvoorstel is aangenomen door de Eerste Kamer. De verwachting is dat de Woo op 1 mei 2022 in werking treedt. De Woo vervangt dan de Wob (Wet openbaarheid van bestuur). De belangrijkste verandering is dat overheidsorganisaties nu documenten actief openbaar moeten maken. Op dit moment wordt er druk aan gewerkt om de wet bekrachtigd te krijgen. Bekijk het nieuwsbericht hierover.

Er blijken vragen te zijn over de effecten van de Woo. Zoals:

  • Hoe kun je monitoren wat openbaar wordt gemaakt?
  • Hoe ga je om met politiek gevoelige dossiers, zaken als de lobbyregeling, beleidsopvattingen?
  • Wat kun je doen als organisaties drempelvrees ervaren?
  • Platform Open Overheidsorganisatie (PLOOI) is de plek waar de documenten te vinden zijn die gepubliceerd zijn in het kader van de Wet open overheid (Woo). Het is nog onduidelijk of het op tijd lukt om alle overheidsorganisaties aan te sluiten.

De doorstart van Openspending.nl

Jesse Renema (Open State Foundation) geeft een presentatie over openspending.nl. Dit platform bestaat sinds 2013. Het geeft burgers en overheden duidelijkheid over de uitgaven van overheidsorganisaties. Hun huishoudboekje wordt inzichtelijk gemaakt. Het platform liep tegen wat problemen aan. Zo was de informatie niet meer up-to-date, was er weinig actuele informatie te vinden met name over decentrale overheden en kon je moeilijk detailinformatie filteren. Ze willen het platform nu doorontwikkelen met o.a.:

  • Meer detailinformatie van alle Nederlandse overheden
  • Inclusief Europese stromen, zoals Corona Herstelfonds

OSF wil een nieuwe kopgroep vormen van bijvoorbeeld gemeenten en provincies. Voor iedereen moet het duidelijk worden wat het platform kan, wat het oplevert en hoe je het kan toepassen.

De actiepunten: hoe staat het ervoor?

De deelnemers aan de bijeenkomst werd vooraf gevraagd om te delen waar zij het meest trots op zijn, waar ze tegenaan lopen en hoe anderen hen kunnen helpen. Een  samenvatting:

  • De evaluatie van de Wet financiering politieke partijen (Wfpp) staat gepland. De Wet politieke partijen (Wpp) heeft stilgelegen vanwege o.a. de formatie van het kabinet.
  • Er is een technische en gemeenschappelijke standaard neergezet (actiepunt Open Wob). De communicatie met PLOOI is tot stand gekomen.
  • Per 1 juli moeten inzake de Woo categorieën en wet- en regelgeving openbaar worden gemaakt. De technische implicaties hiervan zijn verwerkt in een sjabloon. Er is een e-learning voor medewerkers en leidinggevenden en een masterclass Actieve Openbaarmaking gegeven.
  • 78 gemeenten hebben zich aangemeld bij de Direct Duidelijk Brigade. Het doel was 75 voor het eind van het jaar. Op 1 januari gaat de Direct Duidelijk Brigade over naar ICTU, naar gebruikercentraal.nl.
  • Dit jaar is er een enorme kentering wat betreft beleidsintimiteit, denk bijvoorbeeld aan de POK-affaire (Parlementaire ondervragingscommissie kinderopvangtoeslag). Er moet materiaal komen om te gebruiken (actiepunt Beleidsintimiteit).
  • Actiepunt Investeren in vakmanschap. Er is in oktober een masterclass gegeven ‘Actieve Openbaarmaking voor schaal 15 en hoger’. Ook is er een conceptleidraad gemaakt met het thema ‘aandacht voor gesprekken op de werkvloer’.
  • Actiepunt Open inkoop. Er zijn waardevolle sessies georganiseerd vanuit de Open State Foundation met betrokkenen. Deze vinden mogelijk vervolg.
  • Het plan is om een open source-strategie te maken voor BZK en die aan te bieden.
  • Voor het actiepunt Open algoritmen wordt een pilot opgesteld met ICTU, openregels.nl. Het doel is om een vertaalslag maken van wet- en regelgeving naar instructies.
  • Het actiepunt Open klachten is nog niet opgestart. In november wordt er verder invulling aan gegeven.

Organisatiescan Open Overheid

De Organisatiescan Open Overheid is bedacht omdat we merkten dat actiepunten onderling soms weinig samenhang hebben. Het helpt organisaties om te kijken wat nodig is met open overheid. We spitsen het toe op de Wet open overheid en we steken het breed in. Er bestaan al instrumenten, bijvoorbeeld voor gemeentes, maar nog geen overkoepelende voor de hele overheid. Nu gaan we de puzzelstukjes bij elkaar leggen en vindbaar maken op een plek.

Tot slot

Marieke Schenk, LEOO, sluit de bijeenkomst af. Ze bedankt iedereen voor de openhartige input en constructieve bijdragen. Ook bedankt ze de mensen die afscheid nemen voor hun inzet.