Expertisepunt Open Overheid

Online consultatie van start

De voorbereidingen voor het Actieplan Open Overheid 2020-2022 zijn in volle gang. Het nieuwe actieplan is natuurlijk niet compleet zonder jouw inbreng. Van 1 september tot en met 30 september verzamelt het Leer- en Expertisepunt Open Overheid, in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, ideeën via het online consultatieformulier. In oktober vinden er thematische consultatiebijeenkomsten plaats.

Thema’s nieuw actieplan

In het vierde Actieplan Open Overheid is in elk geval aandacht voor onderstaande thema’s. Naast deze thema’s is er ruimte voor jouw inbreng.

  • Open Democratie (transparantie Wet op de politieke partijen (Wpp) en processen-verbaal verkiezingen)
  • Open Informatie (Wet open overheid (Woo)
  • Open Communicatie (Direct Duidelijk Brigade)
  • Open Technologie (algoritmen, open source, open data)
  • Open Organisatie (beleidsintimiteit, capaciteit, organisatiecultuur)
  • Open Inkoop (contract register)

Welke thema‘s vind jij belangrijk?

Doe mee aan de online consultatie en deel jouw ideeën!

Blijf op de hoogte

 

Afbeelding van chenspec via Pixabay.

Open moet het zijn! Update #9

Het Leer- en Expertisepunt Open Overheid publiceert regelmatig een blog waarin je de laatste stand van zaken over alle actiepunten uit het Actieplan Open Overheid leest. De actiehouders die verantwoordelijk zijn voor de actiepunten leveren deze informatie aan.

Actiepunt 1: Open Besluitvorming bij gemeenten en provincies

Actiehouder: Provincie Zuid-Holland en VNG. In samenwerking met: Open State Foundation (OSF) en overige provincies

Zes van de twaalf provincies doen mee en meer dan 145 gemeentes zijn aangesloten op OpenBesluitvorming.nl. Door de coronacrisis en de druk op lokale besluitvorming, is bij lokale overheden nog sterker duidelijk geworden wat het belang is van een goede digitale informatievoorziening. Daarom worden met meerdere provincies verkennende gesprekken gevoerd zodat ook zij hun weg vinden naar het platform.

Het uitgangspunt van VNG, de provincies en Open State Foundation blijft om Open Besluitvorming op het Platform Openbare Overheidsinformatie (PLOOI) aan te sluiten. Samen werken zij aan een lijst van minimale randvoorwaarden waar een eerste versie van de koppeling aan moet voldoen. De overdracht van het beheer naar het Kennis- en exploitatiecentrum Officiële Overheidspublicaties (KOOP) – de organisatie achter PLOOI – wordt hiermee verder geplaveid. Het is nog onduidelijk wanneer deze overdracht plaatsvindt. Hierover worden momenteel gesprekken gevoerd.

Actiepunt 2: Transparantie financiën decentrale politieke partijen

Actiehouder: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. In samenwerking met: diverse landelijke en lokale partijen

Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft de ontwikkeling van de module ‘transparantie financiën decentrale politieke partijen’ afgerond. De module is in januari 2020 gepubliceerd op de website van het Kennispunt Lokale Politieke Partijen.

Het actiepunt is hiermee afgerond.

Actiepunt 3: Pioniersnetwerk Open Overheid voor gemeenten

Actiehouder: Gemeente Schiedam. In samenwerking met: gemeenten Utrecht en het Leer- en Expertisepunt Open Overheid

De gemeente Schiedam werkt op dit moment aan een digitale bijeenkomst over Open Overheid voor gemeenten. Hierover volgt binnenkort meer informatie op open-overheid.nl. Wil je meer weten over dit actiepunt? Mail dan naar: m.kuitert@schiedam.nl.

Actiepunt 4: Open Parlement

Actiehouder: Tweede Kamer

De afgelopen periode is geïnvesteerd om het onderwerp digitale toegankelijkheid breder in de organisatie te laten landen. Er worden awareness-sessies gepland waarvoor met name betrokkenen zijn uitgenodigd die aan de bron staan van de parlementaire documenten. Op basis van het onderzoek naar het digitaal toegankelijk publiceren van de parlementaire documenten zijn activiteiten opgenomen in de I-strategie voor de komende jaren, zoals het publiceren van HTML naast de PDF vorm. Tevens is het onderwerp bestuurlijk geborgd, zodat integraal kan worden gestuurd op projecten.

Hiermee zijn ook de projecten geborgd die verder gaan dan alleen de parlementaire documenten, zoals websites en video’s van vergaderingen.

Actiepunt 5: Open Wob

Actiehouder: Provincie Noord-Holland. In samenwerking met: Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en Open State Foundation (OSF)

Open Wob heeft de resultaten uit het eerste plan van aanpak en de vooropgezette doelstellingen voor een groot deel behaald. De standaard is vastgesteld en de handreiking en het evaluatierapport zijn geschreven. Als laatste puntjes op i zijn daar nog het informatiemodel – dat als basis dient voor een technische koppeling – en de bijbehorende API met externe partijen om hergebruik te stimuleren.

Daarnaast legden we contact met de proeftuinen van de VNG, waarin Open Wob als een van de pilots wordt meegenomen bij de aansluiting met het platform PLOOI. Het derde actieplan is weliswaar ten einde, maar de werkgroep wil toch graag doorgaan om deze laatste resultaten te behalen. Pas dan ziet de werkgroep de basisdoelstelling – namelijk: de standaard gebruiken om het herbruikbaar openstellen van Wob-informatie te stimuleren – als geslaagd. We onderzoeken nu op welke wijze we middelen vrij kunnen maken om deze tweede fase te realiseren.

Actiepunt 6: Open Algoritmen

Actiehouder: Rijkswaterstaat & VNG

Op dit moment zijn er geen vorderingen te melden. We plaatsen daarom nogmaals de update van november 2019.

Het actiepunt Open Algoritmen organiseert op 18 september een Meet-up voor overheidsdeelnemers. Het onderwerp vraagt om een gesprek ten behoeve van meer maatschappelijke inbedding. Het vertrouwd raken met de werking en het effect van het werken met algoritmen staat op de agenda. Stuur een e-mail naar maike.popma@vng.nl voor meer informatie.

Actiepunt 7: Project ‘Dilemmalogica’

Actiehouder: Voorlichtingsraad en Ministerie van Algemene Zaken

Dilemmalogica staat voor actieve openbaarheid over kwesties die zich als dilemma of ronduit ingewikkeld voordoen. In de afgelopen periode is de aanpak bij diverse departementen en gemeenten toegepast. Qua thema’s vroegen vooral de pers- en publieksvoorlichting over het coronavirus en de Omgevingswet aandacht.

Voorts is aandacht besteed aan de overdracht van kennis over de toepassing aan communicatiemedewerkers en beleidsmakers, daartoe is onder meer een train-the-trainer opgezet, zijn workshops gehouden en is een leidraad opgesteld. In voorbereiding is een pool van collega’s die dilemmalogica als ‘way of thinking’ verder kunnen brengen. Bestuurders en medewerkers die aan de slag gaan met dilemmalogica melden vooral toegevoegde waarde te zien in eerder oog hebben voor zorgen en verlangens, actief contact te maken over wat bij omstreden opgaven scheidt en bindt, en in dat contact passende perspectieven te vinden. Een voorgenomen studiedag over de toegevoegde waarde(n) van dilemmalogica is doorgeschoven naar voorjaar 2021. Zie ook www.communicatierijk.nl/vakkennis/dilemmalogica.

Actiepunt 8: Pilot ‘Open by Design’

Actiehouder: Programma ‘Rijk aan informatie’. In samenwerking met: Instituut Maatschappelijke Innovatie (IMI)

In juni 2020 is de gewijzigde versie van de Wet open overheid (Woo) ingediend bij de Tweede Kamer. Deze wet bevat nieuwe verplichtingen op het gebied van actieve openbaarheid. Verschillende departementen zijn al aan de slag gegaan met pilots op uiteenlopende terreinen. RDDI heeft een achttal pilots beschreven en daaruit eerste lessen getrokken. Het gaat om de volgende pilots:

  • Covid-19 (VWS)
  • WABO-adviezen (Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed, OCW)
  • Dashboard gasbevingen Groningen (EZK)
  • Positieflijst dierhouderij (LNV)
  • Aantrekken internationale bedrijven, NFIA (EZK)
  • Data en governance stikstof (LNV)
  • Vergunningen dierproeven, CCD (LNV)
  • Schriftelijke oordelen in klachtprocedures (VWS)

Bekijk het rapport met de lessen uit de pilots.

Leestip:
In het kader van de coronacrisis schreef Guido Enthoven, actiehouder namens het Instituut Maatschappelijke Innovatie, een betoog over Open-by-Design-principes, om later gemakkelijker te kunnen voldoen aan Wob-verzoeken. Lees hier het volledige betoog van Guido Enthoven.

Actiepunt 9: Toetreding tot het Extractive Industries Transparency Initiative (EITI)

Actiehouder: Ministerie van Buitenlandse Zaken (BuZa). In samenwerking met: Ministerie van Economische zaken en klimaat (EZK)

De implementatie van EITI verloopt voorspoedig in Nederland. Nu het eerste transparantierapport over de delfstoffensector is gepubliceerd, kun je stellen dat de standaard is geïmplementeerd.

Actiepunt 10: Open Aanbesteden (pilot OCDS)

Actiehouder: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Het project Open Aanbesteden is afgerond. In vervolg hierop wordt een nieuw project opgestart: Contract Register in the Netherlands. Dit project is aangemeld voor het nieuwe Actieplan Open Overheid.

De belangrijkste resultaten na mei 2020 zijn dat de Europese Unie een subsidie heeft toegekend voor het nieuwe project en dat er een internationaal Webinar is geweest over openbare inkoopdata in relatie tot de genomen maatregelen voor COVID-19.

Het project Contract Register in the Netherlands, beoogt een platform te maken waarop alle openbare informatie over de Rijksinkoop is te vinden. En waarbij burgers, bedrijven en belangenorganisatie actief worden gestimuleerd om de dialoog over deze inkoopinformatie met het Rijk aan te gaan. Op deze manier levert het project een bijdrage aan het draagvlak van de democratie.

Om het platform te maken ondernemen we drie acties:

  • Onderzoek naar de behoeftes van de burgers, bedrijven en belangenorganisatie. Dit onderzoek bestaat uit interviews met stakeholders, bijeenkomsten en het opstellen van een onderzoeksrapport.
  • Nagaan aan welke specificaties het platform moet voldoen, met als uitgangspunten dat de informatie toegankelijk is en communicatie tussen het Rijk en de gebruikers faciliteert.
  • Het bouwen van het platform en de promotie daarvan.

Over het webinar
Aan het webinar namen vertegenwoordigers van 15 landen deel, met gemiddeld 55 deelnemers per sessie. Daarbij is veel informatie uitgewisseld over het publiceren van overheidsdata over overheidsinkoop door de diverse landen. Een aantal landen heeft data openbaar gemaakt over de inkoop in relatie tot COVID-19 en de extra wettelijke maatregelen die daarbij zijn getroffen. Bijvoorbeeld over het verminderen van de administratieve lasten en het wettelijk bepalen van maximale winstpercentages voor bedrijven. Een belangrijke uitkomst van het webinar is dat landen met een min of meer centralistische inkoop een duidelijk voordeel hebben bij de inkoop gerelateerd aan COVID-19, ten opzichte van landen die de inkoop grotendeels decentraal organiseren.

Meer weten? Neem dan contact op met Peter.Specker@minbzk.nl.

Actiepunt 11: Lokale Digitale Democratie

Actiehouder: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. In samenwerking met: Partners ‘Democratie in Actie’ programma

Op dit moment zijn er geen vorderingen te melden. We plaatsen daarom nogmaals de update van mei 2020.

De uitbraak van het coronavirus brengt ook grote uitdagingen met zich mee voor het functioneren van decentrale overheden (provincies, gemeenten en waterschappen). Het is van groot belang dat ondanks de beperkende maatregelen het openbaar bestuur zijn democratische verantwoordelijkheid neemt. Echter, de maatregelen tegen het virus kunnen ertoe leiden dat de mogelijkheden voor volksvertegenwoordigers en bestuurders om fysiek bijeen te komen, beperkter zijn. Het is van belang oog te hebben voor de wettelijke kaders en begrip te hebben voor de zorgen die onder volksvertegenwoordigers en bestuurders leven over de risico’s die een fysieke vergadering op dit moment met zich meebrengt.

Daarom heeft de minister van BZK, gesteund door de beroeps- en belangenverenigingen in de lokale democratie, het initiatief genomen om voor deze uitzonderlijke situatie een tijdelijke wettelijke voorziening te treffen, een spoedwet, die digitale besluitvorming mogelijk maakt. Deze tijdelijke wet, die vooralsnog tot 1 september 2020 geldt, maakt het onder meer mogelijk dat Provinciale Staten, de gemeenteraad, de eilandsraad en het algemeen bestuur van het waterschap, in een digitale omgeving kan vergaderen en rechtsgeldige digitale besluiten kan nemen. Hierdoor kan het openbaar bestuur juist in deze tijd de besluiten nemen die zij in het belang acht van alle inwoners.

Vanuit het samenwerkingsprogramma Democratie in Actie werken het Ministerie van BZK, de VNG, de Vereniging van Griffiers en alle andere beroeps- en belangenverenigingen nauw samen om provincies, gemeenten, waterschappen en de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba waar mogelijk te ondersteunen bij de implementatie en uitvoering van de tijdelijke wet. Verschillende praktische handreikingen, Q&A’s en videos over de tijdelijke wet en digitaal beraadslagen en besluiten zijn te vinden op de website www.lokale-democratie.nl/coronavirus. De aandacht richt zich ook op ondersteuning op het terrein van digitale inspraak en participatie in coronatijden, zodat democratische besluitvorming doorgang kan vinden.

Kaarten van de borst

Gastblog door Guido Rijnja (ministerie van Algemene Zaken)

‘Kunnen we niet beter op safe spelen en de kaarten voor de borst houden?’ Het is een repeterend thema bij gesprekken over dilemmalogica: in deze woorden of met een gelijke strekking. De vraag verwijst naar gedrag dat wel met ‘coping’ wordt aangeduid: als je iets lastigs op je bord krijgt, ben je primair geneigd de verstoorde balans weer te herstellen. Freeze, fight or flight heet het hierbij passende repertoire: je doet niets, je gaat er met een gestrekt been in of je kiest het hazenpad. In de ambtelijke dienst bestaan hier vele voorbeelden van. Op het vlak van vechten maakten ooit de spindoctors naam (noem het gewoon anders of leid de aandacht af) en als het gaat om vluchten is er altijd wel iemand die de ontwijkende vraag weet te stellen: gáán wij daar wel over, of: hebben we daar geen commissie voor?

Reflexen

Ik haal deze primaire reflexen naar voren om te onderstrepen dat dilemmalogica – actieve openbaarheid bij omstreden opgaven – juist de omarming van die reflexen in zich draagt. Wat voor de burger geldt, die met een onwelkome boodschap wordt geconfronteerd, geldt ook voor de ambtenaar, die voor de keuze staat om tegenspel op te zoeken dan wel er van weg te bewegen. Niets menselijks is ons vreemd. Aan de filosoof Emmanuel Levinas dank ik de wijsheid dat wie ergens tegen is, ook altijd ergens vóór is. Contact, écht contact begint met erkenning: het bevestigen van de zorgen, de weerzin of de frustratie. Immers, juist in dat schurende samenzijn kan ruimte ontstaan om andere zienswijzen onder ogen te zien, de spreekwoordelijke medaille om te keren en nieuwe perspectieven ruimte te bieden.

Face!

Je zou dus aan het trio freeze, fight or flight een vierde optie kunnen toevoegen: face, of met gewoon Nederlands: stap erin, zoek de weerstand op. Dat dit zo kansrijk is in de context van openbaar bestuur heeft te maken met het inzicht dat 70 procent van de burgers coöperatief is ingesteld als het gaat om interventies van autoriteiten. Uit onderzoek naar waarden-oriëntaties door onder meer Paul van Lange van de Vrije Universiteit en Kees van den Bos van de Universiteit Utrecht komt naar voren dat we bij de overheid goedbeschouwd over een gigantisch basiskapitaal beschikken. We hebben het hier over een humuslaag waarop ook het poldermodel is gebaseerd: een intrinsieke hang naar samenwerking. Er zijn historici die beweren dat de lage ligging onder de zeespiegel de voornaamste reden is dat we altijd op zoek zijn naar elkaar, om maar te voorkomen dat je wordt overspoeld (of om het land weer te kunnen veroveren).

Snakken naar openheid

Als je beseft hoe sterk en breed gedragen de publieke compliance of basale welwillendheid is, komt zo’n vraag naar het al dan niet van de borst halen van de kaarten, in een heel ander daglicht te staan. Schepje erbovenop: mensen snakken ernaar dat je open bent over wat je wel of niet weet, hoe je omgaat met je verantwoordelijkheid en je mandaat om bepaalde lastige zaken in naam van de burger aan te pakken. Bestuurders en medewerkers die zelf actief de boodschapper zijn van ongemak oogsten waardering, een inzicht dat ook bekend is uit de crisiscommunicatie. Dilemmalogica blijkt op dit punt waarde toe te voegen: iets doet zich voor als een spanning of duivelse opgave, en jij bent in staat om a) de zorgen te erkennen, b) de zienswijzen te ordenen en c) er een passend perspectief aan te verbinden (zie www.communicatierijk.nl voor toelichting op de aanpak).

Varen op zicht

In tijden van corona blijkt die actieve openbaarheid over dilemma’s tot dusver hogelijk gewaardeerd te worden. Dan zeg je eerlijk dat je slechts kunt varen op zicht en op wat en wie je je wél kunt baseren. Of je schetst actief en openlijk de scenario’s die je bij een optionele lockdown kunt overzien. Of dan grijp je wrevel over de aandacht voor publieke gezondheid ten opzichte van die voor een gezonde economie aan om duidelijk te maken dat hier geen tegenstellingen aan de orde zijn, maar twee zijden van een medaille. Onder die spanning gaan gedeelde waarden schuil, zoals zorg en verantwoordelijkheid om mensen veilig door onzekerheid te loodsen. Bestuurders en ambtenaren kunnen dat alleen doen, zolang de burger of ondernemer ziet dat de boodschapper uit overtuiging in de kaarten laat kijken. Zoals je je soms wild kunt ergeren aan een leidinggevende die na een cursus een week lang ‘ik hoor wat je zegt’ oplepelt, en hier geen concrete handreiking aan verbindt, zo ook verwachten mensen als het om overheidsoptreden gaat boter bij de vis. Zeker bij toenemende complexiteit. Soms kun je geen zekerheid bieden, maar wel duidelijkheid.

Trapeze

Dilemmalogica past bij de overheid, die nu eenmaal zich bemoeit met zaken die niet vanzelf van de grond komen, schaarste betreffen en individuele krachten te boven gaan. Zodra en zolang je dus contact maakt over wat schuurt, helpt overzien wat scheidt en wat bindt en op die common ground samen door te pakken. Speel je dan nog wel op safe? Ja, maar dan wel graag met het beeld van de trapeze. Iemand durft los te laten omdat hij of zij weet dat een ander is staat is je op te vangen. Dat is in wezen vertrouwen. Econoom Bart Nooteboom omschreef vertrouwen ooit als de bereidheid om het risico te nemen dat een ander je in de steek laat, in de verwachting dat-ie het niet zal doen. Dat risico, die verwachting, en om te beginnen die bereidheid: dat schraagt ambtelijk vakmanschap.

Meer lezen?
Dilemmalogica is een van de actiepunten van het Actieplan Open Overheid 2018-2020. Lees ook het interview met actiehouder Guido Rijnja.

Online consultatie Actieplan Open Overheid 2020-2022

Jouw ideeën voor het Actieplan Open Overheid

De voorbereidingen voor het nieuwe Actieplan Open Overheid zijn in volle gang. Het actieplan is natuurlijk niet compleet zonder jouw inbreng. We horen daarom graag wat jouw ideeën zijn. Insturen kan tot en met 30 september.
  • In het vierde Actieplan Open Overheid is in elk geval aandacht voor onderstaande thema’s. Welk(e) thema(‘s) vind jij belangrijk? (Selecteer maximaal twee thema’s)
  • We zijn benieuwd naar jouw suggesties voor het Actieplan Open Overheid. Welke ideeën heb jij?
  • Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) is van plan om dit najaar met partners een alliantie open overheid te starten: een netwerk voor het delen van kennis, ervaring en dilemma’s op het vlak van Open Overheid.

    1. Zou jij je aansluiten bij deze alliantie? Waarom wel of niet?
  • 2. Wanneer heeft dit netwerk meerwaarde voor jou?
  • 3. Wil je op de hoogte blijven van de alliantie?
  • Zo ja, laat jouw e-mailadres achter zodat we contact met je op kunnen nemen
  • Contactgegevens

    We ontvangen graag jouw contactgegevens zodat we je op de hoogte kunnen houden van het nieuwe actieplan en kunnen uitnodigen voor bijeenkomsten:
  • Goed om te weten:
    • Alleen ideeën die relevant zijn voor het Actieplan Open Overheid 2020-2022 worden in behandeling genomen.
    • We delen de ideeën voor het actieplan in geanonimiseerde vorm op open-overheid.nl.
    • Het Leer- en Expertisepunt Open Overheid (LEOO) gebruikt de reacties op bovenstaand formulier als input voor consultatiebijeenkomsten in oktober. Wil je hiervan op de hoogte blijven? Meld je dan aan voor de nieuwsbrief Open Overheid.
  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

Focus nieuw actieplan: Open Democratie & Open Organisatie

Verslag actiehoudersbijeenkomst Actieplan Open Overheid

Op dinsdag 9 juni vond de virtuele actiehoudersbijeenkomst van het Actieplan Open Overheid plaats. In dit verslag tref je een samenvatting van de besproken onderwerpen. Op het programma stonden het huidige Actieplan Open Overheid, het Design Report van het Independent Reporting Mechanism (IRM) van het Open Government Partnership (OGP) en het nieuwe actieplan.

Net als bij de laatste bijeenkomst op 11 juli 2019 waren ook dit keer de leden van het stakeholderforum uitgenodigd. Daarnaast waren ook de actiehouders van het nieuwe actieplan van harte welkom.

Hulpvragen
Het huidige actieplan loopt tot 31 augustus 2020 eind 2020. Een van de actiepunten is al afgerond, namelijk Transparantie financiën decentrale politieke partijen, van actiehouder BZK. Andere actiepunten bevinden zich momenteel in de afrondende fase of worden verder ontwikkeld zodat ze na de duur van dit actieplan doorlopen.

De actiehouders kregen voorafgaand aan de bijeenkomst de vraag om na te denken over wat zij nodig hebben om hun actiepunt verder te brengen. Daar kwam onder andere het volgende uit:

  • Open Wob: de actiehouders (provincie Noord-Holland en Open State Foundation) melden dat de semantische standaard gereed is. De ambitie voor een gezamenlijk platform staat nog op het verlanglijstje. Hiervoor willen de actiehouders graag in gesprek gaan met de beheerders van PLOOI. Ook is er een klein budget nodig voor de ontwikkeling van een informatiemodel en bijbehorende API’s. Tot slot vragen zij zich af hoe ze het project kunnen voortzetten als het niet terugkomt in het nieuwe actieplan. Is aansluiting op de Wet open overheid (Woo) een logische stap?
  • Open aanbesteden: dit actiepunt bevindt zich in de afrondende fase. Er zou eind mei een internationale bijeenkomst zijn met EU-landen, maar die ging in verband met de coronacrisis niet door. Op 7 juli is er wel een internationaal webinar om digitaal kennis uit te wisselen. Actiehouder BZK onderzoekt hoe het actiepunt een doorstart kan maken in een nieuw project, namelijk het Contract Register. BZK ontving hiervoor al subsidie van de EU. Bij de zoektocht naar een doorstart zijn tips en hulp welkom. Ook zou de actiehouder graag verkennen of zijn project aansluit bij het nieuwe actieplan.
  • Open Algoritmen: actiehouders Rijkswaterstaat en VNG geven aan dat zij hopen op een vervolg op het huidige actiepunt. Tot nu toe is vooral het proces omschreven en daar willen ze graag op verder bouwen. En – in overeenstemming met het OGP – willen zij inwoners hier meer bij betrekken. Het contact tussen de actiehouders is niet altijd intensief geweest, onder andere door personele wisselingen. De actiehouders geven aan blij te zijn elkaar tijdens deze actiehoudersbijeenkomst te treffen.
  • Open by Design: de pilot met betrekking tot actieve openbaarmaking loopt voornamelijk op Rijksniveau. Er zijn op dit moment acht verschillende pilots bij vier departementen. De actiehouder wil graag weten welke gemeenten of provincies willen experimenteren met Open by Design. Gemeente Amsterdam geeft aan interesse te hebben. Ook interesse in een Open by Design pilot? Laat het weten!

Design Report OGP
Eind april publiceerde het OGP het Design Report over het Nederlandse actieplan voor een breed publiek. Dit rapport werd opgesteld door het Independent Reporting Mechanism (IRM) van het OGP. In dit rapport deelt het IRM haar bevindingen over het actieplan. Hierin staat onder andere:

  • Positieve feedback over het proces voorafgaand aan het derde Actieplan. Met name over de consultatierondes met (de)centrale overheden en maatschappelijke organisaties en de samenwerking met het multi-stakeholderforum.
  • Waardering voor de diverse set aan actiepunten met focus op lokale overheden.
  • Een positieve reactie over het opnemen van actiepunten die betrekking hebben op burgerparticipatie.

Het rapport van het IRM stond open voor consultatie. Hoe vonden de actiehouders deze tussentijdse review? Over het algemeen konden de actiehouders goed uit de voeten met de bevindingen van het IRM. Ook gaf een van de actiehouders aan een goed gesprek te hebben gehad.

Vooruitblik op het nieuwe Actieplan Open Overheid
Het nieuwe Actieplan is in de maak en Marieke Schenk van het Leer- en Expertisepunt Open Overheid presenteerde tijdens de bijeenkomst de contouren van het nieuwe plan. Eind 2020 wordt het plan gepresenteerd, de deadline is 31 december.

Het centrale thema van het nieuwe actieplan is open overheidsorganisaties voor een open democratie. Hierop aansluitend is het actieplan in te delen in twee categorieën met daarin een aantal mogelijke actiepunten. Namelijk:

  • Categorie Open Democratie
    1. Wet op de politieke partijen (Wpp)
    2. Wet open overheid (Woo)
    3. Direct Duidelijk Brigade
    4. Open data, algoritmen en open source
    5. Transparantie processen-verbaal verkiezingen
  • Categorie Open Organisatie
    1. Beleidsintimiteit
    2. Tijd en ruimte
    3. Organisatiecultuur

De presentatie van het actieplan wordt als “aansprekend” ontvangen. Aandachtspunten die uit de feedback van de aanwezigen volgen zijn:

  • Het actiepunt ‘open data, algoritmen en open source’ roept de meeste vragen op. Hoe verhoudt open source zich precies tot open data en algoritmen?
  • Het onderwerp beleidsintimiteit wordt positief ontvangen als actiepunt. Maar hoe maak je dit concreet? Met webinars en workshops? Of een netwerk? Ideeën zijn welkom.
  • De Woo als onderdeel van het actieplan wordt door een van de actiehouders als een must
  • Een van de actiehouders benoemt dat er aandacht moet zijn voor het feit dat een open democratie meer is dan een open overheid. Is er ruimte voor dialoog? “Het lijkt nu wel heel erg: wij als overheid richting de samenleving.”
  • De deelnemers vinden het belangrijk om een externe consultatie te organiseren. Wat vindt de buitenwereld van dit plan? Er bestaan klankbordgroepen in Amsterdam en Utrecht die wellicht een rol kunnen spelen bij deze consultatie.
  • Tot slot wordt benadrukt dat politieke urgentie echt belangrijk is voor open overheid. Welke rol kan de minister van BZK hierbij spelen? Een ‘alliantie open overheid’ (zie verderop in dit verslag) kan helpen bij het creëren van politieke urgentie.

Verbinding
Actiehoudersbijeenkomsten zijn normaal gesproken hét moment om elkaar weer te spreken en kennis en ervaringen uit te wisselen. Het verbindende karakter is belangrijk. De oproep van Eric en Marieke is dan ook om elkaar virtueel op te blijven zoeken.

In het kader van ‘elkaar opzoeken’ werd ook het idee voor een ‘alliantie open overheid’ besproken. Een netwerk dat huidige actiehouders, toekomstige actiehouders en iedereen die een opener overheid verder wil brengen met elkaar verbindt. Hoe dit netwerk er precies uitziet moet nog worden uitgewerkt. Actiehouders en leden van het stakeholderforum worden van harte uitgenodigd om hierover mee te denken en zich aan te sluiten. Welke ideeën zijn hiervoor? En welke naam zou zo’n alliantie moeten krijgen?

Denk mee!
Ook als je niet bij de actiehoudersbijeenkomst was en op dit moment niet betrokken bent bij het Actieplan Open Overheid horen we graag meer over jouw open ideeën.

Terugkijken: week van Grip op Informatie

Van 11 t/m 15 mei organiseerde VNG Realisatie de eerste week van Grip op Informatie. Dit online congres, bestaande uit vijftien webinars verspreid over de week, stond in het teken van informatiebeheer, actieve openbaarmaking en digitale duurzaamheid. De in totaal veertig bijdragende sprekers trokken 540 deelnemers.

Terugkijken en feedback

Vooraf werd aangegeven dat de webinars allen terug te zien waren. VNG Realisatie heeft nu alle webinars op haar Youtube-kanaal geplaatst, en de in de webinar gebruikte presentaties en andere documenten op de themapagina van ‘kennisnetwerk informatie en archief’. Tijdens de webinars kwamen verscheidene conceptproducten naar voren. VNG Realisatie vraagt alle gemeenten voor 1 september a.s. feedback te geven op deze concepten op het VNG forum ‘marktplaats Woo en duurzaam toegankelijk op orde (DTOO)’.

Tweede week

VNG Realisatie heeft ook een tweede week gepland, van 23 november tot en met 27 november. Tijdens deze week worden de eindresultaten van de proeftuinen uit het project proeftuinen Wet open overheid gepresenteerd. Zie ook onze agenda, of de website van VNG Realisatie.

Open Raadsinformatie helpt gemeenteraad tijdens de coronacrisis

Actiepunt 1: Open besluitvorming bij gemeenten en provincies

Dit bericht is overgenomen van VNG Realisatie. Oorspronkelijke publicatiedatum 18 mei 2020.

Sinds de inwerkingtreding van de tijdelijke wet digitale beraadslaging en besluitvorming kan de gemeenteraad digitaal vergaderen én besluiten nemen. Om dat zo transparant mogelijk te doen, is het belangrijk dat deelnemers en belangstellenden over alle relevante stukken beschikken. Daarbij biedt Open Raadsinformatie de helpende hand.

Tijdelijke wet

Beraadslaging door de gemeenteraad door middel van een digitale vergadering is op grond van de Gemeentewet al langer mogelijk; besluitvorming was dat tot voor kort nog niet. Om die besluitvorming ook mogelijk te maken is onlangs de Tijdelijke wet digitale beraadslaging en besluitvorming vastgesteld. Sinds 9 april 2020 is deze wet ook daadwerkelijk van kracht.

Publiek toegankelijk

Een belangrijke voorwaarde voor democratische besluitvorming is openheid en transparantie. Daarom dienen de digitale raadsvergaderingen via een open en voor het publiek toegankelijke videoverbinding plaats te vinden. Natuurlijk is het daarbij van belang dat alle deelnemers en belangstellenden ook kunnen beschikken over alle relevante stukken, zoals de agenda en de besluiten van eerdere vergaderingen. Open Raadsinformatie maakt het mogelijk deze raadsstukken gestructureerd en makkelijk vindbaar beschikbaar te stellen als open data. Zo worden alle stukken op gelijke wijze beschikbaar gemaakt voor alle betrokkenen. Niet alleen de lokale stukken, Open Raadsinformatie biedt toegang tot de stukken van alle deelnemende gemeenten in heel Nederland. Daarmee geeft Open Raadsinformatie ook een impuls aan allerlei vormen van participatie door inwoners, instellingen en ondernemers.

Binnen drie weken aangesloten

Aangezien de invoering van de spoedwet nu voor veel gemeenten prioriteit heeft, ondersteunt VNG Realisatie u graag bij het zo snel en eenvoudig mogelijk aansluiten van uw gemeente op Open Raadsinformatie. Werkt u samen met een van de volgende vijf leveranciers, dan zorgen wij dat uw informatie binnen drie weken na aanmelding via Open Raadsinformatie beschikbaar is. Het gaat om Company Webcast, Gemeente Oplossingen, iBabs, NotuBiz, Parlaeus en Visma Roxit, voorheen Green Valley.

Meer informatie en aanmelden

Wilt u meer informatie over wat te doen bij de invoering van deze spoedwet? Kijkt u dan verder in het startdocument: Bij vragen kunt u contact opnemen met Sander Bakker, projectleider Open Raadsinformatie.

Actieplan Open Overheid 2020-2022

Op weg naar Actieplan Open Overheid 2020-2022

De voorbereidingen voor alweer het vierde Nederlandse Actieplan Open Overheid zijn in volle gang. Op deze pagina houden we je op de hoogte van de inhoud en de stand van zaken van het nieuwe actieplan van het ministerie Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK).

Daarom een Actieplan Open Overheid!
Met het Actieplan Open Overheid zet Nederland zich in voor Open Overheid. In het actieplan staan de ambities van het kabinet en andere actiehouders beschreven. Het moet ertoe bijdragen dat overheidsorganisaties, maatschappelijke organisaties en burgers samenwerken aan een opener overheid. Waarom dit belangrijk is? Een opener overheid is een effectievere overheid, die burgers en maatschappelijke organisaties in een goede informatiepositie zet om gezamenlijk maatschappelijke vraagstukken aan te pakken.

OGPOpen Government Partnership
Om daarbij ook internationale kennis, ervaring en instrumenten te benutten – en beschikbaar te stellen – is Nederland lid van het Open Government Partnership (OGP). OGP is sinds de oprichting in 2011 uitgegroeid tot een wereldwijde beweging waar meer dan 75 landen bij zijn aangesloten. Deze landen stellen in het kader van hun OGP lidmaatschap eens in de twee jaar een nieuw Actieplan Open Overheid op.

 

 

 

Focus vierde actieplan

In het vierde Actieplan Open Overheid ligt de focus op onderstaande thema’s. Het ministerie van BZK werkt samen met haar partners – van overheden tot maatschappelijke organisaties – aan de uitwerking van de daarbij aansluitende actiepunten. Als vanzelfsprekend is er ruimte voor aanvullende thema’s.

Open Democratie (transparantie Wet op de politieke partijen en processen-verbaal verkiezingen)

De Wet op de politieke partijen (Wpp) heeft als doel om de onafhankelijke positie van politieke partijen verder te versterken. Het vergroten van de transparantie maakt hier deel van uit. In aanvulling op bestaande transparantieregels gaat het om regels over o.a. transparantie van digitale politieke campagnes en politieke advertenties. Transparantie in het verkiezingsproces kan bijvoorbeeld vergroot worden door publicatie van de processen-verhaal op internet.

Wet open overheid (Woo)

De noodzaak tot modernisering van de openbaarheidswetgeving is iets waar Nederland al vaker op is aangesproken. Door (een onderdeel van) de Woo in het actieplan op te nemen, bijv. PLOOI, spelen we in op deze terechte vraag.

Open Communicatie (Direct Duidelijk Brigade)

De Direct Duidelijk Brigade helpt overheden bij het schrijven van duidelijke teksten die voor iedereen te begrijpen zijn, om zo de dienstverlening aan inwoners en hun informatiepositie te verbeteren.

Open Technologie

Op het gebied van algoritmen, open source software en open data lopen diverse initiatieven bij de directie Digitale Overheid, die een duidelijke link hebben met open overheid en zich lenen voor het actieplan.

Open Organisatie (beleidsintimiteit, capaciteit, organisatiecultuur)

Spanning tussen het belang van openheid enerzijds en beperkte capaciteit en het belang van vertrouwelijkheid anderzijds vraagt aandacht en een goede balans. Mogelijke acties: het aanbieden van workshops en webinars, de alliantie open overheid benutten als leernetwerk om ervaringen en aanpakken uitwisselen.

Open Inkoop (contract register)

Het ministerie van BZK gaat de toegankelijkheid van Nederlandse inkoopdata verbeteren door met diverse stakeholders een contractregister te ontwikkelen en het hergebruik van deze data bij deze stakeholders te stimuleren.

 

Planning
Vanwege COVID-19 verplaatst het OGP de deadline voor het nieuwe actieplan van 1 juli naar 31 december 2020. In aanloop naar het nieuwe actieplan organiseren we diverse consultatiebijeenkomsten:

  • 9 juni: actiehoudersbijeenkomst;
  • 27 augustus: consultatiebijeenkomst Open Technologie (door Code for NL);
  • 1 september tot en met 30 september: online consultatie. Deel jouw ideeën!
  • 22 september: bijeenkomst stakeholderforum;
  • Meer informatie over de overige thematische consultatiebijeenkomsten volgt binnenkort. Bekijk onderstaande infographic voor een weergave van de ‘route’ naar het vierde actieplan:

 

Vierde Nationale Actieplan Open Overheid 2020-2022_planning

Meer weten en meedenken?

Wil jij meer weten over het Actieplan Open Overheid? Zie jij kansen voor samenwerking? Laat het ons weten, we vertellen je graag meer over het actieplan en brengen je graag in contact met de juiste personen.

Hieronder tref je meer informatie én meer mogelijkheden om mee te denken over het Actieplan Open Overheid:

Nederland & OGP

Bekijk hier de Nederlandse pagina op de website van het Open Government Partnership (OGP) voor meer informatie over het huidige en het nieuwe Actieplan Open Overheid.

Consultatiebijeenkomsten

Tijdens de thematische consultatiebijeenkomsten in oktober horen we graag jouw ideeën over bovenstaande thema’s uit het actieplan. Binnenkort volgt meer informatie over de planning. Laat het alvast weten als je mee wilt denken.

Actieplan 2018-2020

In oktober 2018 ging het derde Actieplan Open Overheid van start. De acties uit dit plan zijn soms nog in volle gang en soms al (bijna) afgerond. Bekijk de actieplanpagina voor meer informatie.

Verslaglegging actieplan

Volg de voortgang van het Actieplan Open Overheid. Bekijk hier een overzicht van de verslaglegging over bijeenkomsten en documenten over het Actieplan Open Overheid.

Stakeholderforum

Ook dit jaar denkt het stakeholderforum mee over het nieuwe Actieplan Open Overheid. Lees meer over de rol en de activiteiten van het stakeholderforum.

Online consultatie

Het actieplan is natuurlijk niet compleet zonder jouw inbreng. We horen daarom graag wat jouw ideeën zijn. Deel jouw ideeën vanaf 1 september tijdens de online consultatie.

 

 

Stapsgewijs werken aan een Open Overheid bij IenW

Gastblog door Nathalie Meeuwisse, programmasecretaris bij het Programma Open Overheid bij het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW).Open Overheid bij IenW

Open Overheid bij IenW
“Is het mogelijk om een zakje ‘open’ buttons te ontvangen? Om namens het Programma Open Overheid binnen het ministerie IenW uit te delen bij bijeenkomsten. Zo werken we aan een stukje bewustwording en zichtbaarheid van open overheid.” Met deze vraag klopte ik aan het bij het Leer- en Expertisepunt Open Overheid (LEOO). Mijn verzoek werd positief beantwoord. Of ik dan een blog wil schrijven voor open-overheid.nl, was de wedervraag. Deze blog gaat over de aanpak van het Programma Open Overheid binnen IenW.

Open overheid bij IenW
Het programma Open Overheid heeft een drieledige opdracht gekregen vanuit de IenW Bestuursraad. Dit betreft in de eerste plaats het voldoen aan wet- en regelgeving,  denk hierbij aan zowel de huidige Wob als de toekomstige Woo. Daarnaast gaat het over het verbeteren van transparantie en toegankelijkheid van informatie zowel binnen IenW als naar de buitenwereld. Kortom, het programma richt zich op meer dan alleen de Woo. De nieuwe wet geeft wel een extra stok achter de deur om de informatiehuishouding op orde te brengen.

Verschillende aspecten van de informatiehuishouding komen terug binnen het IenW Programma Open Overheid. Hierbij mag de maatschappelijke opgave, het primaire doel, van open overheid niet uit het oog worden verloren: informatie openbaar maken zodat de samenleving informatie eenvoudig kan vinden en daardoor meer vertrouwen krijgt in de overheid. En de kwaliteit van het functioneren van de overheid verbetert wanneer burgers en bedrijfsleven mee kunnen kijken met informatie.

Een team bestaande uit businessimplementatiemanagers, implementatiemedewerkers, projectleiders en een communicatieadviseur voert het programma uit. Het team wordt bijgestaan door een programmasecretaris, financieel controller en een enterprise architect en staat onder leiding van een programmamanager. Het programma richt zich op de IenW-onderdelen kerndepartement, Rijkswaterstaat (RWS), Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT), Koninklijk Nederland Meteorologisch Instituut (KNMI), Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS) en Planbureau voor de Leefomgeving (PBL).

Stap voor stap
De businessimplementatiemanagers toetsen het IenW-onderdeel op het openbaar maken van informatie en plegen interventies. Dit doen zij aan de hand van een aantal stappen:

  1. Onderzoeken hoe de organisatie ervoor staat: wat gaat goed en wat gaat nog niet (helemaal) goed conform de wet- en regelgeving voor openbaar maken. Dit onderzoek bestaat uit:
    1. Duiding van de wet- en regelgeving.
    2. GAP-analyse op huidige wetgeving en op de Woo.
  2. De organisatie in staat stellen om te kunnen doen wat ze moet doen, om te voldoen aan de wetgeving.
    1. Interventies plegen en faciliteren.
  3. Vooruitkijken: wat we nog meer willen doen, gericht op de toekomst.

Er is inmiddels een goed beeld hoe IenW er voor staat in het openbaar maken van verschillende documentcategorieën. Op de openbaar te maken documentcategorie externe onderzoeksrapporten onder ARVODI, worden nu zichtbare resultaten behaald bij het kerndepartement:

  • In het inkoopplan is een aan te vinken passage opgenomen over de verplichting externe onderzoeksrapporten openbaar te maken. Hiermee geven medewerkers aan zich hiervan bewust te zijn.
  • Er is een verbeterd proces opgesteld dat is vastgelegd in een overzichtelijke infographic die te vinden is op het intranet.
  • Een hand-out ‘Schrijven voor openbaarheid’ is ontwikkeld, bedoeld om mee te versturen met de opdrachtbrief voor een extern onderzoek.
  • Er is een elektronische parafeerlijn ingericht die eindigt bij de directie communicatie. Deze directie verzorgt de verdere openbaarmaking.

Ook bij RWS wordt er gewerkt aan het juist en tijdig openbaar maken van de externe onderzoeksrapporten onder ARVODI. Hiervoor wordt er in samenwerking met een procesmodelleur een generiek publicatieproces opgesteld. Daarnaast vindt samenwerking plaats met de vakgroep Publieksrecht en de afdeling Bestuurlijk Juridische zaken en Vastgoed, om openbaar te maken documenten te ontdekken en bijbehorende processen te inventariseren.

Inmiddels ligt ook het communicatieplan klaar voor de interne campagne om bewustzijn te creëren bij medewerkers en managers rondom het werken met overheidsinformatie en om hen daarbij een handelingsperspectief te geven. Het gaat over alle handelingen met overheidsinformatie: creëren, opslaan, raadplegen, delen, archiveren en vernietigen. Als we het hebben over delen, hebben we het ook over openbaar maken. De campagne moet helpen om openbaarheid van informatie in het werkklimaat/-proces van het departement te verankeren.

Succesfactoren
Of we het nu hebben over het kerndepartement, uitvoeringsorganisatie, inspectie of onderzoeksbureau, in alle gevallen geldt dat samenwerking met de lijnorganisatie een succesfactor is in het behalen van resultaten. De businessimplementatiemanagers werken nauw samen met de IenW-onderdelen. Ze voeren gesprekken en doen onderzoek waarbij zij gebruik maken van de kennis, energie en werkwijzen binnen het organisatieonderdeel.

Zo worden er stapsgewijs verbeteringen doorgevoerd in de dagelijkse praktijk. Hierbij is soms nog enige terughoudendheid aanwezig binnen de organisatie. Toch zien we dat organisatieonderdelen nu ook zelf kleine stapjes maken in denken over openbaarmaking. Zo ontvangen we suggesties om dossiers van actuele thema’s actief openbaar te maken en om te onderzoeken of ‘open by design’ te realiseren is. Dit alles met als doel de burger te informeren én omdat we in control willen zijn. Zo wordt IenW in kleine stapjes een open overheid.

Meer weten over Open Overheid bij IenW, neem dan contact op met het programma Open Overheid.

Ook een gastblog over Open Overheid schrijven?

Dat kan! Stuur je blog in.

Open moet het zijn! Update #8

Elke acht weken publiceren we een blog waarin je de laatste stand van zaken over alle actiepunten uit het Actieplan Open Overheid leest. De actiehouders die verantwoordelijk zijn voor de actiepunten leveren deze informatie aan.

Actiepunt 1: Open Besluitvorming bij gemeenten en provincies

Actiehouder: Provincie Zuid-Holland en VNG. In samenwerking met: Open State Foundation (OSF) en overige provincies

De helft van de provincies doet inmiddels mee aan Open Stateninformatie. Een zevende provincie heeft inmiddels interesse getoond. Tegelijkertijd heeft de integratie met Open Raadsinformatie verder vorm gekregen. Stateninformatie en raadsinformatie zijn nu in één zoekmachine geïntegreerd: openbesluitvorming.nl. De ‘oude’ zoekmachine blijft tijdelijk op de achtergrond werken tot de nieuwe zoekmachine optimaal functioneert.

Het uitgangspunt van VNG, de provincies en Open State Foundation blijft om Open Besluitvorming op het Platform Openbare Overheidsinformatie (PLOOI) aan te sluiten. Samen werken zij aan een lijst van minimale randvoorwaarden waar een eerste versie van de koppeling aan moet voldoen.

De stuurgroep van de deelnemende provincies heeft in het eerste kwartaal van 2020 besloten het (technische) beheer van Open Stateninformatie met Argu met een jaar te verlengen. Deze organisatie beheert ook Open Besluitvorming. Hiermee wordt een warme overdracht van het beheer naar Kennis- en exploitatiecentrum Officiële Overheidspublicaties (KOOP) – de organisatie achter PLOOI – verzekerd.

Actiepunt 2: Transparantie financiën decentrale politieke partijen

Actiehouder: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. In samenwerking met: diverse landelijke en lokale partijen

Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft de ontwikkeling van de module ‘transparantie financiën decentrale politieke partijen’ afgerond. De module is in januari 2020 gepubliceerd op de website van het Kennispunt Lokale Politieke Partijen.

Het actiepunt is hiermee afgerond.

Actiepunt 3: Pioniersnetwerk Open Overheid voor gemeenten

Actiehouder: Gemeente Schiedam. In samenwerking met: gemeenten Utrecht en het Leer- en Expertisepunt Open Overheid

Op dit moment zijn er geen vorderingen te melden. We plaatsen daarom nogmaals de update van november 2019.

Het onderwerp participatie staat bij gemeenten hoog op de agenda. Daarom wordt er op veel fronten hard gewerkt aan beleid rondom participatie. De afgelopen acht weken leverden diverse gemeenten beleidsdocumenten op. Binnenkort organiseren we daarom een bijeenkomst om met elkaar deze beleidsdocumenten te bestuderen en bediscussiëren. Het is belangrijk om van elkaar te leren en elkaar te inspireren om zo tot passend beleid te komen.

Wij nodigen beleidsmedewerkers van harte uit om zich aan te melden voor onze bijeenkomst in het eerste kwartaal van 2020 (datum volgt). Meer informatie? Mail dan naar: m.kuitert@schiedam.nl.

Actiepunt 4: Open Parlement

Actiehouder: Tweede Kamer

De afgelopen periode is geïnvesteerd om het onderwerp digitale toegankelijkheid breder in de organisatie te laten landen. Er worden awareness-sessies gepland waarvoor met name betrokkenen zijn uitgenodigd die aan de bron staan van de parlementaire documenten. Op basis van het onderzoek naar het digitaal toegankelijk publiceren van de parlementaire documenten zijn activiteiten opgenomen in de I-strategie voor de komende jaren, zoals het publiceren van HTML naast de PDF vorm. Tevens is het onderwerp bestuurlijk geborgd, zodat integraal kan worden gestuurd op projecten.

Hiermee zijn ook de projecten geborgd die verder gaan dan alleen de parlementaire documenten, zoals websites en video’s van vergaderingen.

Actiepunt 5: Open Wob

Actiehouder: Provincie Noord-Holland. In samenwerking met: Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en Open State Foundation (OSF)

Met de komst van corona heeft ook het Open Wob traject een vertraging opgelopen. De draad is weer opgepakt en het overleg van eind april is digitaal gevoerd. We hebben twee nieuwe gemeenten mogen verwelkomen, namelijk de gemeente Tilburg en de gemeente Buren.

Op dit moment zijn alle leden van de werkgroep druk bezig de eigen organisatie aan te passen aan de standaard. Ze beginnen met de metadata van de semantische standaard, procesaanpassingen en systeemaanpassingen. Bij een paar deelnemers vraagt dit ook om een aanpassing van het aanvraagformulier, in verband met de toegankelijkheid. De technische gezamenlijke aansluiting wordt nu voorbereid.

Actiepunt 6: Open Algoritmen

Actiehouder: Rijkswaterstaat & VNG

Op dit moment zijn er geen vorderingen te melden. We plaatsen daarom nogmaals de update van november 2019.

Het actiepunt Open Algoritmen organiseert op 18 september een Meet-up voor overheidsdeelnemers. Het onderwerp vraagt om een gesprek ten behoeve van meer maatschappelijke inbedding. Het vertrouwd raken met de werking en het effect van het werken met algoritmen staat op de agenda. Voor vragen en aanmeldingen kunt u met de actiehouders contact opnemen. Stuur een e-mail naar gwen.wijman@rws.nl en maike.popma@vng.nl voor meer informatie.

Actiepunt 7: Project ‘Dilemmalogica’

Actiehouder: Voorlichtingsraad en Ministerie van Algemene Zaken

Dilemmalogica staat voor actieve openbaarheid over kwesties die zich als dilemma of ronduit ingewikkeld voordoen. In de afgelopen periode is een train-the-trainer voorbereid om publieke professionals in staat te stellen om zelf een sessie te organiseren waarin dilemmalogica wordt toegepast. Door de fysieke beperkingen vanwege de huidige coronacrisis wordt de training nu omgezet naar een online versie. Hierover kan contact worden opgenomen met de projectleider, Guido Rijnja, adviseur communicatiebeleid bij de Rijksvoorlichtingsdienst.

Naast de training vinden regelmatig werksessies plaats bij departementen en gemeenten, aan de hand van concrete cases. In voorbereiding is een pool van collega’s die dilemmalogica als werkvorm verder kunnen brengen. De coronacrisis zelf biedt ook op diverse mogelijkheden om te laten zien wat het betekent als bestuurders en medewerker handelen volgens het gedachtegoed van dilemmalogica. Ze tonen oog te hebben voor zorgen en verlangens, helpen contact te maken over wat bij zienswijzen scheidt en bindt, en passende perspectieven aan te verbinden. Het is de bedoeling later dit jaar ook een studiedag te wijden aan de toegevoegde waarde(n) van het werken met dilemmalogica.

Actiepunt 8: Pilot ‘Open by Design’

Actiehouder: Programma ‘Rijk aan informatie’. In samenwerking met: Instituut Maatschappelijke Innovatie (IMI)

In het kader van de coronacrisis schreef Guido Enthoven, actiehouder namens het Instituut Maatschappelijke Innovatie, een betoog over Open-by-Design-principes, om later gemakkelijker te kunnen voldoen aan Wob-verzoeken. Lees hier het volledige betoog van Guido Enthoven.

1 . Sla alle informatie die je produceert en verwerkt op in de daarvoor bestemde systemen.
2 . Bij nota’s, notities en verslagen: maak een scheiding tussen openbare informatie en niet-openbare informatie.
3 . Gebruik waar mogelijk gemeenschappelijke samenwerkingsruimte voor inhoudelijke discussies (dus niet via e-mail).

Actiepunt 9: Toetreding tot het Extractive Industries Transparency Initiative (EITI)

Actiehouder: Ministerie van Buitenlandse Zaken (BuZa). In samenwerking met: Ministerie van Economische zaken en klimaat (EZK)

Op dit moment zijn er geen vorderingen te melden. We plaatsen daarom nogmaals de update van februari 2020.

De implementatie van EITI verloopt voorspoedig in Nederland. Nu het eerste transparantierapport over de delfstoffensector is gepubliceerd, kun je al stellen dat de standaard is geïmplementeerd.

Actiepunt 10: Open Aanbesteden (pilot OCDS)

Actiehouder: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

De subsidieaanvraag voor het onderzoek naar de communicatie over de Open Inkoopdata is op 12 november bij de Europese Unie (EU) ingediend, in mei 2020 neemt de EU hierover een besluit.

Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, het Open Contracting Partnership en Hivos organiseren een internationale seminar over het beleid voor de Open Inkoopdata van de EU-landen. Dit seminar vindt begin oktober 2020 plaats. Dit zou eerst 27/28 mei zijn, maar moest helaas uitgesteld worden wegens de coronacrisis. Meerdere landen zullen daarbij hun aanpak toelichten en met elkaar kennis en expertise hierover delen vanuit het perspectief van het EU-beleid voor de Open Inkoopdata.

Voor dit seminar is nog een aantal plaatsen beschikbaar. Interesse? Stuur dan een e-mail naar de manager Inkoopinformatie Rijk van BZK: Peter.Specker@minbzk.nl.

Actiepunt 11: Lokale Digitale Democratie

Actiehouder: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. In samenwerking met: Partners ‘Democratie in Actie’ programma

De uitbraak van het coronavirus brengt ook grote uitdagingen met zich mee voor het functioneren van decentrale overheden (provincies, gemeenten en waterschappen). Het is van groot belang dat ondanks de beperkende maatregelen het openbaar bestuur zijn democratische verantwoordelijkheid neemt. Echter, de maatregelen tegen het virus kunnen ertoe leiden dat de mogelijkheden voor volksvertegenwoordigers en bestuurders om fysiek bijeen te komen, beperkter zijn. Het is van belang oog te hebben voor de wettelijke kaders en begrip te hebben voor de zorgen die onder volksvertegenwoordigers en bestuurders leven over de risico’s die een fysieke vergadering op dit moment met zich meebrengt.

Daarom heeft de minister van BZK, gesteund door de beroeps- en belangenverenigingen in de lokale democratie, het initiatief genomen om voor deze uitzonderlijke situatie een tijdelijke wettelijke voorziening te treffen, een spoedwet, die digitale besluitvorming mogelijk maakt. Deze tijdelijke wet, die vooralsnog tot 1 september 2020 geldt, maakt het onder meer mogelijk dat Provinciale Staten, de gemeenteraad, de eilandsraad en het algemeen bestuur van het waterschap, in een digitale omgeving kan vergaderen en rechtsgeldige digitale besluiten kan nemen. Hierdoor kan het openbaar bestuur juist in deze tijd de besluiten nemen die zij in het belang acht van alle inwoners.

Vanuit het samenwerkingsprogramma Democratie in Actie werken het Ministerie van BZK, de VNG, de Vereniging van Griffiers en alle andere beroeps- en belangenverenigingen nauw samen om provincies, gemeenten, waterschappen en de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba waar mogelijk te ondersteunen bij de implementatie en uitvoering van de tijdelijke wet. Verschillende praktische handreikingen, Q&A’s en videos over de tijdelijke wet en digitaal beraadslagen en besluiten zijn te vinden op de website www.lokale-democratie.nl/coronavirus. De aandacht richt zich ook op ondersteuning op het terrein van digitale inspraak en participatie in coronatijden, zodat democratische besluitvorming doorgang kan vinden.