Expertisepunt Open Overheid

Data in de openbare ruimte

Bijeenkomst bij GeoNovum

Op 31 maart organiseerde GeoNovum een klankbordgroepbijeenkomst over data in de openbare ruimte. De belangrijkste vraag was: hoe gaan we om met het verzamelen van data in de openbare ruimte? Data wordt volop verzameld in de openbare ruimte: via WiFi scanners, Bluetooth scanners, maar ook via vaste of mobiele camera’s.

In publieke ruimte verzamelde data openbaar?
De gemeente Eindhoven schreef eind 2015 in een raadsinformatie brief dat alle in de openbare ruimte verzamelde data ook weer ter beschikking van het publiek gesteld moet worden. Dat wil zeggen, na anonimiseren als Open Data.

Maar wat betekent dit besluit voor innovatie en hoe moet een overheid hiermee omgaan in regelgeving? GeoNovum werkt aan het opstellen van een aantal tools om overheden hiermee te helpen, maar eerst moet vastgesteld worden om welke belangen het gaat.

Inventariseren
Een inventarisatieronde onder de deelnemers van de klankbordgroep levert inzichten op over privacy. Maar ook over de belangenafweging tussen het individu en de maatschappij en over hoe die afweging dan zou moeten worden gemaakt. Het belang van innovatie en open data kwam ook nadrukkelijk naar voren.

Deze input is verzameld met dank aan de gemeenten Zwolle, Nijmegen en Eindhoven. Ook werkten het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM) en het Leer- en Expertisepunt Open Overheid hieraan mee.

Vanuit GeoNovum houdt Marc de Vries zich de komende tijd bezig met het inventariseren en ontwikkelen van tools. Mocht je voorbeelden hebben waarin het verzamelen van data in de openbare ruimte en het maken van een belangenafweging plaats vindt, stuur dan even een bericht naar m.devries@geonovum.nl of naar paul@open-overheid.nl.

 

Vraagbaak Open Data: API

API
Een API is een Application Programming Interface. Een API is een verzamelnaam voor het koppelen van systemen via een programmeer interface. Er zijn veel standaarden die daarbij gebruikt kunnen worden, voor een verdere toelichting op API’s en standaarden verwijs ik naar het forum standaardisatie https://www.forumstandaardisatie.nl/thema/application-programming-interfaces-api

API en Open Data
Een API kan worden gebruikt voor het beschikbaar stellen van Open Data. Een hergebruiker krijgt via deze API Open Data direct toegang tot de Open Data van de verstrekker.

Waarmee moet je rekening houden bij het beschikbaar stellen van Open Data via een API:

  1. Een API biedt directe toegang tot de meest actuele data
  2. Een hergebruiker hoeft zelf geen database in te richten om zijn toepassing te kunnen laten werken
  3. Via een API is Open Data eenvoudiger herbruikbaar
  4. Er moet een open toegang tot systemen zijn wat vraagt om een specifieke inrichting van de beveiliging
  5. Bij veel bevraging van de API kan de performance van het systeem van de verstrekker van de data vertraging oplopen
  6. Een API vraagt altijd programmeerkennis van de hergebruiker
  7. Een API levert alleen datgene wat door de verstrekker van de data is aangegeven
  8. Een hergebruiker heeft een API-Key nodig om te kunnen werken met de API (afhankelijk van de API inrichting)

Webservice
Een Webservice is een API vorm waarin gebruik gemaakt wordt van webstandaarden zoals HTTP en HTTPS. (https://www.w3.org/TR/ws-gloss/)

Afweging
Een API geeft een hergebruiker dus een eenvoudige vorm van toegang tot Open Data. Er moet wel rekening gehouden worden met de beperkingen van een API. Via een API kan de hergebruiker alleen data krijgen op een manier zoals die bedacht is door de verstrekker van de data. Als de hergebruiker de data op een andere (innovatieve?) manier in wil zetten kan het zijn dat de vorm waarin de data beschikbaar komt net anders is dan de hergebruiker wil. Het is daarom altijd van belang om naast de API ook een directe download mogelijkheid van de Open Data beschikbaar te hebben.

Vraagbaak Open Data: Metadata

Metadata is de beschrijving van de data. Metadata geeft antwoord op vragen als: Van wie is de data? Wat is de geldigheidsduur van de data? Onder welke voorwaarde is de data beschikbaar? En in welk formaat is de data beschikbaar?

  1. Metadata op orde brengen betekent dat je een goede beschrijving van de data maakt. Vaak is deze informatie al bekend en hoef je deze alleen maar bij elkaar te brengen. Metadata is erg belangrijk voor Open Data. Het zorgt ervoor dat de data goed wordt begrepen door hergebruikers en verkleint de kans op “verkeerde” manieren van hergebruik van de data. Ook voor het vindbaar maken van de Open Data op data.overheid.nl is metadata belangrijk. Op data.overheid.nl kun je een goede beschrijving vinden van de benodigde metadata in het stappenplan publiceren van Open Data.
  2. Een belangrijk onderdeel van de metadata is de omschrijving. Door het geven van een goede omschrijving kunnen eventuele aansprakelijkheidsrisico’s worden ingeperkt. Een onderzoek naar Open Data en aansprakelijkheidsrisico’s is hier terug te vinden.

Vraagbaak Open Data: Internationale rankings

EU Dataportaal
Door de Europese Commissie wordt het Europees Open Data portaal ontwikkeld. Dit portaal is de Europese vindplaats voor Open Data. Landen met een Open Data portaal kunnen koppelen met het Europees Data portaal. Hiermee wordt de Open Data van landen op Europees niveau vindbaar. Ook data.overheid.nl is gekoppeld aan het EU dataportaal, hierdoor zijn alle datasets in data.overheid.nl ook vindbaar op Europees niveau.

Door het EU dataportaal wordt ook de Open Data “volwassenheid” vastgesteld. Nederland staat hierin op een 4 plaats na Spanje, Frankrijk en Ierland.

Detail informatie is op te vragen via het EU dataportaal

World Wide Web foundation
Ook door de de webfoundation wordt een ranking gemaakt. In deze ranking bekleedt Nederland een 7 plaats.

Opendatabarometer

Open Knowledge Foundation
Door Open Knowledge International wordt de Global Open Data Index gemaakt. In deze index staat Nederland op een 8e plaats.

Global Open Data Index

Vraagbaak Open Data: Strategieën voor Open Data

Vraagbaak Open Data: Standaarden

Open Standaarden
De Wet hergebruik van overheidsinformatie (Who) bepaalt dat overheden bij het beschikbaar stellen van Open Data deze in een machine-leesbaar formaat aan moeten leveren en een inspanningsplicht hebben om de gevraagde data in ‘formele open standaarden’ beschikbaar te stellen. Dit betekent dat open data  beschikbaar dient te zijn in open bestandsformaten, indien hier geen onredelijke inspanning en kosten mee gemoeid gaan. Het aanleveren van data in open bestandsformaten zorgt ervoor dat de persoon of organisatie die de open data hergebruikt niet afhankelijk is van een bepaalde leverancier van software voor het openen van de data. Zo kan geo-data bijvoorbeeld aangeleverd worden in een Geography Markup Language (GML) formaat, wordt tekst of overige inhoud van een webpagina vaak voor ontwikkelaars via een Javascript Object Notation (JSON) bestand ontsloten, en kunnen tabellen worden opengesteld in een CSV bestand.

Afweging
Geen GML, JSON, XML of CSV beschikbaar; dan toch ‘as is’ ontsluiten?
De Wet hergebruik overheidsinformatie geeft aan dat data bij voorkeur in een open bestandformaat ontsloten moet worden. Indien het te bewerkelijk is om data in een open bestandsformaat te ontsluiten is het mogelijk om de data ‘as is’ open te stellen. Vaak is data in een bepaald formaat voorhanden in het primaire proces. Indien de data geen informatie bevat die juridisch niet-openbaar is, kan het vanuit financieel en organisatorisch oogpunt beter zijn om de data ‘as is’ te ontsluiten: dus op de manier zoals deze gebruikt wordt voor het primaire proces. Dit kan zelfs inhouden dat het eenvoudigweg ontsluiten van bestaande datasets in Excelbestanden ervoor zorgt dat overheidsinformatie hergebruikt kan worden en hiermee maatschappelijke en/of economische meerwaarde wordt gecreëerd. Uit onderzoek van het Forum Standaardisatie blijkt dat het beschikbaar stellen van de open data belangrijker wordt gevonden, dan het openstellen van de data in een open bestandsformaat. Dit kan in enkele gevallen een ‘quick win’ zijn, waarna aandacht kan worden besteed aan het beter ontsluiten van deze gegevens in verschillende bestandsformaten.

Pas Toe of Leg Uit lijst
Het forum standaardisatie publiceert een PTLU lijst met verplichte en aanbevolen standaarden.

Hoogst beschikbare formaat
Indien overheidsorganisatie een dataset in meerdere formaten beschikbaar hebben, dan dient bij publicatie van de dataset gekozen te worden voor het formaat dat zorgt voor het hoogst mogelijke TBL- niveau. Bij nieuwe datasets is het streven bij voorkeur 3de TBL-niveau.

Onderzoek
Het onderzoek waar het forum zich op baseert is in 2012 uitgevoerd Eindrapportage_Onderzoek_open_data_en_standaarden_def

Vraagbaak Open Data: Publieke waarde van Open Data

Vraagbaak Open Data: Publicatie

+ Publiceren kun je leren..

+ Historische data

+ Stuk voor Belastingdienst

Vraagbaak Open Data: Privacy en geolocatie

Vraagbaak Open Data: Linked Open Data

Linked Data is een methode om samenhang in informatie te brengen. Linked Data bestaat uit twee belangrijke elementen, vindbaarheid en structuur.

Vindbaarheid
Met behulp van URI’s wordt de data vindbaar gemaakt. Zo zijn bijvoorbeeld alle wetten vindbaar gemaakt met behulp van een URI, de Wet openbaarheid van bestuur die ingegaan is op 1 oktober 2016 is altijd vindbaar op deze URI: http://wetten.overheid.nl/BWBR0005252/2016-10-01.

Structuur
Structuur wordt gegeven door de toepassing van RDF. RDF is een manier om de samenhang tussen data elementen te beschrijven. In onderstaand filmpje wordt een voorbeeld gegeven van het werken met Linked Data.

Voordelen
Linked Data heeft grote voordelen, de data is beter te koppelen aan andere data, de data is beter te begrijpen, en hergebruikers kunnen ervan op aan dat de data beschikbaar is. Toch is de Open Data die overheidsorganisaties beschikbaar stellen meestal geen Open Data. De meeste Open Data die beschikbaar gesteld wordt is data zoals deze ook in de bedrijfsvoering van overheden voorkomt. De data wordt beschikbaar gesteld “as-is”. Het omzetten van deze Open Data naar Linked Open Data is een extra slag die gemaakt moet worden. Voor deze omzettingsslag zijn allerlei tools en gereedschappen beschikbaar, maar het zal altijd inspanning vergen.

Bedrijfsvoering
Uiteindelijk zou het het beste zijn als de data die “as-is” beschikbaar gesteld wordt uit de bedrijfsvoering ook direct beschikbaar komt als Linked Open Data. Dat zou echter wel betekenen dat de bedrijfsvoering ook gebruik maakt van Linked Data standaarden. Iets wat op termijn een goede zaak zou zijn.

Meer informatie
Meer informatie over Linked Data is te vinden op het Platform Linked Data Een initiatief waar de Linked Open Data voorman Erwin Folmer coordinator van is. Erwin is te vinden op de URI http://www.pilod.nl/wiki/Erwin_Folmer. Tevens is er veel achtergrond informatie over Linked Open Data te vinden op de website van het W3C https://www.w3.org/standards/semanticweb/data

Lustrum
Het Platform Linked Data heeft onlangs zijn zijn eerste lustrum gevierd met een Publicatie Platform Linked Data