Expertisepunt Open Overheid

Transparant over algoritmen

Terugblik Auditoriumbijeenkomst ‘Transparantie en Algoritmen’

Op 17 december zat het auditorium van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties vol voor de laatste auditoriumbijeenkomst van 2018. Marieke Schenk, coördinator van het Leer- en Expertisepunt Open Overheid (LEOO), opende de bijeenkomst. “Het is goed om te merken dat er belangstelling is voor dit onderwerp” geeft zij aan, “zeker ook omdat het onderwerp van vandaag één van de actiepunten is binnen het nationale Actieplan Open Overheid, het actiepunt Open Algoritmen.” Algoritmen zijn voor veel mensen een nieuw onderwerp en vaak een ‘black box’. Meer transparantie over dit onderwerp kan daarom geen kwaad. Tijdens deze bijeenkomst probeerden we iets van het mysterie te ontrafelen met elkaar.

De Wereld 1950
Paul Suijkerbuijk van het LEOO laat aan de hand van het tijdschrift ‘De Wereld’ innovaties door de jaren heen zien. Rond de jaren 1950 hadden we een angst voor machines en een scala aan technologische ontwikkelingen. Eigenlijk verschilt dat niet veel van de huidige angst die ervaren wordt rondom digitalisering en robotisering. Hij eindigt zijn presentatie met de vraag die betrekking heeft op artificial intelligence: blijven we niet gewoon invloed houden, al voelt het soms van niet?

Human-centered artificial intelligence
Na wat technische mankementen begint Holger Hoos van Universiteit Leiden zijn presentatie. Hij geeft ons de tip om een artikel van Turing (1950) te lezen: Computing Machinery and Intelligence. Daarna neemt hij ons mee in uitdagingen van algoritmen en hoe we hiermee om kunnen gaan. Een grote uitdaging van artificial intelligence (AI) is dat we de werking hiervan overschatten. Er zijn nog niet genoeg mensen die snappen hoe het werkt en er werkelijk iets mee kunnen. Wanneer kun je algoritmen opstellen? Je kunt de code van een algoritmen openstellen maar pas wanneer je de trainingsdata eraan koppelt kun je er iets mee doen. “If you don’t have the data. You don’t have anything”. Hij roept ons op om mee te doen met de beweging van ‘human-centered artificial intelligence’. Vergroot menselijke intelligentie met AI in plaats van het te vervangen. Hij vertelt tot slot over het project CLAIRE waar iedereen die dat wil zich bij kan aansluiten.

Hoe willen we dat de wereld eruit ziet?
Viola van Alphen kijkt als kunstenaar met een kritische blik naar technologische ontwikkelingen. Aan de hand van diverse voorbeelden laat ze ons zien hoe kunstenaars ons bewustmaken van hoe digitale ontwikkelingen ons beïnvloeden in ons dagelijks leven. “Hoe willen we dat de wereld eruit ziet?” is één van de belangrijke uitgangspunten van haar werk.

Een schaakcomputer die de mens kon verslaan
Na deze drie presentaties was het tijd voor het gesprek met Haroon Sheikh, werkzaam bij de Vrije Universiteit (VU) en de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR). Hij stelt dat we momenteel de mogelijkheden van AI overschatten. Haroon Sheikh ziet parallellen met het verleden, waarbij we in vervoering raken door ontwikkelingen en dit vervolgens projecteren op alle ontwikkelingen. Hij noemt als voorbeeld de schaakcomputer die de mens kon verslaan. Er zijn echter nog veel tekortkomingen aan deze ontwikkelingen. AI focust zich maar op het automatiseren van één aspect dan de mens, namelijk de ratio. Gelukkig bestaat de mens uit veel meer dan alleen ratio. Sterker nog: in ons leven laten we ons vaker leiden door gevoel dan ratio.  Daarnaast vergeten we in projecties op de toekomst vaak dat de moraal ook mee verandert, we focussen ons eenzijdig op technologische veranderingen.

Cartoon Panelgesprek Holger hoos

V.l.n.r.: Cartoon uit het tijdschrift De Wereld, panel met Maike Popma (VNG), Haroon Sheik (VU/WRR), Holger Hoos (Universiteit Leiden) en Viola van Alphen en Paul Suijkerbuijk (LEOO) en Holger Hoos (Universiteit Leiden).

Tot slot gingen alle sprekers met elkaar en de zaal in gesprek onder leiding van Maike Popma van VNG, mede actiehouder van het actiepunt Open Algoritmen. Diverse onderwerpen komen aan bod. Het onderwerp wordt met nieuwsgierigheid en nuchterheid benaderd. “Je zult fouten maken bij het implementeren van algoritmes, dat is niet erg, dat hoort erbij. Maar houd daar nu alvast rekening mee en zorg dat niet straks een onschuldige burger daar de dupe van is” geeft een van de aanwezigen aan. En, drukt iemand ons op het hart, vertrouw niet blind op de ‘technische’ man of vrouw in huis:  zorg dat je zelf ook expertise opbouwt.

 

Terugblik tweede bijeenkomst Pioniersnetwerk Open Overheid 22 november

Op het stadskantoor in Utrecht vond 22 november de tweede bijeenkomst van het Pioniersnetwerk Open Overheid plaats. Er waren veel mensen aanwezig. Een aantal bekende gezichten van de eerste bijeenkomst maar ook veel nieuwe gezichten. In een drietal interessante presentaties kwamen Utrechtse Open Overheid initiatieven aan bod.

Utrechts dialect
Christiaan van Dijk van gemeente Utrecht sprak over het automatisch anonimiseren van gegevens. Bij het anonimiseren van gegevens en het openbaarmaken van gegevens heb je altijd het privacy dilemma: ‘Wat maak je openbaar en hoe ga je dan om met privacygevoelige gegevens?’. In de gemeente Utrecht zijn ze een pilot gestart waarbij ze met privacy in het achterhoofd gegevens automatisch anonimiseren. Dit doen ze met de software van TM7. Deze software combineert taaltechnologie, tekstmining en algoritmen om gegevens te anonimiseren. De software let op naam, adres, woonplaats, geboortedatum, BSN en telefoonnummer. Je moet het systeem het Utrechtse ‘dialect’ aanleren om goed te kunnen anonimiseren. Op basis van 5 documentstromen is de gemeente begonnen aan automatisch anonimiseren, de komende jaren gaan ze door met ontwikkelen.

Open Wob en Wet open overheid
Edwin Rooke is de Wob-coördinator bij gemeente Utrecht en vertelt ons over Open Wob en de nieuwe Wet open overheid (Woo). Vanaf 2014 publiceert gemeente Utrecht afgeronde Wob-dossiers. In 2017 is er een koppeling gemaakt met de website van de Open State Foundation (OSF). Een aantal vervolgstappen dat genomen moet worden is het opstellen van een Wob-standaard waardoor publicatie van Wob-verzoeken nog makkelijker gaat verlopen. Ook hier is privacy een aandachtspunt en zou het in het proces moeten worden ingebouwd: ‘privacy by design’. De werkgroep Open Wob gaat hier de komende twee jaar mee aan de slag om Wob-informatie geanonimiseerd en doorzoekbaar te publiceren op de website van OSF.

Samen met de stad
Donovan Karamat Ali is informatiecommissaris in de gemeente Utrecht. De aanleiding voor het aanstellen van een informatiecommissaris is dat de gemeente Utrecht open en transparant wil zijn omdat dit cruciaal is voor de lokale democratie. Als informatie commissaris wil Donovan sneller, beter en meer overheidsinformatie beschikbaar stellen en verbeteren samen met de stad.  Hij is de verbinder tussen de stad en het stadskantoor. Zijn devies is: ga in gesprek met gebruikers van informatie en je verkrijgt super veel inzichten. Door elkaar op te zoeken kom je tot oplossingen. Donovan is een van de pioniers van de open initiatieven van de gemeente Utrecht.


In het eerste kwartaal van 2019 houden we de derde bijeenkomst van het Pioniersnetwerk Open Overheid. Volg onze website om op de hoogte te blijven van de laatste updates. Je kunt je aanmelden voor de LinkedIn-groep van het Pioniersnetwerk Open Overheid voor gemeenten om met anderen in gesprek te gaan en ideeën uit te wisselen.

Logo pioniersnetwerk

 

Terugblik auditoriumbijeenkomst 12 november ‘Bouwen op Data’

Op 12 november 2018 stond de auditoriumbijeenkomst bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in het teken van hoe open data een bijdrage kan leveren aan woon- en bouwvraagstukken. Marieke Schenk (eindverantwoordelijk coördinator van het Leer- en Expertisepunt Open Overheid) opent de bijeenkomst met een quote van Jan Schaefer, destijds wethouder in Amsterdam: “In gelul kun je niet wonen”. Bekende woorden uit alweer de jaren zeventig van de vorige eeuw. “In gelul kun je niet wonen. En ik vrees.. dat voor data hetzelfde geldt. Je kunt er niet in wonen. Wat we wel kunnen met data, is inzicht krijgen in woningmarkt- en bouwvraagstukken, zodat we die beter aan kunnen pakken.” Daarvan lieten de sprekers vervolgens overtuigende voorbeelden zien.

Data om gesprekken te faciliteren
Bregje Thijssen (DisGover) bijt de spits af. Samen met haar collega-trainees organiseerde zij een debat rondom het woningbouwvraagstuk waarbij je data gebruikt om de feiten boven tafel te krijgen.

In het vooronderzoek kwamen ze erachter dat er enorm veel stakeholders zijn en dat er veel verschil is tussen gemeenten in de ‘data-volwassenheid’ en het soort woonprobleem. Een overeenkomst in gemeenten is dat ze burgers willen betrekken in de besluitvorming rondom woningbouwvraagstukken. Door de input van stakeholders in het vooronderzoek veranderde de behoefte rondom het woningbouwvraagstuk: er moet geen debat worden georganiseerd maar het gesprek tussen de verschillende stakeholders moet gefaciliteerd worden. Alle stakeholders willen namelijk uiteindelijk hetzelfde: fijn en betaalbaar wonen!

Woonbehoefte, burgerparticipatie en woonconcepten
Tijdens het eindevenement in Hilvarenbeek werd aan de hand van de thema’s woonbehoefte, burgerparticipatie en woonconcepten het gesprek tussen de verschillende stakeholders gefaciliteerd door de groep DisGover-trainees. Uit het evenement kwamen een aantal aanbevelingen:

  1. participatie werkt alleen als er ruimte voor is;
  2. laat burgers meedenken van begin tot eind;
  3. bespreek de beschikbare data om het op de juiste manier te interpreteren;
  4. werk met iteratieve en verkorte projecten.

Bregje is voor het gebruik van data om gesprekken te faciliteren. Data heeft geen emotionele lading en is daarom een goed hulpmiddel in gesprekken, meent zij.

Een stad is onderhevig aan constante verandering
Mark van der Net werkt bij het DataLab van de Gemeente Amsterdam. Vanuit het idee dat de stad nooit af is en er constante verandering plaatsvindt zijn ze met een diverse groep mensen bezig met ideeën omzetten naar technische innovaties. Ze zien in de droomstad van Google een uitdaging. Hoe kan een stad functioneren in de 21ste eeuw? Aan welke voorwaarden moet worden voldaan en hoe kunnen we publieke waarden voorop stellen? Bij de gemeente werken brengt mee dat alle belangrijke maatschappelijke thema’s vanzelf op je bordje belanden en je aan het werk bent met de meest uitdagende vraagstukken! Mark geeft aan dat het van belang is dat gemeenten met de inzet van talent het verschil inhaalt tussen publieke en private sector.

Inzicht bieden door visualisaties
Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) komt voor enorme uitdagingen te staan door het nieuwe klimaatakkoord. Kunnen we kennisinfrastructuren opzetten waarbij we de behoefte van de burger in kaart kunnen brengen?  Door middel van een filmpje illustreren Joram en Jorrit van BZK wat data kan betekenen voor bewoners. Door  visualisaties kunnen burgers meer inzicht krijgen in de mogelijkheden en beter meepraten over toekomstige beslissingen.

Data wordt interessant als je verschillende datasets combineert
Als laatste was Erwin van Mierlo (CBS) aan het woord. Hij gaf ons een kijkje in alle beschikbare data over bouwen en wonen van het Centraal Bureau van Statistiek (CBS). Zodra een huis bewoond wordt begint het CBS met het verzamelen van data. Deze verschillende datasets worden interessant als je ze gaat combineren, stelt hij. De data is allemaal te vinden op de website onder de categorie ‘bouwen en wonen’ van het CBS. Datasets over bouwen leven in Nederland, vertelt Erwin: zes van de tien meest gebruikte datasets van het CBS zijn datasets over wonen.

 

“Datasets over bouwen leven in Nederland, zes van de tien meest gebruikte datasets zijn over wonen.”

 

 

Na de vier interessante presentaties was de beurt aan publiek om vragen te stellen, onder moderatie van Paul Suijkerbuijk (LEOO).
Hoe komen we in de komende 2 jaar aan gefundeerde keuzes?
BZK: Je kunt data gebrouwen bij het onderbouwen van een keuze maar niet bij het maken ervan. We moeten volgens de omgevingswet beslissingen nemen op basis van participatie. We gebruiken data om de puzzel in elkaar te zetten.
Bregje: Als beginnend ambtenaar is mijn missie zoveel mogelijk naar buiten te gaan om daar op te halen wat er speelt!
Mark: Je wil land en stad meenemen in beslissingen rondom wonen. We moeten deze uitdagingen meenemen en hier gepaste technologie op ontwikkelen. Data heeft de mogelijkheid om allemaal scenario’s te maken en zo mensen op de juiste manier te informeren. We moeten eerst vertrouwen en begrip creëren voordat we het gesprek kunnen voeren.

Aankomende 3 en 17 december worden er weer interessante bijeenkomsten georganiseerd, wees erbij!

 

Gebruik jij Open Data? Geef jouw mening!

In opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties doet het kenniscentrum Open Data van de TUdelft onderzoek naar het hergebruik van Open Data.

Gebruik jij Open Data en wil je laten weten wat jij verbeterpunten vindt?
Vul dan nu de vragenlijst in!

Jouw inbreng wordt gewaardeerd!

 

Doe mee met Open Wob!

Heeft uw overheid of publieke instelling interesse in het online beschikbaar maken van informatie die op basis van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) openbaar is gemaakt? Doe dan mee met Open Wob. Onder leiding van de provincie Noord-Holland, met betrokkenheid van Open State Foundation en VNG, gaan diverse overheden Wob-verzoeken, besluiten en bijlagen op een gestandaardiseerde wijze online plaatsen. Er is ruimte voor tien overheden om deel te nemen aan het actiepunt!

Iedereen kan op basis van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) een informatieverzoek richten aan een bestuursorgaan. De informatie die op basis van deze verzoeken openbaar wordt gemaakt is echter niet altijd online terug te vinden. Terwijl het online publiceren van Wob-documenten bijdraagt aan transparantie en mogelijke herhaalverzoeken kan voorkomen. Er zijn diverse overheden die wel al Wob-documenten publiceren, maar deze documenten zijn niet altijd goed doorzoekbaar.

Uit onderzoek blijkt dat inmiddels 10% van de bestuursorganen Wob-informatie publiceert op haar website. De wijze waarop verschilt per website. Het publiceren van Wob-verzoeken is in het wetsvoorstel Wet open overheid (Woo) één van categorieën van informatie die ieder bestuursorgaan uit eigen beweging openbaar maakt.

Wet open overheid en High Value Datalijst
Het actiepunt sluit goed aan bij de in herziening zijnde Initiatiefwet open overheid. Deze wet legt een grote focus op het actief openbaar maken van bijvoorbeeld Wob-documenten. Daarnaast heeft de VNG een Gemeentelijke High Value Datalijst opgesteld met waardevolle datasets, zoals Wob-documenten, die elke gemeente beschikbaar zou moeten stellen als open data.

Open Wob
Deelnemende overheden krijgen de mogelijkheid om Wob-documenten via het platform OpenWob.nl te presenteren. Dit platform, gebouwd door Open State Foundation, presenteert Wob-documenten in een publieksvriendelijk dashboard, maakt de informatie volledig doorzoekbaar en stelt de informatie als open data beschikbaar voor analyse. De gemeente Utrecht presenteert de Wob-documenten al via OpenWob.nl/Utrecht.

Deelnemen aan Open Wob?
Heeft uw organisatie interesse in deelname aan Open Wob? Wilt u meedenken over het standaardiseren van Wob-documenten, wilt uw organisatie Wob-documenten (beter) beschikbaar stellen of heeft u vragen over Open Wob? Neem dan vrijblijvend contact op met Tom Kunzler van Open State Foundation of Eveline Stapel-van Dijck van de provincie Noord-Holland.

Deelnemers

  • Gemeente Utrecht: publiceert sinds 2014 Wob-verzoeken en is continue bezig met verbeterprocessen om te automatiseren en de behandeling van Wob-verzoeken te verbeteren.
  • VNG: is voorstander van een transparant opererende overheid en daarmee van de bevordering van actieve openbaarmaking van overheidsinformatie. Open Wob draagt hieraan bij.
  • Provincie Noord-Holland: is actiehouder van Open Wob en werkt aan het transparanter maken van de provincie met meer open data. Sinds 2016 publiceert de provincie Wob-verzoeken en de ambitie van de provincie is om deze verzoeken beter toegankelijk te maken.

Terugblik Auditoriumbijeenkomst 5 november ‘Data voor Democratie’

Op maandag 5 november kwamen Open Data liefhebbers bij elkaar in het auditorium van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Na de opening door Paul Suijkerbuijk van het Leer- en Expertisepunt Open Overheid was het tijd voor vier voorbeelden van het hergebruik van Open Data.

Burgers betrekken bij beleid
Argu biedt een online-oplossing voor het betrekken van burgers bij beleid. Zo kun je uitdagingen voorleggen aan je doelgroep en ze vragen stellen. De input op de vragen wordt weer beschikbaar gesteld als Open Data wat bijvoorbeeld gebruikt kan worden voor statistische analyse. Volgens Argu is de grootste uitdaging van een Open Overheid de kwaliteit van de Data.

WaarOverheid
Een andere insteek met het hergebruik van informatie heeft Alex Olieman (Qollap), die structuur aanbrengt in ongestructureerde data (tekst). Met WaarOverheid liet hij een aanpak zien om tekst te verrijken, zodat deze gecombineerd kan worden met andere databronnen. Deze aanpak is tweedelig. Het maakt de documentstructuur die voor de menselijke lezer aanwezig is expliciet voor de computer. Daarnaast geeft het inhoudelijke verrijking op zinsniveau, bijvoorbeeld de locatieherkenning in WaarOverheid. De techniek achter deze aanpak is ‘Entity Linking’, dit heeft als doel zelfstandige naamwoorden op zinsniveau te koppelen aan ‘Linked Open Data’. Deze aanpak maakt het mogelijk om toepassingen te ontwikkelen waarin bijvoorbeeld aanvullende informatie getoond wordt bij vaktermen en afkortingen of toegang geboden wordt tot de inhoud van documenten die door de software herkend zijn.

Inzicht door data
De toepassingen van Pim-info en Movares combineren data van verschillende sets om inzicht te geven in een situatie. Movares brengt in kaart wat de bereikbaar is van deur tot deur. Je kunt zien waar je binnen een bepaald tijdsbestek bent, en wat de invloed is van veranderingen van het vervoer op bijvoorbeeld de werkgelegenheid op een bepaalde locatie. Pim-info begeleidt bouwprojecten door alle informatie te bundelen en op een makkelijke manier beschikbaar te maken. Bert van Dijk neemt ons mee in een voorbeeld van de provincie Limburg: de aanleg van dijken om overstromingen de baas te zijn. Met Pim-info staat alle informatie bij elkaar hierdoor kan het gesprek tussen verschillende partijen gefaciliteerd worden.

Cijfers leiden, verleiden en misleiden
Sanne Blauw van De Correspondent sloot de bijeenkomst af. In haar boek schrijft ze over hoe cijfers ons kunnen leiden, verleiden en misleiden. Ze neemt ons in korte tijd mee in de gevaren van de verwachtingen die we hebben over de mogelijkheden van data. In haar presentatie neemt zij als voorbeeld algoritmen, wat volgens Sanne niet meer is dan een aantal stappen om een doel te bereiken door te standaardiseren, analyseren en te verzamelen. Elk van de 3 stappen bevatten verschillende misvattingen, zoals het in cijfers vatten van abstracte getallen, dat correlatie niet gelijk is aan causaliteit en dat cijfers zowel gevolg als oorzaak zijn van hoe de wereld eruitziet.  De les die ze ons mee geeft is dat we moeten blijven praten over de vraag voor welk doel we de algoritmen gebruiken. Want algoritmen zullen nooit geheel objectief zijn.

Met deze wijze les in gedachten is de bijeenkomst ten einde en is het tijd voor bitterballen!

Infographic met quotes van de sprekers 5 november.

 

Achtste Community of Practice Right 2 Challenge

Aanleiding
Na de laatste Community of Practice op 26 september 2017 in Amsterdam-Oost was het deze keer de beurt aan Den Haag: de Historische Buitenplaats Ockenburgh was het podium voor de achtste Community of Practice Right 2 Challenge. Deze bijeenkomst stond in het teken van de praktijkverhalen van twee initiatieven en het onderzoek van Koen van der Krieken naar de ontwikkelingen van Right 2 Challenge (R2C) en Right 2 Bid.

Initiatieven vanuit de praktijk bezien
Tijdens de bijeenkomst zijn twee praktijkvoorbeelden aan bod gekomen. Petra Brekelmans van Stichting tot Behoud van de Historische Buitenplaats Ockenburgh (Den Haag) en Annet van Otterloo van de Afrikaanderwijk Coöperatie (Rotterdam) vertelden enthousiast over de aanleiding, het proces en de financiering van hun initiatief.

De Historische Buitenplaats Ockenburgh was een vervallen 17e -eeuwse villa dat met succes door de Stichting Historische Buitenplaats Ockenburgh is overgenomen en opgeknapt. Door de toewijding van een grote groep vrijwilligers is er weer nieuw leven ingeblazen en worden er verschillenden activiteiten georganiseerd. In Rotterdam lukte het de Afrikaanderwijk Coöperatie om bewoners samen te laten werken in een coöperatie met als doel een kapitaalkrachtiger Rotterdam Zuid. De coöperatie werkt vanuit de locatie ‘het Gemaal’. Toen de locatie te koop kwam te staan hebben de initiatiefnemers geprobeerd het Gemaal te kopen, maar liepen tegen een te hoge vraagprijs aan.

 ‘Bij verkoop zou niet alleen geld leidend moeten zijn, maar de totale maatschappelijke baten.’

Petra van de Historische Buitenplaats Ockenburgh merkt in dit kader op dat gemeenten (in het geval van de Afrikaanderwijk Coöperatie de verhuurder) bij de verkoop van gemeentelijk vastgoed meer rekening zouden moeten houden met initiatieven. Bij verkoop zou niet alleen geld leidend moeten zijn, maar de totale maatschappelijke baten. Bij de buitenplaats is gestart met de overdracht van de opstal. Aan de aankoop wordt gewerkt daarbij mogen zij een deel betalen in de vorm van gewerkte uren  door vrijwilligers. Daarnaast zijn ook andere knelpunten van hun initiatieven aan bod gekomen. Beide initiatieven liepen in eerste instantie tegen een weinig enthousiaste gemeente aan en beschikten bij de start van hun initiatief over weinig deskundigheid. Ines merkt op dat in Rotterdam samen met initiatiefnemers gewerkt wordt aan een ‘spoorboekje’, waar leerpunten en tips in staan om toekomstige challengers verder te helpen.

Ontwikkelingen Right 2 Challenge
Right 2 Challenge is inmiddels een actueel onderwerp. Zo is er tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen van dit jaar aandacht aan geschonken en is er een brief naar de Tweede Kamer gestuurd waarin staat dat het Rijk gemeenten gaat stimuleren om met Right 2 Challenge aan de slag te gaan en zo tot een verdubbeling te komen van het aantal gemeenten dat met Right 2 Challenge werkt. Daarnaast is door het aannemen van de motie-Segers een landelijke regeling op komst, waarbij het de bedoeling is dat het voor gemeenten mogelijk blijft om zo veel mogelijk een eigen invulling aan Right 2 Challenge te kunnen geven. Deze regeling wordt voor het einde van het jaar verwacht (zie verder presentatie Koen van der Krieken).

Koen van der Krieken heeft de stand van zaken omtrent Right 2 Challenge geïnventariseerd. De schatting is dat op dit moment tussen de 70 en 100 gemeenten met Right 2 Challenge bezig zijn. Van alle gemeenten die hij heeft aangeschreven, heeft 20% gereageerd. Hij gaat nog door met het verzamelen van informatie. Right 2 Bid staat nog in de kinderschoenen. Daar zijn nog weinig concrete uitwerkingen van.

Elke challenge vraagt maatwerk.

De aan het onderzoek deelnemende gemeenten gaven aan dat de knelpunten binnen Right 2 Challenge vooral juridisch van aard zijn. Hier deed zich een discrepantie voor met de praktijk van de initiatiefnemers: zij gaven aan vooral tegen organisatorische en financiële knelpunten aan te lopen. Tot slot benadrukte Koen dat er geen standaard model is om challenges in de praktijk te brengen. Dit sluit goed aan bij wat al eerder te sprake is gekomen. Elke challenge vraagt maatwerk.

Hoe gaan we verder?
De aanwezigen zijn enthousiast over de Community of Practice en vinden dat we vooral door moeten gaan. Omdat BZK ook aan de slag wil met een community of practice wordt besloten samen op te trekken. De aanwezigen gaven aan het bespreken van praktijkvoorbeelden inspirerend te vinden. Daarnaast gaven enkelen aan het op prijs te stellen als vooraf duidelijk was welke vragen er precies behandeld worden tijdens de bijeenkomst. Tot slot reageerden de aanwezigen enthousiast op het idee om bij de volgende bijeenkomst de deelnemers op te delen in groepjes om op thema’s door te kunnen praten.

De volgende Community of Practice zal naar verwachting in het voorjaar plaatsvinden in samenwerking met de gemeente Arnhem en de gemeente Peel en Maas.

Infographic: transparant en open

Open data, open source, open standaarden… Er zijn tal van technische ‘opens’. Wat betekenen deze begrippen precies en hoe hangen ze met elkaar samen? En hoe verhouden ze zich tot de ‘zachtere’ kant van houding en gedrag? Daarover geeft deze infographic uitleg. Technologie, afspraken en cultuur dragen namelijk ieder op hun eigen manier bij aan een transparante en open overheid. Hoe dat werkt en wat de – soms technische – begrippen betekenen die hierbij horen, vind je in deze infographic.

Bekijk hier de infographic op volledige grootte.

 

Deze infographic is een product van het Leer- en Expertisepunt Open Overheid in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De infographic is vrij voor hergebruik onder CC0 voorwaarden.

Terugblik aftrap derde Actieplan Open Overheid: Open moet het zijn!

Afgelopen donderdag was het zover, de aftrap van het derde Nederlandse Actieplan Open Overheid: Open moet het zijn!

Marieke Schenk, coördinator van het Leer- en Expertisepunt Open Overheid, opende deze feestelijke bijeenkomst in de Glazen Zaal in Den Haag en heette de aanwezigen welkom. Vervolgens sprak Bert van Delden, plaatsvervangend Directeur Generaal Extern van BZK, het publiek toe. Stonden in eerdere bijeenkomsten de ‘waarom’ en de ‘wat’ vragen rondom Open Overheid vaak centraal, tijdens deze middag lag de focus duidelijk op ‘hoe’. Hoe kun je de geformuleerde ambities in de praktijk brengen? Hoe kunnen we een vertaalslag maken van een beleidsplan naar impact in de samenleving op het gebied van openheid en transparantie? Het werd nogmaals duidelijk dat precies deze vraag, de ‘hoe’ vraag, veruit de lastigste is van de drie. Het levert soms namelijk een spanningsveld op met de “weerbarstige werkelijkheid”, zoals Bert van Delden het treffend verwoordde.

De komende twee jaar wordt er door BZK en haar partners gewerkt aan 11 actiepunten voor een Open Overheid. De actiehouders van deze actiepunten mochten hun actiepunt in één zin uitleggen. Na de introductie van de actiepunten was het tijd voor de workshops.

Aan de slag met Open Wob

In de Glazen Zaal trappen Eveline Stapel-van Dijck (Provincie Noord-Holland) en Tom Kunzler (Open State Foundation) af met de workshop over Open Wob. In dit actiepunt gaan deelnemende organisaties op basis van een gezamenlijk afgesproken standaard actief Wob-documenten openbaar maken. Dit is goed voor de transparantie en toegankelijkheid van informatie en helpt herhaalverzoeken te voorkomen. Eveline vertelt dat zij de meerwaarde van Open Wob ziet voor de Provincie Noord-Holland en daarom dit actiepunt gaat dragen. Ze verwacht dat het inzicht zal geven in wat mensen willen weten. Ook verwacht ze dat zorgt voor minder Wob-verzoeken en daardoor tijd bespaart. Ze roept mensen op om ook mee te doen en samen actief Wob-documenten openbaar te maken.

Open by Design

In de Bel-etage gaf Guido Enthoven (Instituut Maatschappelijke Innovatie) een workshop over actieve openbaarheid en ‘Open by Design’. Hij vertelde hier over de openbaarheid inregelen in de ‘machinekamer’ van het bestuur, in het primaire proces.  De workshop gaf inzicht in de mogelijkheden en dilemma’s van Open by Design. Guido nodigt organisaties uit om mee te doen aan pilots waarbij overheden stapsgewijs ervaring op doen met informatie.

Deel dilemma’s, oogst begrip

In de synagoge is de workshop Dilemmalogica van Guido Rijnja (ministerie van Algemene Zaken). Guido vertelde over het  transparant zijn in de totstandkoming van besluiten en achterliggende dilemma’s. Als voorbeeld besprak Guido een gebeurtenis waarbij door een storing in een telecom netwerk enkelbanddragers niet meer in beeld waren. Door in een vroegtijdig stadium openheid van zaken hierover te geven en ook aan te geven welke maatregelen genomen zijn is het aantal berichten in de pers hierover beperkt gebleven. Vooral het erkennen en herkennen van zorgen zorgt ervoor dat mensen zich gehoord voelen. Op basis hiervan ontstaat een dialoog met veel meer begrip voor elkaars situatie. Hoe dit kan leiden tot een structurele aanpak is waar het actiepunt Dilemmalogica zich op zal richten.

Inkijk in de mogelijkheden

Tijdens de tweede workshop ronde geven Guido Enthoven en Guido Rijnja hun workshop nog een keer en is er daarnaast een workshop over Open Besluitvorming. Samen met Maarten Vellema (Provincie Noord-Holland) geeft Tom Kunzler (Open State Foundation) een inkijk in de mogelijkheden van Open Raads- en Stateninformatie. Zij vertelden onder meer over de ontwikkelingen rondom standaardisatie, opschaling en bevordering van hergebruik.

De workshops waren een groot succes, er was tijd tekort voor de velen vragen en reacties vanuit het publiek. Gelukkig was er na afloop nog ruim de gelegenheid om met elkaar in gesprek te gaan tijdens de borrel.


Wil jij ook aan de slag met een van de actiepunten, of heb je een vraag of opmerking? Neem gerust contact met ons op.

 

 

Stakeholderforum: Open Overheid draagt bij aan Versterking Lokale Democratie

Op 13 juni kwam het stakeholderforum van het Actieplan Open Overheid voor de derde keer bij elkaar. Op de agenda stonden onder andere de toelichting van de stand van zaken Actieplan Open Overheid en de aftrap van het Actieplan Open Overheid op 18 oktober.

Waar zijn de stakeholders mee bezig?
We starten de bijeenkomst met een actualiteiten rondje. Eric en Marieke zijn samen in juli naar de OGP-summit geweest om een workshop te geven. Lees hier de terugblik op de OGP Summit 2018 in Tbilisi.

Netwerk Democratie en de Waag zijn betrokken geweest bij het E-democratie project waarbij 10 gemeenten experimenteren met digitale democratie.

De Gemeente Utrecht heeft een informatiecommissaris aangesteld, dit is nu een standaard onderdeel van de begroting in Utrecht.  Ook in Amsterdam wordt er informatiecommissaris aangesteld. Universiteit Utrecht is in de afrondende fase van het Actiepunt ROUTE-TO-PA uit het huidige actieplan. Daarnaast is de Universiteit Utrecht samen met de Gemeente Gouda gestart met een Living Lab, waarin aan een vraagstuk wordt gewerkt met overheidspartners, bewoners en Open Data.

De Open State Foundation (OSF) vertelt dat er een ‘sneak preview’ is van de Stateninformatie die beschikbaar wordt gesteld door provincies. Samen met de Gemeente Utrecht is OSF bezig met het nieuwe actiepunt Open Wob.

Onderdeel Actieplan Versterking Lokale Democratie
Joep Severens (BZK) licht de stakeholders in over de aangepaste richting van het nieuwe Actieplan.  Het Actieplan Open Overheid wordt een onderdeel van het Actieplan Versterking Lokale Democratie van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Open Overheid kan natuurlijk goed bijdragen aan deze versterking. De acties voor het Actieplan Open Overheid krijgen om die reden ook een meer lokale focus.

Met drie hoofd-actiepunten draagt het Actieplan Open Overheid bij aan de versterking van de lokale democratie:

  • Het vergroten en verbeteren van open besluitvorming bij gemeenten en provincies.
  • Het versterken van de transparantie van de financiering van politieke partijen in het decentraal bestuur.
  • Het uitbreiden van het Pioniersnetwerk Open Overheid voor Gemeenten.

Het Actieplan Open Overheid wordt als onderdeel van het Actieplan Versterking Lokale Democratie naar de Tweede Kamer gestuurd. Begin juli zou hier meer over bekend moeten zijn.

Actieplan Open Overheid en lancering
Het nieuwe Actieplan Open Overheid wordt met een feestelijke bijeenkomst gepresenteerd op 18 oktober. Daarnaast komen er in het najaar video’s waarbij elke actiehouder zijn actiepunt toelicht. Deze video’s zijn te zien op de website: open-overheid.nl.

Voor het OGP wordt het actieplan vertaald naar een Engelstalige versie.

Het was weer een interessante meeting, en goed om te horen waar elke stakeholder mee bezig is en gaat.  Het volgende stakeholderforum vindt plaats op 16 oktober.

 

Meer over het stakeholderforum:
Bekijk hier het verslag van de tweede Stakeholderforum.
Kijk hier voor meer informatie over het Stakeholderforum.