Expertisepunt Open Overheid

Gastblog Bregje Thijssen: ‘Bouwen op Data’

Auteur: Bregje Thijssen (DisGover)

Het woningbouwvraagstuk is een ingewikkelde. Daarom zijn wij (zeven trainees van DisGover) aan de slag gegaan om hierover het gesprek te voeren met verschillende stakeholders en inwoners. Een gesprek over wonen is vaak emotioneel, want wonen is iets heel wezenlijks en we wonen allemaal. Data kan helpen om het vraagstuk meer feitelijk aan te vliegen. Tijdens deze gesprekken hebben we geprobeerd om relevante data inzichtelijk te maken en in te zetten in het gesprek. Doel van ons project is om op een innovatieve manier te participeren met inwoners en stakeholders, en deze gesprekken met relevante data te onderbouwen.

Uitkomsten vooronderzoek
Na een uitgebreid vooronderzoek trokken we een aantal conclusies: het woningbouwvraagstuk is complexer dan we in eerste instantie dachten en bovendien zijn er meer betrokkenen dan je op het eerste gezicht ziet.

Zo spraken we verschillende gemeenteambtenaren. Van grote gemeenten met een flinke binnenstedelijke bouwopgave zoals de gemeente Leiden, tot kleinere gemeenten die kampen met krimp en vergrijzing zoals de gemeente Midden-Delftland. De uitdagingen rondom wonen verschillen dus erg per gemeente. Daarnaast verschilt ook de “data-volwassenheid” van gemeenten enorm. Waar de gemeente Zaanstad verschillende data-analisten en -scientists in dienst heeft, welke prachtige data pakhuizen en dashboards ontwikkelen, heeft de gemeente Hilvarenbeek slechts één ambtenaar in dienst die 4 uur per week beschikbaar is om datagestuurd werken op poten te krijgen. Uiteraard is dit geheel afhankelijk van de grootte van de gemeente en van de prioriteiten van de Raad.

Wat we ook merkten is dat gemeenten ontzettend graag met inwoners in gesprek willen, maar vaak nog niet goed weten hoe. En waar participeren in het ene geval ontzettend waardevol is, kan het is het andere geval meer kapot maken dan je lief is. Want op het moment dat er eigenlijk geen ruimte is voor participatie (wanneer er al beslissingen genomen zijn, de kaders heel beperkend of het budget gewoon te klein) kun je beter niet participeren. Wanneer een inwoner participeert en daarna niks meer hoort, daalt het vertrouwen. En dat is heel logisch.

Participeren kun je leren
Wij wilden het goede voorbeeld geven. We organiseerden een aantal kleine evenementen met verschillende doelgroepen. En in plaats van dat vanuit de ivoren toren te doen (zoals het ministerie of het stadhuis) kwamen wij naar mensen toe. Uit deze evenementen haalden we input op voor ons grote eindevenement en concrete ideeën voor ons adviesrapport. Op het eindevenement brachten we iedereen die het gesprek wilde aangaan over het woning(bouw)vraagstuk bijeen. We spraken op een informele manier en aan de hand van concrete casussen met elkaar over wonen. Een raadslid kon zo eens door de bril van een inwoner naar het thema kijken. En een toezichthouder bekeek de mogelijkheden door de ogen van een projectontwikkelaar. Dit was heel verfrissend, want waar de meningen soms tegengesteld zijn, willen we uiteindelijk allemaal hetzelfde: fijn en betaalbaar wonen. En dat is voor iedereen anders, maar ons doel is gemeenschappelijk. De adviezen uit alle bijeenkomsten zijn gepresenteerd op de Open Overheid-bijeenkomst ‘’Bouwen op Data’’ en samengevoegd in een adviesrapport. En met enige trots kijk ik terug op wat we afgelopen half jaar bereikt en geleerd hebben.

Heb je een vraag of wil je doorpraten? Mail mij op b.thijssen@disgover.nl

Conferentie Toekomstbestendig Goed Bestuur

Op woensdag 2 september organiseert Prettig contact met de Overheid de conferentie ‘Toekomstbestendig Goed Bestuur’. Uiteraard staat op deze dag het contact tussen overheid en burger weer centraal. In de 15 verschillende masterclasses zal een uitwisseling plaats vinden tussen wetenschappers, wetgevingsjuristen, beleidsmedewerkers, bestuurders en de uitvoeringspraktijk.

We gaan onder andere in op macht, gezag, legitimiteit, procedurele rechtvaardigheid, massale bezwaren, het omgaan met informatieverzoeken, misbruik van de wet dwangsom en proceskostenvergoedingen, participatieve democratie, knelpunten rondom geautomatiseerde besluiten, het appelgedrag van burgers, ambtelijk vakmanschap en nog veel meer.

Binnenkort maken wij het volledige programma bekend met een uitgebreide toelichting op de masterclasses en de mogelijkheid tot inschrijven.

Meer info & inschrijven (binnenkort beschikbaar) via de website van Prettig contact met de Overheid.

 

Kennis is Kracht (KVAN dagen)

De Engelse filosoof Francis Bacon (1561-1626) is beroemd geworden om zijn uitspraak “scientia est potentia”. In het Nederlands vertalen we dat meestal met “kennis is macht”.

Archivarissen zijn bekend met dat fenomeen. Archiefstukken als stadsrechten en resolutien werden zelfs al voor de tijd van Bacon in goede, geordende en toegankelijke staat bewaard om bestuurders te voorzien van de broodnodige onderbouwing van hun macht. Degene die kennis kon nemen van deze rechten kon op basis daarvan macht uitoefenen. Ook de beheerder van het archief vormde daarmee een machtpositie op zichzelf. De archivaris beheert immers de sleutel tot de kennis. Ook in latere eeuwen kon een archivaris zijn macht doen gelden: alleen hij had verstand van de administratieve eigenaardigheden van een organisatie en kon op basis daarvan de toegang tot het archief beheersen.

De cultuur is sinds die tijd veranderd. Democratisering van de samenleving heeft er toe geleid dat iedereen zonder aanziens des persoons recht heeft om de archieven in te zien. De archivaris bewaakt niet langer het archief zelf, maar of autoriteiten geen misbruik maken van hun macht om de toegang tot archief te ontzeggen en anderen het recht ontnemen om met archieven kennis te maken. De archiefinventarissen hebben zich verplaatst van het depot naar achter de studiezaalbalie, langs een kast in de “zelfbediening” tot op internet. Dit proces van democratisering is nog lang niet ten einde.

Wordt het – vanwege deze culturele verandering – geen tijd om de vertaling van Francis Bacons uitspraak te herzien? Het woord “potentia” kan immers net zo gemakkelijk worden vertaald met “mogelijkheid”. De moderne vertaling van “scientia est potentia” wordt daarmee: “kennis biedt mogelijkheden”.

Nieuwe vormen van toegankelijkheid biedt publiek de mogelijkheid om elke vorm van historisch of journalistiek onderzoek te beoefenen en belangen te behartigen. De kennis van de archivaris biedt hem mogelijkheden om de archiefvormer te ondersteunen bij het inrichten van de processen in zijn informatiehuishouding. Dat alles ter meerdere eer en glorie van de efficiente en transparante overheid, maar vooral van de burger. De archivaris is een professionele kenniswerker die bijdraagt aan een open samenleving.

Helaas spreekt “kennis biedt mogelijkheden” minder tot de verbeelding dan “kennis is macht”. Het drukt de kracht van de nieuwe archivaris niet voldoende uit. Om die reden is ons voorstel Bacons lijfspreuk voortaan te vertalen met het allitererende “kennis is kracht”. We hopen dat de KVAN dagen van 2015 in Amersfoort om die reden dagen worden waarop kennis wordt uitgewisseld of zelfs wordt gemaakt. Voor een sterkere beroepsgroep.

Meer info en aanmelden: http://kvandagen.conference-websites.co.uk/

 

 

Studiemiddag Archieven en Open Data – en nu?

Studiemiddag Archieven en Open Data – en nu?

Op donderdagmiddag 29 oktober organiseert het Nationaal Archief samen met Archief 2020 een studiemiddag over Open Data en archieven.

Sinds 18 juli 2015 zijn er nieuwe regels voor het hergebruik van overheidsinformatie. Dat heeft ook gevolgen voor archiefinstellingen en hun dienstverlening. De studiemiddag Archieven en Open Data – en nu? is interessant voor iedereen die meer wil weten over hergebruik van overheidsinformatie in de praktijk.

Sprekers

Mr. dr. Tjeerd Schiphof gaat tijdens zijn lezing in op de nieuwe Wet hergebruik van overheidsinformatie en de veranderingen en gevolgen ervan voor archieven. Schiphof is universitairdocent aan de UVA en doet onderzoek naar de juridische aspecten van kunst, cultuur en media. Hij publiceerde onder meer over auteursrecht en persoonsgegevens in online media-archieven. Van zijn hand verscheen onlangs in het Archievenblad een artikel over het hergebruik van overheidsinformatie.

Als open-dataveteraan vertelt Marc de Vries over de uitdagingen van open data waar organisaties rekening mee moeten houden: wat kost het en met welke juridische aspecten moet je rekening houden? De Vries is werkzaam voor The Greenland, een organisatie die nauw samenwerkt met de overheid, instellingen en het bedrijfsleven aan het openen van data en daarbij behorende processen. De Vries schreef onder meer het Witboek Privacy en het rapport Aansprakelijkheid en open data; Van Erik Engerd naar J.J. de Bom. Daarnaast is hij opsteller van de Regeling Verweesde Werken.

Reserveer nu alvast donderdagmiddag 29 oktober 2015 in uw agenda!

Voor wie

Archivarissen, informatiespecialisten en beleidsmakers die meer willen weten over open data, en werkzaam zijn in de publieke sector.

Locatie en tijd

Inloop: 12.45-13.00 uur. Afsluiting met borrel: 17.00 uur-17.30, congrescentrum La Vie, Lange Viestraat 351 3511 BK Utrecht. Bekijk de routebeschrijving.

Aanmelden

Aanmelden kan via SecretariaatBedrijfsvoering@nationaalarchief.nl. Aan deelname zijn geen kosten verbonden. Na aanmelding rekenen wij op uw deelname.