Expertisepunt Open Overheid

Aardgastransitie in de Benedenbuurt in Wageningen

De riolering in de Benedenbuurt moet vervangen worden. Toen een bewoner dat hoorde benaderde hij de gemeente om te onderzoeken of er in zijn buurt dan maar meteen een warmtenet aangelegd kon worden aangesloten op een Ecovat; twee vliegen in een klap! De gemeente had wel oren naar een onderzoek en zeker naar samenwerking met bewoners. Wageningen had namelijk net een wijk geselecteerd om te starten met de grote aardgas-transitie opgave, daar kon er nog best één bij. De gemeente haalde de woningstichting (die de helft van de woningen in de buurt bezit) aan tafel en van het een kwam het ander.

Wijk Transitie Aanjager
Na toepassing van het Ecovat – zie het als een groot opslagvat voor warm water – werd een quick scan gedaan. Die leverde nog niet voldoende informatie op. Ook wilden we wel eens zien of er niet nog meer technieken haalbaar waren in deze wijk. Dat leidde tot het opzetten van een brede haalbaarheidsstudie geleid door TAUW.

Ondertussen kreeg de bewuste bewoner, Wanka Lelieveld,  vanuit de gemeente opdracht op te treden als ‘Wijk Transitie Aanjager’. Het aantal uren dat hij er vrijwillig in stak werd erg veel en de kwaliteit van zijn werk was goed. Een sprong in het diepe voor ons als gemeente maar wellicht een goed recept voor de wijken die gaan volgen. Langzaam probeert Wanka het aantal betrokken bewoners te vergroten. De afspraak was dat eerst ‘zwaan kleef aan’ te doen en in het najaar 2017 gezamenlijk, dus vanuit gemeente, woningstichting én actieve bewoners) een huis aan huis brief aan de hele wijk te gaan sturen.

Energietransitie-spel
Via de zwaan-kleef-aan-methode kwamen er twee weken geleden al 40 bewoners in een nabijgelegen buurthuis opdraven voor een toelichting op het proces. Het kinderkookcafé zorgde voor soep. Daarna werd een energietransitie-spel gespeeld dat de Rijksuniversiteit van Groningen, die burgerparticipatie in dit proces wil volgen, had aangedragen.

Soep koken voor bewonersbijeenkomst Benedenbuurt.

We probeerden gezamenlijk eerst een dorp en daarna een stad energieneutraal te maken. Je zag bij de bewoners het besef indalen wat een immense opgave de energietransitie is. Wat fijn dat wij dat ‘alleen’ voor onze wijk hoeven te doen. Heel grappig om dat als beleidsmedewerker klimaat een bewoner te horen zeggen.

Eén van de bewoners, een oudere heer, vond na afloop dat het spel wel overdreven veel aandacht had voor bezwaren vanuit burgers voor diverse vormen van energieopwekking: “In de praktijk valt dat toch wel mee?” De ambtenaar hield wijselijk haar mond. Het was een andere buurtbewoner die zei: “Nou, dat weet ik niet… In Wageningen staan niet voor niks nog geen windmolens”. “Nee, god zij dank niet!” riep de man. Na een korte stilte volgde een daverende lach in de zaal.

 

 

Open Contact en Open Data
Open Contact en Open Data zijn twee belangrijke voorwaarden om dit een proces een goed gevolg te geven. Dat bleek ook bij de tweede bijeenkomst gisteravond. Met hun Smart Energie Planner (SEP) zou TAUW ons gaan helpen het aantal scenario’s terug te brengen naar ongeveer drie. De 15 bewoners luisterden zeer geboeid naar de uitleg van de scenario’s. Er werden veel vragen gesteld. Geen enkele vraag was dom. Domme vragen bestaan namelijk niet: “Waar komt de data vandaan? Klopt dat gemiddelde verbruik wel? Moet ik bij de volgende bijeenkomst niet mijn eigen rekening meenemen? Leg ‘COP’ nog eens uit, ik snap het nog niet helemaal.”

Next step?
Er is nog geen enkel scenario afgevallen. Daar was geen tijd meer voor. De volgende stap is dat een aantal bewoners met behulp van een tool van Alliander hun eigen woning gaat ‘finetunen’. Want het is duidelijk dat ook daar flink geïnvesteerd moet gaan worden.

Maar er zijn ook zorgen in dit proces. Hoe krijgen we de rest van de woningbezitters en huurders aangehaakt? Hoe open je het proces ook aanpakt het onderwerp is heel erg technisch en complex, er moet fors geïnvesteerd worden, ook in het eigen huis. Voelen mensen voldoende urgentie om nu mee te doen?

Voor een succesvolle transitie is een open lokale overheid die haar eigen data deelt en echt samenwerkt van groot belang. Een krachtige rijksoverheid die ons hiervoor financiële middelen aanreikt en landelijk uitdraagt dat het aardgas tijdperk definitief ten einde is, is cruciaal!

Gastblog door Sanne Meelker en Niki Jansen (beleidsmedewerkers klimaat en duurzaamheid) van de gemeente Wageningen, één van de deelnemers van Open Overheid in de Praktijk – Aardgasvrije wijken. Lees ook de gastblogs van andere deelnemende gemeenten.