Expertisepunt Open Overheid

Beoordeling actieplan door IRM nu online, reageer voor 3 augustus

Het Independent Reporting Mechanism (IRM) van het Open Government Partnership (OGP) stelde een conceptrapport op over de totstandkoming en de actiepunten van het Actieplan Open Overheid 2020-2022. De beoordeling van IRM gaat in op de sterke punten van het actieplan. Daarmee wil IRM een bijdrage leveren aan de implementatie en resultaten van het actieplan.

Jouw reactie op het rapport is welkom!

De actiehouders en leden van het stakeholderforum hebben het rapport al eerder ontvangen en de tijd gehad om te reageren. Nu is het de beurt aan iedereen met interesse in het actieplan. Wat is jouw indruk? Je kunt tot en met 3 augustus reageren op het rapport.

Bekijk het IRM-rapport en laat een reactie achter.

Veelbelovende actiepunten

In de beoordeling lees je onder andere meer over 7 actiepunten die IRM als bijzonder kansrijk (‘promising’) ziet, namelijk:

  • (1.) Transparantie in de Wet op de politieke partijen
  • (7.) De toekomst van ‘Beleidsintimiteit’
  • (9.) Contract Register
  • Open Technologie: (10.) Open Data Communities, (11.) Open Source & (12.) Open Algoritmen
  • (13.) Open Klachten

Bekijk het Actieplan Open Overheid 2020-2022 voor meer informatie over deze en alle andere actiepunten.

Vervolg

Dit IRM-rapport beoordeelt de totstandkoming en de actiepunten van het Actieplan Open Overheid 2020-2022. Later volgen nog de midterm review en de evaluatie.

Verslag bijeenkomst Stakeholderforum Actieplan Open Overheid

Op 30 juni vond de tweede bijeenkomst van 2021 van het stakeholderforum Actieplan Open Overheid plaats. Thomas Zandstra, afdelingshoofd Democratie bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK), was helaas verhinderd in verband met een Algemeen Overleg in de Tweede Kamer. Marieke Schenk (Leer- en Expertisepunt Open Overheid) neemt daarom vandaag zijn rol als voorzitter over. Thomas heeft het stokje overgenomen van Anja Lelieveld, vervangend afdelingshoofd Democratie. Zij was de vorige keer bij de bijeenkomst.

Aanwezig waren:

  • Serv Wiemers (Open State Foundation OSF)
  • Anne de Zeeuw (NetwerkDemocratie)
  • Jamil Jawad (Vereniging Nederlandse Gemeenten, VNG)
  • Marieke Schenk (Leer- en Expertisepunt Open Overheid, LEOO)
  • Else van Beek (LEOO)
  • Ilse Ambachtsheer (LEOO)

Uitgebreidere verslaglegging

Voor de bijeenkomst van start gaat is er kort aandacht voor de verslaglegging. Het IRM vindt de verslaglegging van de stakeholderforumbijeenkomsten vrij beknopt. Zij zien liever uitgebreidere verslagen waarbij duidelijk is wie wat inbrengt. Het LEOO stelt daarom voor om voortaan een uitgebreider verslag met naam en toenaam te publiceren. De aanwezigen gaan hiermee akkoord. Ook stellen zij dat het geen boekwerk moet worden. Ze hechten waarde aan een beknopt en leesbaar verslag. Het LEOO stelt voor dat met name duidelijk moet zijn wat er met de inbreng van stakeholders gedaan wordt en hoe besluitvorming tot stand komt, als dit aan de orde is. De leden van het stakeholderforum kunnen zich hierin vinden. Ook geven zij aan het verslag graag te willen ontvangen om hierop te kunnen reageren voor publicatie.

Op de agenda

De volgende punten komen aan de orde:

  1. Opening
  2. Ronde actualiteiten
  3. De voortgang van het Actieplan Open Overheid 2020-2022
  4. Conceptversie OGP-review over de totstandkoming van het Actieplan Open Overheid 2020-2022
  5. Verslaglegging stakeholderforum
  6. Samenstelling stakeholderforum
  7. V.T.T.K.
  8. Afsluiting

Actualiteiten

  1. Open State Foundation:
    • Serv Wiemers vertelt dat OSF druk is met verschillende projecten, waaronder Open Lobby. OSF maakte eerder de tool: nl. De Volkskrant schrijft stukken over lobby, daar werken zij aan mee. Ook kijken ze met LNV of de agenda’s van bewindspersonen opener kunnen zijn, dat is beter voor de tool.
    • OSF lanceerde onlangs JODAL: een journalistiek dataplatform voor lokale journalisten.
    • OSF richt zich samen met de ‘digitale 4’ op de formatie. Samen met Amnesty International, Waag, Bits of Freedom zetten zij digitalisering en openbaarheid op de agenda. Zo doen ze zelf ook aan lobby. Want: ze zijn niet tegen lobby. Het is belangrijk om signalen uit de maatschappij mee te nemen. En hier transparant over te zijn.
    • Het is heel druk bij OSF en ze zoeken een projectleider Open Overheid.
  1. NetwerkDemocratie
    • Anne de Zeeuw vertelt hoe haar organisatie bezig is om met behulp van digitale technologie (o.a. open source participatietools) de democratie te versterken.
    • Naar aanleiding van de open ontwikkeling van de CoronaMelder app kijken ze hoe technologie in de toekomst vaker transparant kan worden ontwikkeld. Ze spreken alle stakeholders die hieraan meewerkten. Uit hun onderzoek en interviews volgt een praktische handleiding voor zowel beleidsmakers als inwoners. Zodat inwoners kunnen opeisen dat tools democratisch worden ontwikkeld
    • Op 30 september vindt de volgende bijeenkomst over digitale participatie plaats.
  1. Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG):
    • Jamil Jawad brengt de Wet open overheid (Woo) onder de aandacht. Het wetsvoorstel zit nu in laatste fase van de wetgeving en wordt in september behandeld in de Eerste Kamer. De Woo gaat dan niet in op 1 januari: er moeten 7 maanden tussen zitten.
    • VNG is in overleg met KOOP over de inrichting van PLOOI.
    • Daarnaast lopen de volgende projecten bij VNG m.b.t. Open Overheid:
      • Grip op Informatie
      • Proeftuin actieve openbaarmaking
      • Proeftuin aansluiten op PLOOI
      • Webinars m.b.t. Open Overheid, terug te zien via het YouTube-kanaal van VNG realisatie.
    • Het is goed dat het Actieplan Open Overheid een brede insteek heeft. Digitale toegankelijkheid hoort ook bij meer Open Overheid, VNG heeft hier een aanjaagteam voor.
    • VNG is in overleg met BZK over ondersteuning van Direct Duidelijk.
    • Wat organiseert VNG om gemeenten te ondersteunen bij de implementatie van de Woo? Daar werken ze deze zomer aan. In het najaar volgt hier meer nieuws over. De taken die zij voor zich zien zijn: aanjagen, aandacht vragen en community building.
  1. Leer- en Expertisepunt Open Overheid
    • Het is de laatste stagedag van Else van Beek. Ze heeft haar afstudeerscriptie voor de Master Publiek Management ingeleverd. Haar scriptie gaat over beleidsintimiteit: wordt beleidsintimiteit nog noodzakelijk geacht? Binnenkort verschijnt op open-overheid.nl een korte samenvatting van haar scriptie.
    • Ilse Ambachtsheer is bezig met de update over het Actieplan Open Overheid. Ook komt de Open Overheid nieuwsbrief er weer aan. De update is inmiddels op open-overheid.nl te lezen: bekijk Update #2 Actieplan Open Overheid 2020-2022.
  1. Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
    • Naar aanleiding van jullie verzoek tijdens de vorige bijeenkomst, hebben we VNG uitgenodigd om deel te nemen aan het stakeholderforum. Zij reageerden positief en vandaag is daarom Jamil Jawad aanwezig.
    • In mei hebben we de eerste geslaagde bijeenkomst gehouden met de Alliantie Open Overheid. O.a. Lousewies van der Laan was daar een van de sprekers. Een aantal van jullie was ook aanwezig. De volgende bijeenkomst van de alliantie vindt op 28 september plaats. De uitnodiging en het programma volgen nog per e-mail.
    • Binnen BZK wordt een interdepartementaal programma Open Overheid opgezet, om handen en voeten te geven aan de extra eisen op het gebied van openbaarheid die voortkomen uit de toeslagaffaire en de Wet open overheid (Woo). Dit programma zal vooral bestaande initiatieven verbinden.
    • Ook is BZK Transparant in het leven geroepen, om ook voor BZK zelf de bijbehorende acties in prakrijk te brengen. Zo moeten beslisnota’s actief openbaar gemaakt worden.
    • Tot slot, er kwam een verzoek voor een overzicht van de beslistermijnen van informatieverzoeken in Europa. Deze vraag komt vanuit de fractie Nanninga. Marieke denkt via desk research de nodige informatie te kunnen vinden en heeft de collega’s van BZK aangeboden hierbij te helpen indien nodig. Mochten de stakeholders nog relevante bronnen kennen, dan zijn deze welkom.

De voortgang van het Actieplan Open Overheid 2020-2022

Het Leer- en Expertisepunt Open Overheid (LEOO) heeft weer een uitvraag gedaan onder de actiehouders voor de laatste stand van zaken. Tijdens de actualiteiten kwam dit al kort aan de orde, net als updates over bepaalde actiepunten.

De aanwezigen vullen over de actiepunten nog de volgende dingen aan:

  1. Actiepunt 3. Digitale Democratie: De afgelopen maanden is de reeks colleges van de ‘Democratie in Actie Academie’ voortgezet. Overheden zijn in drie colleges onder andere thuisgemaakt in Brainstormtools, vlog- en podcasttools en Stemtools. Daarnaast wordt gewerkt aan nieuwe provinciedeals. Drie provincies hebben zich gemeld om samen met gemeenten te werken aan eigen participatieplatfora. Anne geeft aan dat de werkzaamheden m.bt. Provinciedeals – waarin gemeenten en provincies elkaar ondersteunen – nog steeds gaande zijn.
  2. Actiepunt 4. Open Wob: Marieke was onlangs bij de werkgroep van Open Wob om te vertellen over het actieplan: er zijn veel organisaties bijgekomen, die het actieplan nog niet kenden.
  3. Actiepunt 9. Contract Register: Serv vertelt dat OSF veel tijd heeft gestoken in dit actiepunt en in het rapport dat in mei verscheen. Wat Serv ter aanvulling nog onder de aandacht brengt: tenders worden nu wel gepubliceerd, maar de contracten en de prijzen niet. BZK lijkt vooral categorieplannen openbaar te willen maken. Echter: het gaat maatschappelijke partners niet om categorieplannen, maar om de contracten en informatie zelf.
  4. Actiepunt 13. Open Klachten: van dit actiepunt is OSF actiehouder. Door drukte is er nog niet veel gedaan voor dit actiepunt, na de zomer komt hier verandering in.

Bekijk hier volledige update over de actiepunten uit het Actieplan Open Overheid 2020-2022

Conceptversie OGP-review over de totstandkoming van het Actieplan Open Overheid 2020-2022

Het Independent Reporting Mechanism (IRM) van het Open Government Partnership (OGP) heeft een conceptrapport opgesteld over de totstandkoming van het actieplan 2020-2022. De actiehouders en leden van het stakeholderforum hebben dit rapport ontvangen. LEOO heeft de feedback die naar aanleiding van het rapport binnenkwam gebundeld en aan IRM verstuurd. Het IRM verwerkt de feedback en vervolgens komt er een versie van het rapport voor publieke consultatie. Hierover horen we binnenkort meer.

Het rapport kent een nieuwe opzet (beknopter, meer gefocust) en benoemt 7 actiepunten als bijzonder kansrijk (‘promising’)/potentieel impactvol:

  • (1.) Transparantie in de Wet op de politieke partijen
  • (7.) De toekomst van ‘Beleidsintimiteit’
  • (9.) Contract Register
  • Open Technologie: (10.) Open Data Communities, (11.) Open Source & (12.) Open Algoritmen
  • (13.) Open Klachten

Wat vonden de leden van het rapport?

  • Serv vond het rapport heel herkenbaar. Bij de opstelling van het rapport is goed geluisterd naar de stakeholders. Wel verwarrend is de categorie ‘promising’. Hoe zit het dan met de andere actiepunten?
  • Anne heeft het rapport helaas niet gelezen. Zij zou zelf bij zo’n rapport aangeven wat een actie ‘promising’ maakt, om zo ook andere actiepunten te stimuleren om het ‘promising’ te maken.
  • Sommige actiepunten worden vooral agenderend. Andere actiepunten echt haalbaar of iets maken/realiseren. Logisch dat je verschil hebt per actiepunt.

Marieke licht nog toe dat dit een rapport is over de totstandkoming van het actieplan. Hierna volgen nog de midterm review en de evaluatie. Verder geeft ze aan dat dit een stap in de goede richting is. In het vorige rapport stond vaak “niet meetbaar”, dat is nu niet het geval.

Samenstelling stakeholderforum

Tijdens de vorige vergadering is gesproken over de samenstelling van het stakeholderforum. Vervolgens is VNG toegevoegd. Ook kwam ter sprake dat er meer maatschappelijke organisaties welkom zijn. BZK/LEOO stelt alvast Transparency International voor. Hier wordt positief op gereageerd.

De leden van het stakeholderforum hebben daarnaast de volgende aanvullingen en suggesties:

  • Hoe gaan we om met het onderscheid tussen actiehouders en de stakeholders?
    Serv ziet het onderscheid niet zo erg. OSF schakelt graag tussen de rol van rebel en partner. De vraag is daarom meer: zijn de verschillende fora nodig? Als OGP dit wenst, dan doen we het. Zijn suggesties voor leden voor het stakeholderforum zijn: Waag. Bits of Freedom. Amnesty International.
  • Jamil: Journalisten. Bijvoorbeeld van:
    • Nederlandse Vereniging van Journalisten;
    • Serv vult aan: Vereniging voor de Onderzoeksjournalistiek;
    • Follow the money;
    • De correspondent.
  • Gemeenten, naast Amsterdam en Utrecht
  • Wetenschap
  • IPO
  • LEOO stelt voor ook andere BZK-onderdelen die aan Open Overheid werken uit te nodigen.

Werkbaarheid van het stakeholderforum en aansluiting bij de wensen van OGP zijn belangrijke aspecten voor de leden. Voorkomen moet worden dat het vooral zenden vanuit BZK wordt

Huiswerk LEOO: toekomst stakeholderforum

Naar aanleiding van het gesprek over de toekomst van het stakeholderforum, gaat het LEOO aan de slag met:

  • Wat is een goede termijn om lid te blijven van het stakeholderforum? Bijvoorbeeld: wisseling van de wacht na een paar jaar lidmaatschap.
  • Contact met gemeente Utrecht: deelname stoppen? Utrecht heeft al veel bijeenkomsten gemist.
  • Aan de slag met uitbreiding/nieuwe leden van het stakeholderforum. LEOO verkent bovenstaande opties.
  • Het LEOO gaat collega’s die zich ook bezighouden met Open Overheid uitnodigen. Zoals de collega’s van het programma rond de Wet open overheid (Woo).

Afsluiting

Ter afsluiting bedankt Marieke iedereen voor alles suggesties en informatie. Zoals uit dit overleg blijkt: er gebeurt veel op het gebied van Open Overheid op dit moment. We doen er goed aan om hierbij steeds de verbinding te blijven zoeken, binnen en buiten BZK. Ook benadrukt zij dat aanvullingen of vragen van harte welkom zijn en dat de leden van het stakeholderforum altijd aan de bel kunnen trekken.

Wob-hulp: tool helpt bij Wob-verzoeken

Het Rijksprogramma voor Duurzaam Digitale Informatiehuishouding (RDDI) ontwikkelde een Wob-hulp infographic. Deze tool helpt beleidsmedewerkers om de juiste informatie boven water te krijgen.

Waarom Wob-hulp?

In de door de Tweede Kamer aangenomen initiatiefwet open overheid (Woo) is opgenomen dat de termijn voor het afhandelen van Wob-verzoeken wordt teruggebracht. Tegelijkertijd zien organisaties het aantal Wob-verzoeken stijgen. Er ligt dus een behoorlijke opgave voor rijksorganisaties om de informatiehuishouding verder op orde te krijgen, om zo de juiste informatie tijdig, effectief en AVG-proof te kunnen verstrekken. Project Wob-hulp ondersteunt rijksorganisaties hierbij.

Wob-hulp infographic

Lees meer over de tool van RDDI en bekijk de Wob-hulp infographic voor tips en voorbeelden: bekijk Project Wob-hulp.

Update #2 Actieplan Open Overheid 2020-2022

Hoe staat het ervoor met de actiepunten uit het Actieplan Open Overheid 2020-2022? Iedere 8 weken vertellen de actiehouders kort iets over de laatste stand van zaken. Heb je vragen of opmerkingen over onderstaande informatie over de actiepunten? Laat het ons weten!

Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) werkt samen met overheden en partijen binnen en buiten de overheid aan de 13 actiepunten van het actieplan. Deze 13 acties verdeelden we over 7 thema’s. Hieronder staat de laatste stand van zaken per actiepunt. Door op de thema’s te klikken lees je meer over de actiepunten en hun voortgang.

I Open Democratie

1. Transparantie in de Wet op de politieke partijen

Actiehouder: Ministerie van BZK
In samenwerking met: Partijen die betrokken zijn in elk wetgevingsproces (ministeries, Raad van State)

De Wet financiering politieke partijen (Wfpp) wordt onderdeel van de Wet op de politieke partijen (Wpp). Op dit moment is de Evaluatiewet Wfpp, een voorstel voor de aanpassing van de Wfpp, in behandeling bij de Tweede Kamer. Hierin is onder andere aandacht voor de herkomst van giften aan politieke partijken. Waar en bij wie komt het geld precies vandaan? Ook worden aan politieke partijen gelieerde organisaties (neveninstellingen) verplicht om – net als de politieke partijen en de kandidaten – voorafgaand aan de Tweede Kamerverkiezingen aanvullende informatie over giften en schulden openbaar te maken.

Op 21 juni 2021 bood de minister van BZK een nota naar aanleiding van het verslag over dit voorstel aan de Tweede Kamer aan. Bekijk de nota over het wetsvoorstel op Rijksoverheid.nl.

De parlementaire behandeling van het wetsvoorstel gaat na het zomerreces verder.

2. Transparantie verkiezingsproces

Actiehouder: Ministerie van BZK
In samenwerking met: Partijen die betrokken zijn in elk wetgevingsproces (ministeries, Raad van State)

Sinds 1 januari 2019 zijn gemeenten wettelijk verplicht om de processen-verbaal van alle stembureaus, met daarin de uitkomsten van het tellen van de stemmen, te publiceren op de gemeentelijke website. Gemeenten gebruiken software bij de totalisering van de uitslagen op stembureauniveau.

Bij de afgelopen Tweede Kamerverkiezing (maart 2021) gold de wettelijke verplichting om ook het door die programmatuur gegenereerde bestand – met alle gedigitaliseerde uitslagen op kandidaats- en stembureauniveau – te publiceren op de website van de gemeente. Zo kunnen belangstellenden de totstandkoming van de verkiezingsuitslag narekenen.

Bij de Tweede Kamerverkiezing van maart 2021 is een begin gemaakt met het publiceren van deze documenten op een centrale plek. Gemeenten leverden een vaste website aan bij de Kiesraad waar kiezers de documenten kunnen vinden. De documenten moeten hier tot drie maanden na de verkiezingsdatum vindbaar zijn. Op de website van de Kiesraad is een portaal met een overzicht. Zo wordt informatie over de verkiezingsuitslagen makkelijker vindbaar.

De minister van BZK constateerde in de evaluatie van de Tweede Kamerverkiezing dat nog niet alle gemeenten zich houden aan de wettelijke publicatieverplichtingen. En dat de manier van publicatie erg verschilt tussen gemeenten. Zij gaat met de Kiesraad, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken (NVVB) in overleg over de vraag hoe dit bij de volgende verkiezingen weer iets beter kan.

3. Digitale Democratie

Actiehouder: Ministerie van BZK en Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG)

In samenwerking met: Provincie Zuid-Holland, Provincie Groningen, Netwerk democratie, Rathenau Instituut

De afgelopen maanden is de reeks colleges van de ‘Democratie in Actie Academie’ voortgezet. Overheden leerden in drie colleges meer over onder andere Brainstormtools, vlog- en podcasttools en Stemtools. Daarnaast werken we aan nieuwe provinciedeals. Drie provincies hebben zich gemeld om samen met gemeenten te werken aan eigen participatieplatfora.

Ook heeft Netwerk Democratie een eerste pilot met de tool Polis uitgevoerd door inwoners te betrekken bij de discussie over coronatestbewijzen. Tot slot organiseerden we op 29 april een introductiesessie voor gemeenten die meer informatie willen over waar te beginnen als je zelf als overheid werk wilt maken van digitale participatie van inwoners bij vraagstukken.

II Open Informatie

4. Vervolg Open Wob

Actiehouder: Provincie Noord-Holland
In samenwerking met: Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), Waterschappen, verschillende gemeenten, Nationale Politie, verschillende provincies en Open State Foundation (OSF)

Het Open Wob project heeft er paar nieuwe enthousiaste deelnemers erbij, waaronder de Waterschappen. Dat biedt de mogelijkheid om de standaard te toetsen aan andere overheidsorganisaties. We zien dat een aantal gemeenten, vanuit de proeftuinen van VNG, samen met KOOP concrete stappen zet om de standaard technisch in de eigen organisatie te implementeren. Er wordt ook getest hoe de aansluiting op PLOOI geregeld kan worden. Een van de deelnemers is bij deze projectgroep aangesloten en met de naderende Woo geeft dit voor iedereen een goed inzicht wat er geregeld moet worden ten aanzien van de Wob-informatie.

We staan nu voor de zomervakantie en in het laatste overleg willen we:

  1. de nieuwe werkgroep leden op gang helpen;
  2. een concept plan van aanpak opleveren;
  3. de nieuwe detailplanning doornemen met de deelnemers.

Na de zomer gaan we met nieuwe energie verder met het aansluiten van de Wob informatie op PLOOI.

5. Actieve openbaarmaking Rijk

Actiehouder: Rijksprogramma Duurzaam Digitale Informatiehuishouding (RDDI)
In samenwerking met: Ministeries

Binnen het project Actieve Openbaarmaking Overheidsinformatie van RDDI hebben we een nieuw overzicht gemaakt van actief openbaar te maken informatiecategorieën (Woo en kabinetsreactie POK), inclusief fasering. Momenteel vindt er onder regie van BZK interdepartementale afstemming hierover plaats.

Samen met Bureau Algemene Bestuursdienst (BABD) organiseerden we in mei en juni een masterclass Actieve openbaarmaking, inclusief voorbereidende e-learning, voor managers van schaal 15 en hoger. Het doel van de masterclass was deze managers bewust te maken van hun rol bij het actief openbaar maken van overheidsinformatie. De masterclass was volgeboekt. Mogelijk volgen er vervolgsessies, eventueel voor andere doelgroepen.

In de Kabinetsreactie op de POK is actieve openbaarmaking van beslisnota’s toegezegd. Beslisnota’s voor de categorieën ’wetgeving’ en ‘beleidsvorming’ worden per 1 juli 2021 actief openbaar. Voor alle categorieën wordt de ‘standaardbeslisnota’ als sjabloon gebruikt, zo is bepaald in de beleidslijn actieve openbaarmaking nota’s. We zijn door de secretaris-generaal van BZK gevraagd de implementatie van dit sjabloon in de IT-systemen te coördineren en in afstemming met BZK/CZW te kijken wat nodig is op gebied van werkinstructie.

III Open Communicatie

6. Direct Duidelijk Brigade

Actiehouder: Ministerie van BZK
In samenwerking met: Verschillende gemeenten, provincies, waterschappen, ministeries en met de Nederlandse Taalunie en ‘Lezen en Schrijven’

De Direct Duidelijk Tour wordt nog steeds goed bekeken met per aflevering gemiddeld 300 live kijkers. De Tour wordt daarom ook na de zomer voortgezet. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft op 19 april de Direct Duidelijk Deal ondertekend. Een VNG Aanjaagteam gaat het komende jaar bij gemeentebestuurders langs om aandacht te vragen voor begrijpelijke taal en hulpbehoefte op te halen. Stichting Lezen en Schrijven en stichting ABC organiseren inspiratiesessies met ervaringsdeskundigen laaggeletterdheid om te laten zien waar deze groep mensen tegen aan loopt bij overheidsdiensten en hoe je ervaringsdeskundigen kunt inzetten voor een testpanel. De Brigade organiseert regionale sessies om het lokale netwerk van ambtenaren te versterken en de Direct Duidelijk Doen regeling te promoten.

IV Open Organisatie

7. De toekomst van ‘Beleidsintimiteit’

Actiehouder: Instituut voor Maatschappelijke Innovatie (IMI)
In samenwerking met: Ministerie van BZK, Ministerie van Algemene Zaken, verschillende andere ministeries en Open State Foundation (OSF)

Transparantie versus vertrouwelijkheid. Over dit dilemma gaat het actiepunt ‘De toekomst van beleidsintimiteit’. Aan de ene kant is er het belang van een goede, democratische en transparante bestuursvoering. De kwaliteit van de bestuurlijke besluitvorming kan toenemen indien het maatschappelijk debat gevoed wordt met alle beschikbare kennis en alle relevante overwegingen en argumenten, ook indien deze afkomstig zijn van ambtenaren. Aan de andere kant is er ook het belang van een noodzakelijke vertrouwelijkheidsrelatie tussen bewindspersonen en de ambtelijke organisatie, waarbij sommige overwegingen in vertrouwen gedeeld kunnen worden.

In de Wet open overheid (Woo) en de kabinetsreactie op het POK-rapport staan nieuwe regels en afspraken op het gebied van beleidsintimiteit. Er kan minder snel een beroep gedaan worden op de uitzonderingsgrond ‘persoonlijke beleidsopvattingen, bestemd voor intern beraad’.

Voortgang juni 2021

  1. Analyse van enkele Wob-dossiers, typologie persoonlijke beleidsopvattingen.
  2. Analyse van reeks nota’s uit 2020 over enkele grote ‘maatschappelijk betwiste’ dossiers. Over welke passages zouden ambtenaren ‘zenuwachtig worden’ indien deze openbaar worden? Gesprekken met betrokken beleidsambtenaren en directieteams.
  3. Interviews met Wob juristen, beleidsmedewerkers, topambtenaren, bestuurders, wetenschappers en maatschappelijke organisaties.
  4. In het voorjaar van 2021 vonden enkele digitale bijeenkomsten plaats in de vorm van expertmeetings en masterclasses.
8. Investeren in vakmanschap

Actiehouder: Ministerie van Algemene Zaken (AZ) en de Voorlichtingsraad

Wat vraagt open overheid van ons gedrag? Die vraag staat centraal in dit actiepunt. Met een gevarieerd gezelschap uit de praktijk van gemeenten, uitvoeringsorganisaties en departementen is begonnen kritieke situaties en bevorderende en belemmerende factoren te inventariseren. Het is de bedoeling om in te zoomen op enkele belangrijke dilemma’s. Daarbij wordt onder meer gekeken naar de ervaren veiligheid en behoedzaamheid en omgang met de media. In gesprekken met collega’s en experts komen naar verwachting veel praktische handreikingen naar voren, om eerder en actiever de spreekwoordelijke kaarten van de borst te halen. De komende periode zal ook worden bekeken hoe dit actiepunt raakt aan andere activiteiten op het vlak van actieve openbaarheid: het thema is ‘hot’.

Lees ook de blog ‘Openbaren. Een kwestie van inter-esse’ van actiehouder Guido Rijnja op iBestuur.nl.

V Open Inkoop

9. Contract Register

Actiehouder: Ministerie van BZK
In samenwerking met: Chief Procurement Officer Rijk en Open State Foundation (OSF)

Begin mei publiceerde OSF haar rapport Hoe ontsluiten wij inkoopinformatie, een inventarisatie van de behoeften van (her)gebruikers, met zeven aanbevelingen om tegemoet te komen aan de behoeften van de gebruikers van inkoopinformatie van het Rijk.

Op 10 mei organiseerde NEVI-publiek het webinar Open Inkoop in Beeld. Hierin ging een panel, bestaande uit onder andere Serv Wiemers (directeur OSF), André Weimar (Chief Procurement Officer Rijk) en Adriana Homolova (onderzoeksjournalist), het gesprek aan over het OSF-rapport en het gewenste vervolg hierop. Een van de uitkomsten was dat om de informatie compleet en op orde te krijgen een cultuuromslag nodig is. Niet alleen bij politici en ambtenaren maar ook bij de externe stakeholders. Alleen dan kan samen worden een gewerkt aan een Rijksinkoop met een zo groot mogelijke impact.

Op dit moment werkt het Rijk aan de beleidsreactie op het OSF-rapport, waarin zij reageert op alle aanbevelingen in het rapport.

Lees de samenvatting van het Webinar Open Inkoop in Beeld en kijk het terug.

VI Open Technologie

10. Open Data Communities

Actiehouder: Ministerie van BZK, Kennis- en exploitatiecentrum Officiële Overheidspublicaties (KOOP) en data.overheid.nl
In samenwerking met: Organisaties die actief zijn in een van de vakgebieden van de data communities, zoals Dienst Uitvoering Onderwijs en het Geonovum

Er zijn diverse successen behaald de afgelopen periode. Zo zijn de communities sociale zekerheid en migratie geopend. Vanaf nu zijn er dus 5 communities beschikbaar via data.overheid.nl. Daarnaast hebben we een nieuw forum gelanceerd.

Onze impact stories worden wekelijks aangevuld en doorzoekbaar gemaakt. Bekijk de impact stories met verhalen over wat je met data kunt. Tot slot voeren we diverse pilots uit om data beter inzichtelijk te maken. Daar komen we in de volgende update op terug.

Heb je ideeën over de communities, wil je een community starten of wil je kennis delen over impact? Doe dan met ons mee en meld je aan: data@koop.overheid.nl.

11. Open Source

Actiehouder: Ministerie van BZK
In samenwerking met: Verschillende andere ministeries en overheidsorganisaties, ICTU, Foundation for Public Code, Open State Foundation, Code for NL, EMMA Communicatie

Inmiddels zijn we het tweede projectjaar ingegaan met een nieuw projectplan. De toolbox open source is op Pleio gepubliceerd en er komt steeds meer kennis beschikbaar door het afronden van meerdere onderzoeken.

Het afgelopen jaar is er sterk ingezet op bewustwording. Deze zomer start het beleidsteam met een ander belangrijk project, namelijk het uitwerken van de ‘open, tenzij’. In de praktijk zien we dat overheden nog te vaak voor de tenzij kiezen. We willen toe naar een situatie dat er altijd een open aanpak mogelijk is. Wat is hiervoor nodig? Welke gunningscriteria kun je opnemen in aanbestedingstrajecten? En welke licentie heb je nodig voor jouw digitale oplossing? Op al deze vragen willen we in het tweede helft van dit jaar een antwoord geven. Dit doen we niet alleen: op Pleio hebben we hier drie groepen voor aangemaakt.

Wil je onze laatste publicaties lezen? De Maatschappelijke Kosten- en Batenanalyse, Communities-onderzoek en Playbook publieke software aanbesteden zijn recentelijk gepubliceerd op Rijksoverheid.nl.

12. Open Algoritmen

Actiehouder: Ministerie van BZK
In samenwerking met: Ministerie van Justitie en Veiligheid, Algemene Rekenkamer, ICTU (Leer- en Expertisepunt Datagedreven werken)

De Impact Assessment Mensenrechten en Algoritmes (IAMA) is bijna gereed. De afgelopen tijd is de IAMA bij vier partijen in de praktijk beproefd. De uitkomsten van die praktijkproeven worden nu in de IAMA verwerkt. De IAMA wordt naar verwachting eind juli definitief opgeleverd.

Daarnaast maakte het Leer- en Expertisepunt Datagedreven werken (LED) een overzicht van een aantal instrumenten op het gebied van algoritmen en ethiek. In dit overzicht wordt omschreven hoe de instrumenten zich tot elkaar verhouden. Dit overzicht is nu binnen het netwerk van het LED uitgezet voor commentaar. Het is een groeimodel, de ambitie is om de komende tijd meer instrumenten toe te voegen.

VII Open Recht

13. Open Klachten

Actiehouder: Open State Foundation (OSF)
In samenwerking met: Nationale en lokale ombudsmannen, gemeenten, VNG Realisatie, ministerie van BZK, Pathfinders for Justice en NYU-CIC

Tot op heden is er nog geen inhoudelijk werk verzet binnen het Open Klachten project. In maart vond een bijeenkomst plaats met de initiatiefnemers, waarbij VNG Realisatie en de gemeente Amsterdam aansloten. Het doel van deze bijeenkomst was om deze partijen te introduceren in het project en de randvoorwaarden voor een succesvol project te identificeren. Er is besloten om het project na de zomer op te pakken. Tot die tijd hebben alle stakeholders de ruimte om te bepalen of ze wel of niet deelnemen. En denken we na over hoe we een structurele impact behalen met het project.

Meer weten? Bekijk het Actieplan Open Overheid 2020-2022 voor meer informatie.

Alliantie Open Overheid: het begin van het succes!

Verslag bijeenkomst Alliantie Open Overheid

Op 19 mei 2021 organiseerde het Leer- en Expertisepunt Open Overheid (LEOO) de eerste bijeenkomst van de Alliantie Open Overheid. Voor deze bijeenkomst werden alle leden van de Alliantie Open Overheid uitgenodigd en waren er 25 leden aanwezig. Het doel van het programma was elkaar leren kennen, elkaars visie op de toekomst van de alliantie bespreken en de verkiezing voor het logo van de Alliantie Open Overheid. De bijeenkomst vond plaats tijdens internationale Open Overheid week: Open Gov Week.

De start van de alliantie
Lousewies van der Laan (directeur van Transparency International Nederland) trapt de bijeenkomst af. Het punt dat Lousewies als inleiding maakte richtte zich op de urgentie van de alliantie en het Actieplan Open Overheid. Alle actiepunten uit het actieplan zijn een samenspel om het vertrouwen van de burger te herstellen. Dit kan niet enkel gebeuren door inzet van de actiehouders, maar juist door samenwerking met de gehele maatschappij. Met de Alliantie Open Overheid kunnen we bottom-up met meerdere betrokkenen bijdragen aan de actiepunten en andere speerpunten met betrekking tot Open Overheid. Dit is het begin van het succes!

Actieplan Open op Orde
De alliantie is ook een plek om vragen te stellen. Zo wilde een van de leden meer weten over het Actieplan Open op Orde. Marjan Dik (Adviseur Informatiehuishouding van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) vertelt de aanwezigen hier meer over. Het Actieplan Open op Orde gaat over de verbetering van de informatiehuishouding van de Rijksoverheid. Het plan is een reactie op het rapport ‘Ongekend onrecht‘ van de Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (POK). Marjan benadrukt het belang van een goede informatiehuishouding. Zoals in het Actieplan Open Overheid wordt beschreven, wil de overheid transparant zijn en een nieuwe bestuursstijl. De randvoorwaarde daarvoor is: de informatiehuishouding op orde. Alleen dan kan je de informatieverzoeken tijdig en volledig beantwoorden en aan actieve openbaarmaking doen. Het Actieplan Open op Orde kan als raamwerk dienen voor iedere overheidsorganisatie om hiermee aan de slag te gaan, ook voor lokale overheden.

De toekomst van de alliantie
Voordat we naar de toekomst van de alliantie kijken, wordt er eerst kort teruggeblikt naar het ontstaan van de alliantie: want waarom is de alliantie ook al weer opgericht?
De aanleiding voor het opzetten van de Alliantie Open Overheid was om samen te werken en elkaar te kunnen versterken. Er gebeurt veel op het gebied van Open Overheid, maar ook vaak versnipperd. Door samen te werken en elkaar te versterken kunnen we dit netwerk gebruiken om dilemma’s en ervaringen met elkaar te bespreken en te delen.

Om samen verder te kijken naar de toekomst van de alliantie, gebruikten we Mentimeter om ideeën te verzamelen voor de toekomst van de alliantie.

Uit de eerste vraag, waarin naar de achtergrond van de deelnemers werd gevraagd, bleek dat de deelnemers een mooie mix zijn van overheidsorganisaties en maatschappelijke organisaties.

Vervolgens waren wij benieuwd hoe de deelnemers over de onderstaande vragen dachten:
• Welke activiteiten passen bij de Alliantie Open Overheid?
• Hoe zie jij ‘echte samenwerking’ tussen leden van de alliantie voor je?
• Welke onderwerpen/activiteiten zijn geschikt om samen op te pakken? Eventueel in kleinere samenwerkingsverbanden binnen de alliantie.
• Welke open onderwerpen zou je graag op het programma zien van bijeenkomsten van de Alliantie Open Overheid?
• Wat zou jij willen/kunnen bijdragen aan de Alliantie Open Overheid?

Aan de hand van de antwoorden op deze vragen geeft het LEOO verder invulling aan de toekomstplannen en bijeenkomsten.

Logo verkiezingen
Tijdens de bijeenkomst was het ook tijd om ons samen te richten op het visuele aspect van de alliantie: het logo. Drie verschillende logo’s werden aan de deelnemers gepresenteerd, waarna iedereen zijn stem kon uitbrengen op zijn of haar favoriete logo. De uitslag was duidelijk: er waren twee favorieten met evenveel stemmen. Daarom gaat de stemming nu verder op de online community-pagina van de Alliantie Open Overheid. Daar kunnen ook alle leden van de alliantie stemmen die niet bij de bijeenkomst waren. Was je wel bij de bijeenkomst? Breng dan gerust jouw stem opnieuw uit.

Breng jouw stem uit voor het logo van de Alliantie Open Overheid.

Elkaar leren kennen
Na de verkiezing was het tijd om kennis met elkaar te maken en te kijken wat we voor elkaar kunnen betekenen in de toekomst. We vertrokken naar een andere locatie om te netwerken en ervaringen uit te wisselen, namelijk: Ameland, een virtueel eiland. Hier kwamen deelnemers van de Alliantie Open Overheid elkaar ‘spontaan’ tegen. Er werd kennis gemaakt, ervaringen gedeeld en er werden ideeën gedeeld over de toekomst van de alliantie.

Tot slot
Marieke Schenk (projectleider Actieplan open Overheid) sluit de eerste bijeenkomst van de Alliantie Open Overheid af door iedereen te bedanken voor hun aanwezigheid en het delen van hun ideeën. Het was een ochtend waarin we elkaar hebben leren kennen en de toekomst voor de alliantie hebben besproken. Het LEOO gaat nu aan de slag met het vervolg. Op naar de volgende bijeenkomst met de Alliantie Open Overheid!

In de tussentijd hebben we de volgende tips voor jou:
– Word lid van de community-pagina van de Alliantie Open Overheid. Maak kennis met andere leden en schrijf bijvoorbeeld een blog over jouw ervaringen!
– Lees het verslag ‘Alliantie Open Overheid: aan de slag’ dat door Marcel Krassenburg is geschreven over de eerste bijeenkomst.
– Meld je aan voor de Open Overheid nieuwsbrief.

Tips voor Open Gov Week

Op 17 mei gaat Open Gov Week officieel van start! Tot en met 21 mei vinden er wereldwijd meer dan 100 initiatieven plaats die in het teken staan van Open Overheid. Wat doen andere landen om aan meer openheid te werken? Hoe werken zij aan het Actieplan Open Overheid? En hoe kan Open Overheid bijdragen aan het herstel van COVID-19? Daar kom je meer over te weten tijdens Open Gov Week!

Volg de internationale week voor open overheid vanaf jouw eigen werkplek. Bijvoorbeeld via #OpenGovWeek op Twitter. Op de Open Gov Week wereldkaart zie je welke activiteiten er over de hele wereld plaatsvinden. Wij maakten hieronder een (beknopte) selectie van Engelstalige en Nederlandstalige bijeenkomsten:

  1. Officiële wereldwijde start van Open Gov Week op 17 mei om 14:00 uur
    Open Gov Week gaat van start met de openingssessie Recovering from COVID-19 and Renewing Democratic Values. Hoe kan een open aanpak democratieën versterken in de onrustige periode waarin veel landen zich bevinden?
    Meer informatie en aanmelden.
  2. Co-design and Citizen Participation in Australia op 19 mei om 08:00 uur
    Tijdens deze sessie in Australië gaat het over hoe inwoners beter kunnen worden betrokken bij besluitvorming.
    Meer informatie en aanmelden.
  3. Bijeenkomst Alliantie Open Overheid op 19 mei op 10:00 uur
    De Alliantie Open Overheid verbindt organisaties en inwoners die samen aan meer openheid werken. Op 19 mei komt de alliantie samen om haar toekomst vorm te geven. Welke ideeën heb jij hierover? Praat mee en maak kennis met een netwerk van Open Overheid experts.
    Meld je aan voor de bijeenkomst en de alliantie.
  4. Open Overheid en Authentiek Leiderschap op 19 mei om 15:30 uur
    Actiehouder Guido Enthoven geeft de masterclass Open Overheid & Authentiek Leiderschap. Daarin gaat het over de Wet open overheid, de nieuwe eisen voor actieve openbaarheid, het begrip ‘beleidsintimiteit’ en wat ambtenaren zelf kunnen doen voor meer openheid.
    Lees meer en meld je aan.
  5. Open Data Strategies for Climate Action op 20 mei om 17:00 uur
    Op welke manier kan Open Data bijdragen aan oplossingen voor het klimaat? Hierover gaan vijf panelleden met elkaar in gesprek.
    Meer informatie en aanmelden.
  6. Seize the Moment: How to Revive the US OGP Process with the New Biden Administration op 21 mei om 18:00 uur
    De Verenigde Staten stonden aan de wieg van het Open Government Partnership. De laatste jaren kwam het OGP proces in dit land tot stilstand. Hoe kan daar opnieuw leven in geblazen worden? Hierover hoor je meer tijdens deze sessie van het Open Government Partnership en de Open Gov Hub.
    Meer informatie en aanmelden.

Over Open Gov Week
Open Gov Week is een initiatief van het Open Government Partnership. Nederland is lid van het OGP en stelt in het kader van haar lidmaatschap iedere twee jaar het Actieplan Open Overheid op. In december 2020 stuurde Nederland haar vierde actieplan naar het OGP. Lees meer over het Actieplan Open Overheid.

Open Gov Week

Het spanningsveld rondom beleidsintimiteit. Denk je mee?

Mijn naam is Else van Beek. Als afstudeerstage voor de master Publiek Management aan de Universiteit Utrecht loop ik sinds half maart stage bij het Leer- en Expertisepunt Open Overheid. Daar verdiep ik me in open overheid, specifiek in het actiepunt ‘de toekomst van beleidsintimiteit’ uit het Actieplan Open Overheid 2020-2022. Onder begeleiding van Guido Enthoven, actiehouder van dit actiepunt, schrijf ik op dit moment mijn masterscriptie over het spanningsveld rondom beleidsintimiteit.

Het spanningsveld rondom beleidsintimiteit

Aan de ene kant bestaat het belang van een noodzakelijke vertrouwelijkheidsrelatie tussen bewindspersonen en de ambtelijke organisatie, waarbij sommige overwegingen in vertrouwen gedeeld kunnen worden. De kwaliteit van de bestuurlijke besluitvorming kan soms gediend zijn met het afschermen van ambtelijke overwegingen.

Aan de andere kant is er ook het belang van een goede, democratische en transparante bestuursvoering. De kwaliteit van de bestuurlijke besluitvorming kan toenemen als het maatschappelijk debat gevoed wordt met alle beschikbare kennis en alle relevante overwegingen en argumenten. Ook als deze afkomstig zijn van – met publiek geld aangestelde – ambtenaren.

 In mijn onderzoek bekijk ik onder welke omstandigheden (beleids)ambtenaren van ministeries beleidsintimiteit wenselijk achten binnen een beleidscontext waarin transparantie steeds meer de norm wordt.

Waarom Open Overheid?

De ontwikkelingen die op dit moment plaatsvinden op het gebied van dit spanningsveld maken het belang van het actiepunt ‘de toekomst van beleidsintimiteit’ duidelijk. Ik hoop met mijn onderzoek een bijdrage te kunnen leveren aan het dialoog rondom beleidsintimiteit en nieuwe inzichten te bieden in dit complexe spanningsveld.

Werk je mee aan mijn onderzoek?

Het doel van het onderzoek is om een bijdrage te kunnen leveren aan de dialoog rondom beleidsintimiteit en nieuwe inzichten te bieden in dit complexe spanningsveld. Om dit doel te bereiken ben ik op zoek naar (beleids)medewerkers van ministeries die open staan voor deelname aan mijn onderzoek.

Bent u (beleids)medewerker bij een ministerie en wilt u met een interview deelnemen aan mijn onderzoek? Mail dan naar else.beek@minbzk.nl! Ik neem dan contact met u op voor een afspraak en met meer informatie over het onderzoek.

 

Eerste Actiehoudersbijeenkomst van het Actieplan Open Overheid 2020-2022

Verslag van de bijeenkomst

Op 20 april 2021 organiseerde het Leer- en Expertisepunt Open Overheid (LEOO) de eerste online Actiehoudersbijeenkomst van het Actieplan Open Overheid 2020-2022. Voor deze bijeenkomst werden zowel alle huidige actiehouders als deelnemers van het Stakeholderforum Open Overheid uitgenodigd. Het doel van het programma was elkaar leren kennen, kennis met elkaar delen en onderzoeken wat we in de toekomst voor elkaar kunnen betekenen.

Update Open Overheid

Anja Lelieveld (waarnemend hoofd van de afdeling Democratie van ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, BZK) heette iedereen warm welkom en gaf een update over ontwikkelingen op het gebied van Open Overheid:

  • Wet open overheid: Het wetsvoorstel ligt in de Eerste Kamer en de schriftelijke inbreng voor de initiatiefnemers is binnen. Afhankelijk of het bij een eerste ronde blijft, lukt het de initiatiefnemers mogelijk nog het parlementaire proces voor de zomer af te ronden. Dat zou betekenen dat de Woo begin 2022 in werking zal treden. BZK is zich met decentrale overheden en andere departementen aan het voorbereiden op de implementatie van de Woo.
  • Nieuw is het actieplan ‘Open op Orde’. Hiermee wil de Rijksoverheid haar informatiehuishouding verbeteren en transparanter maken. Bekijk het actieplan ‘Open op Orde’.
  • Het Platform Open Overheidsinformatie (PLOOI) staat online. Op dit platform kan iedereen gemakkelijk openbare overheidsdocumenten vinden. PLOOI ondersteunt daarmee organisaties in het kunnen voldoen aan de eisen van de Wet open overheid (Woo). Het platform is nog volop in ontwikkeling, kijk rond en deel je suggesties: bekijk Plooi.
  • De update over de actiepunten staat op open-overheid.nl. Bekijk de eerste update van het Actieplan Open Overheid 2020-2022.
  • Het Stakeholderforum van het Actieplan Open Overheid kwam half maart bij elkaar. Bekijk het verslag van de bijeenkomst.
  • Open Government Partnership: er vonden gesprekken plaats tussen de reviewer van IRM, een aantal actiehouders, stakeholders en BZK. Naar aanleiding hiervan krijgen we feedback en tips voor de uitvoering van het actieplan.

Daarnaast verwees Anja Lelieveld naar Open Overheid initiatieven die op de planning staan:

  • Van 17 t/m 21 mei is het Open Gov Week. Deze internationale Open Overheid week is een initiatief van het OGP. Wereldwijd besteden overheden, inwoners, maatschappelijke organisatie aandacht aan het belang van Open Overheid. Doe mee aan Open Gov Week.
  • Bijeenkomst Organisatiescan tijdens Open Gov Week (20 mei). Eerder is afgesproken dat de actiehouders en het stakeholderforum in samenwerking met het LEOO aan de slag gaan met de uitwerking van de organisatiescan. Tijdens Open Gov Week wordt de eerste bijeenkomst hierover georganiseerd.

Team building

Na de updates over Open Overheid was het tijd om kennis met elkaar te maken en te kijken wat we voor elkaar kunnen betekenen in de toekomst. Met een quiz testten we onze kennis over Open Overheid en het actieplan. Daarna vertrokken we naar een andere locatie om te netwerken en ervaringen uit te wisselen, namelijk: Ameland, een virtueel eiland. Hier kwamen actiehouders elkaar ‘spontaan’ tegen. Er werden plannen gesmeed voor Open Gov Week en informatie uitgewisseld over elkaars actiepunten.

De virtuele ontmoetingen op Ameland.

Workshop ‘De toekomst van Beleidsintimiteit’

Na de gesprekken op Ameland stond de workshop over het actiepunt ‘De toekomst van Beleidsintimiteit’ op het programma. Guido Enthoven (Instituut Maatschappelijke Innovatie), actiehouder van het actiepunt, gaf de workshop. Guido ging van start met informatie over de achtergrond van beleidsintimiteit; ook wel het spanningsveld van vertrouwelijkheid en openheid.
Vervolgens wilde hij weten hoe de aanwezigen over onderstaande vragen dachten.

  • Welke informatie zou openbaar toegankelijk moeten zijn in het kader van een goede democratische bestuursvoering en verantwoording?
  • Welke informatie zou in vertrouwen gewisseld moeten kunnen worden met het oog op een goede besluitvorming?

Aan de hand van deze vragen gingen de actiehouders het gesprek aan en deelden zij hun eigen praktijkervaring. Guido neemt deze inbreng mee bij de verdere uitwerking van zijn actiepunt. Hierover lees je meer in het Actieplan Open Overheid.

Tot slot

Nikki van den Hoek (Adviseur Open Overheid, LEOO) sluit de Actiehoudersbijeenkomst af door iedereen hartelijk te bedanken voor hun aanwezigheid en hun ideeën. Het was een mooie middag: we leerden elkaar beter kennen en deelden informatie over de actiepunten en onze ervaringen. Op naar de volgende resultaten van het Actieplan Open Overheid en Open Gov Week.

Ontwikkelingen Open Overheid: alles op een rij

Er gebeurt veel op het gebied van Open Overheid. De ontwikkelingen om de overheid opener te maken volgen elkaar in een rap tempo op. Het rapport ‘Ongekend onrecht, van de Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (POK), heeft een aantal van deze ontwikkelingen in gang gezet.

In een poging om een overzicht te bieden van wat er allemaal gebeurt, lees je hieronder een opsomming van Open Overheid ontwikkelingen. Mis jij iets en wil jij het overzicht aanvullen? Laat het ons dan weten.

  1. Wet open overheid (Woo): De Tweede Kamer stemde op 26 januari 2021 in met de Wet open overheid (Woo) en heeft de wet met een aantal amendementen aangenomen. De wet komt er met het doel om overheden transparanter te maken. Het wetsvoorstel ligt in de Eerste Kamer en de schriftelijke inbreng voor de initiatiefnemers is binnen. Afhankelijk of het bij een eerste ronde blijft, lukt het de initiatiefnemers mogelijk nog het parlementaire proces voor de zomer af te ronden. Dat zou betekenen dat de Woo begin 2022 in werking zal treden. Het ministerie van Binnenlandse Zaken & Koninkrijksrelaties (BZK) bereidt zich met decentrale overheden en andere departementen voor op de implementatie van de Woo.
  2. Agenda’s & besluitenlijsten ministerraad openbaar. Op vrijdag 16 april 2021 ging de ministerraad van start met het openbaar maken van deze twee documenten. De agenda’s en besluitenlijsten van de ministerraad zijn op Rijksoverheid.nl te vinden.
  3. Actieplan Open op Orde. Met het Actieplan Open op Orde wil de Rijksoverheid haar informatiehuishouding verbeteren en transparanter maken. Het actieplan ‘Open op orde’ gaat over de verbetering van de informatiehuishouding van de Rijksoverheid als reactie op het rapport ‘Ongekend onrecht’ van de POK. De naam Actieplan Open op Orde kan voor wat verwarring zorgen; er is immers ook het Actieplan Open Overheid 2020-2022 waar het Leer- en Expertisepunt Open Overheid in opdracht van het ministerie van BZK aan werkt.
  4. Platform Open Overheidsinformatie (PLOOI). De eerste versie van PLOOI staat online. Op dit platform kan iedereen openbare overheidsdocumenten vinden. PLOOI ondersteunt daarmee organisaties in het kunnen voldoen aan de eisen van de Wet open overheid (Woo). Het platform is nog volop in ontwikkeling, kijk rond en deel jouw suggesties. Bekijk PLOOI.
  5. Grip op Informatie. Met het project Grip op informatie werkt de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) samen met gemeenten aan oplossingen voor drie thema’s: (1) informatiehuishouding op orde, (2) actief openbaar maken en (3) duurzame toegankelijkheid. In het kader van Grip op Informatie organiseert VNG webinars, bijvoorbeeld de Week van Grip op Informatie. Ook verscheen de juridische handreiking van Wob naar Woo, een samenwerking tussen VNG en Pels Rijcken. Bekijk ‘Van Wob naar Woo. Een juridische handreiking voor gemeenten over de Wet open overheid’.
  6. Actieplan Open Overheid 2020-2022. We noemden dit actieplan hierboven al. Wij, het Leer- en Expertisepunt Open Overheid, werken in opdracht van BZK, aan de uitvoering van dit plan. Dit doen we samen met organisaties die zich hebben aansloten bij het Actieplan Open Overheid. Zij schrijven iedere 8 weken hoe het ervoor staat met hun actiepunten. Bekijk de eerste update van het nieuwe actieplan.

Het Leer- en Expertisepunt Open Overheid stelde dit overzicht samen op basis van informatie die wij van collega’s ontvingen en in nieuwsberichten op bijvoorbeeld digitaleoverheid.nl en Rijksoverheid.nl lazen. Heb jij aanvullingen of zie je onjuistheden: laat het ons dan zeker weten. We zullen dit overzicht regelmatig bijwerken.

Toolbox open source

De toolbox open source staat online op de open source community op Pleio. In deze toolbox vind je praktische informatie om binnen jouw (overheids)organisatie met open source software aan de slag te gaan. Laat je inspireren en werk mee aan de verdere ontwikkeling van de toolbox.

Bekijk de Toolbox open source!

Open, tenzij

Software die met publiek geld is ontwikkeld, moet zoveel mogelijk aan de samenleving worden teruggegeven. Dat is de kern van het ‘open, tenzij-beleid’ dat staatssecretaris Knops (ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, BZK) in 2020 met de Tweede Kamer deelde.

Waar moet je aan denken als je als overheidsorganisatie met open source software wilt werken? De toolbox bestaat uit negen thema’s en bevat informatie die overheidsprofessionals helpt met open source software. Onder andere de volgende thema’s komen terug in de toolbox:

  1. Het maken van de juiste afweging;
  2. Juridische aspecten;
  3. Kosten en baten;
  4. Softwareontwikkeling;
  5. Softwarelicenties;
  6. Het publiceren van de broncode;
  7. Open source communities.

Actieplan Open Overheid

Het open source project van het ministerie van BZK is een van de actiepunten van het Actieplan Open Overheid 2020-2022. Met verschillende activiteiten, zoals deze toolbox, stimuleren de actiehouders van dit actiepunt dat open source software beschikbaar wordt gesteld.

Werk mee!

Het komende jaar wordt de toolbox samen met de open source community verder ontwikkeld. Heb jij aanvullingen of informatie die past bij een van de thema’s uit de toolbox? Laat het weten via de open source community op Pleio of stuur een e-mail.

Het Leer- en Expertisepunt Datagedreven werken ontwikkelde de Toolbox open source in opdracht van het ministerie van BZK.