Expertisepunt Open Overheid

Een nieuw project! Of is het een programma? Of een proces? Traject? Transitie? Hoe dan ook, in Purmerend gaan we aardgasloos en we zijn maar gewoon begonnen. Hoe het heet en wat het is, dat zien we nog wel. Eerst maar eens om de tafel met elkaar.

Met wie gaan we om tafel?
Vraag 1: met wie eigenlijk? In Purmerend begint aardgasloos met de vervanging van de riolering. Niks eerst alles goed doordenken, stakeholders inventariseren, strategie bepalen. Nee, wij hebben twee grote wijken waar de bewoners al jaren wachten op een vervanging van de riolering en daar zouden wij nu mee beginnen. Of eigenlijk vorige maand. Maar we zijn niet begonnen en waarom niet?

Wie een rioleringsbuis vervangt, komt in de ondergrond terecht in een uitgebreid stelsel van kabels en leidingen. Van nutsbedrijven als KPN en Liander, van kabelgiganten en van onszelf. Een wereld op zich met een boeiende infrastructuur. Nou is in Purmerend niet alleen de riolering aan vervanging toe, maar de aardgasbuizen ook. Zelfs zo erg dat wij niets mogen beroeren in de ondergrond, want dat kan de aardgasinfra niet meer aan. Dan moeten we die ook vervangen. En ziedaar: een relatie met Purmerend aardgasloos is geboren.

Dus wie zitten er aan tafel? De mensen van de rioleringswerkzaamheden. Die hebben een beeld van een logische planning, waar kunnen we beginnen? En zij bepalen meteen de start van de communicatie: de bewoners moeten een brief hebben waarin staat dat we de werkzaamheden opschorten tot minstens september. Dan horen ze meer van ons. Dus de raad krijgt ook een brief, met wat er speelt en wat we aan het doen zijn.

Wat doen we nu al?
Zijn we dan al iets aan het doen? Jazeker! Een bureau is voor ons aan het inventariseren waar we tegenaan lopen, qua planning, qua kosten, qua uitvoerbaarheid. Dat rapport is in september klaar. Vandaar die datum. Ondertussen verzamelen we meer mensen aan tafel. Een jurist bijvoorbeeld. Want Purmerend heeft een complexe relatie met het warmtenet. Wij zijn er grootaandeelhouder van. Zo zijn er niet 1, maar 2 wethouders betrokken bij onze energietransitie. En een jurist, om te monitoren of we binnen de lijnen blijven en toch voortgang maken. Dat we alle alternatieven in beeld brengen en toch neutraal kunnen constateren dat het warmtenet kostentechnisch voor de meeste inwoners de beste keuze zal zijn.

Natuurlijk zitten onze beleidsmedewerkers duurzaamheid aan tafel, daarvan hebben we er twee. Zij overzien het krachtenveld, kennen andere initiatieven, kennen de meeste stakeholders en zijn op landelijk niveau aangehaakt. En dan ben ik er nog. Voor de communicatie, lees: lastige vragen. Want natuurlijk ga ik graag los met een communicatietraject, natuurlijk heb ik al ideeën over de strategie, natuurlijk ben ik al in gesprek met mensen die ertoe gaan doen voor ons. Maar intern, aan de tafel met collega’s, in het vertrouwen dat we in elkaar hebben, stel ik ook de lastige vragen. Want in de eerste plaats zie ik mezelf als openstaand venster, vragen waar bewoners mee komen, kan ik tot op zekere hoogte voorspellen.

Dit is alleen nog maar de interne groep collega’s. Alsof je een opgave als deze in je eentje kunt doen. Trouwens, al zouden we het willen, in veel gevallen gaan we er niet eens over. We hebben onze corporaties hard nodig, ons warmtenet, Liander. Met hen hebben we ook maar vast een tafel gevuld. Om op alle sporen voortgang te kunnen maken.

En de bewoners dan?
Zijn we er dan? Nou, nee. We missen onze bewoners nog. Die passen er niet allemaal bij aan die tafels. Maar we hebben ze wel nodig. Om te kunnen rekenen, om te kunnen inschatten wat er achter die voordeuren voor situaties bestaan om rekening mee te houden, om te kunnen bepalen welke alternatieven mogelijk zijn. Gelukkig spreken we al bewoners, aan hun eigen tafels. Want zij bellen al met vragen, sinds ze de riolering brief hebben ontvangen. Relevante vragen: kunnen ze hun contract bij hun energieleverancier nog verlengen? Wat doen ze met de verouderde cv-ketel? Ze gaan hun keuken verbouwen en kunnen ze nog op gas blijven koken? Met hen gaan we in gesprek, zij doen voor ons hun deuren open, wij kunnen beginnen met rekenen en inschatten en voorstellen doen.

Zo schuiven we de hete aardappel nog even voor ons uit: wie gaat dat in hemelsnaam allemaal betalen? Daar gaat het aan elke tafel over!

Gastblog door Joke Dijkstra (communicatieadviseur) van de gemeente Purmerend, één van de deelnemers van Open Overheid in de Praktijk – Aardgasvrije wijken. Lees ook de gastblogs van andere deelnemende gemeenten.