Expertisepunt Open Overheid

Nederland & OGP

Bekijk hier de Nederlandse pagina op de website van het Open Government Partnership (OGP) voor meer informatie over het huidige en het nieuwe Actieplan Open Overheid.

Consultatiebijeenkomsten

Tijdens de thematische consultatiebijeenkomsten in oktober horen we graag jouw ideeën over bovenstaande thema’s uit het actieplan. Wil je meedenken? Kijk dan in onze agenda om te zien wanneer welke thema’s aan bod komen. Aanmelden kan binnenkort!

Actieplan 2018-2020

In oktober 2018 ging het derde Actieplan Open Overheid van start. De acties uit dit plan zijn soms nog in volle gang en soms al (bijna) afgerond. Bekijk de actieplanpagina voor meer informatie.

Verslaglegging actieplan

Volg de voortgang van het Actieplan Open Overheid. Bekijk hier een overzicht van de verslaglegging over bijeenkomsten en documenten over het Actieplan Open Overheid.

Stakeholderforum

Ook dit jaar denkt het stakeholderforum mee over het nieuwe Actieplan Open Overheid. Lees meer over de rol en de activiteiten van het stakeholderforum.

Save the date: sneak preview

Op 17 november presenteren de actiehouders hun actiepunten tijdens de sneak preview van het nieuwe actieplan. Mis het niet! Meer informatie volgt binnenkort.

Actiepunt 11: Lokale Digitale Democratie

Actiehouder: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
In samenwerking met: Partners ‘Democratie in Actie’ programma

Uit internationaal onderzoek ‘Democracy at Dusk’ blijkt dat het openbaar bestuur in Nederland nog onvoldoende open staat voor inspraak en vormen van directe democratie. Nederland staat overall op de 43e plaats (van de 170) qua participatiemogelijkheden. Er is behoefte aan meer directe betrokkenheid bij beleids- en besluitvorming stelt onderzoek van het Sociaal -en Cultureel Planbureau.  Door de voortschrijdende digitale technologie ontstaan er echter steeds meer mogelijkheden om de gewenste invloed vorm te geven. Onderzoek van het Rathenau instituut toont aan dat de inzet van digitale middelen de transparantie en responsiviteit van overheden sterk kan verbeteren en de kwaliteit van besluitvorming ten goede kan komen. Met name op het lokale niveau waar de vraagstukken – letterlijk – dicht bij huis liggen, is er een kans de betrokkenheid langs digitale weg vorm te geven.

Samen met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) wordt een netwerk opgericht waarin samengewerkt wordt met gemeenten, publieke én private organisaties. Doel is een gezamenlijke ambitie te formuleren over hoe de lokale digitale democratie zich zou moeten ontwikkelen. In dit netwerk zal onder andere de gedachtevorming over nadere beleidsontwikkeling aandacht krijgen. Het idee is dat gezamenlijk een ambitie geformuleerd wordt over de (toekomst van de) lokale digitale democratie. Deze ambitie moet gevoed worden door de ervaringen die momenteel lokaal worden opgedaan in verschillende innovatietrajecten en pilotprogramma’s. Daarnaast zullen de netwerkpartners werken aan het formuleren van een ‘Manifest digitale democratie’  waarin gezamenlijke uitgangspunten geformuleerd worden. De proeftuin digitale democratie valt ook onder deze netwerkaanpak. Doel van de proeftuin is deelnemende gemeenten te ondersteunen bij de implementatie van open source participatietools. Deze tools stellen gemeenten in staat bewoners directe betrokkenheid te geven bij beleids- en besluitvorming.

Actiepunt 10: Open Aanbesteden (pilot OCDS)

Actiehouder: Ministerie van BZK

De Rijksoverheid koopt jaarlijks voor € 10 miljard in aan goederen en diensten. Van kantoorartikelen en catering tot de aanleg van nieuwe wegen. Bij inkopen let het Rijk op de kwaliteit en prijs. Maar ook op duurzaamheid, innovatie, sociale voorwaarden en verbetering van de arbeidsmarkt. Om tot de maatschappelijk meest voordelige aanbesteding te komen, wil het Rijk openheid van zaken geven over de Rijksinkoop. De Rijksoverheid is op veel punten al transparant over deze inkoop. Bijvoorbeeld over de planning van Rijksaanbestedingen, over het inschrijvingsproces en over de daaruit resulterende Rijksuitgaven. De tijd is nu rijp om het geheel aan openbaar gemaakte stukken over de Rijksinkoop te toetsen aan de internationale standaard. Sinds 2014 bestaat de internationale Open Contracting Data Standard (OCDS). Deze standaard is ontwikkeld om transparantie te vergroten en corruptie te bestrijden. Dit door informatie over de inkoop door overheden op een uniforme en transparante manier naar buiten te brengen als Open Data. Een andere belangrijke reden is dat OCDS inzicht geeft in het monitoren van de prestaties van overheidscontracten.

In dit actiepunt gaat een projectteam van het ministerie aan de slag met het vergelijken van de eigen werkwijze met invoering van de internationale standaarden. In 2018 start een pilot OCDS. Op basis van deze pilot wordt er een rapport geschreven met aanbevelingen en besluitvorming om te regelen en te borgen dat alle relevante informatie over de Rijksinkoop op de juiste wijze openbaar wordt gemaakt.

Actiepunt 9: Toetreding tot het Extractive Industries Transparency Initiative (EITI)

Actiehouder: Ministerie van Buitenlandse Zaken
In samenwerking met: Ministerie van Economische zaken en Klimaat

De winning van delfstoffen voorziet in een behoefte aan basisvoorzieningen en is daarmee in beginsel waardevol voor de Nederlandse samenleving. Inwoners kunnen echter ook nadelen ondervinden van de delfstoffenwinning in Nederland. Een goed voorbeeld hiervan is de provincie Groningen, waar onrust blijft bestaan over de gaswinning. Door inwoners te informeren over het systeem van delfstoffenwinning kan onduidelijkheid worden weggenomen en een beter inhoudelijk debat worden gevoerd.

De EITI-standaard is een vrijwillige internationale standaard voor verantwoorde en transparante winning van delfstoffen. Begin 2019 zijn er 52 landen die de EITI-standaard implementeren. Nederland is naast Noorwegen, het Verenigd Koninkrijk, en Duitsland het vierde Europese land dat de standaard implementeert. Na implementatie van deze standaard is de informatie over de gehele Nederlandse delfstoffen-waardeketen openbaar: van het moment van vergunningverlening tot en met de afdrachten aan de overheid. De EITI-standaarden worden in Nederland geïmplementeerd door een multi-stakeholdergroep (NL-EITI MSG), bestaande uit vertegenwoordigers van de Nederlandse overheid, olie- en gasbedrijven en maatschappelijke organisaties. Op 1 juli 2018 verleende het internationale EITI-bestuur aan Nederland de status van EITI-kandidaat. Dit betekent dat Nederland uiterlijk eind 2019 haar eerste NL-EITI rapport dient op te leveren. Dit rapport heeft betrekking op het fiscale jaar 2017.

Actiepunt 8: Pilot ‘Open by Design’

Actiehouder: Programma ‘Rijk aan informatie’
In samenwerking met: Instituut Maatschappelijke Innovatie (IMI)

De beslissing over het actief openbaar maken van overheidsinformatie moet zoveel mogelijk een plaats krijgen in het primair proces, in ‘de machinekamer van het openbaar bestuur’. Open by Design is gericht op het vooraf in templates scheiden van openbare informatie en uitzonderingsgronden. Daarbij wordt aan de voorkant bepaald welke informatie openbaar kan worden (direct actief openbaar, dan wel later bij een eventueel Wob-verzoek), en welke informatie niet openbaar gemaakt kan worden. Dit scheelt uiteindelijk extra werk, willekeur en verouderde bestanden.

In de pilot ‘Open by Design’ starten verschillende overheden met het vormgeven van openheid in primaire processen. Tijdens halfjaarlijkse sessies worden ervaringen en kennis gedeeld tussen deze organisaties. Aan het eind van het actieplan worden aanbevelingen en een uitvoeringskader opgesteld.