Waarom de Rijksoverheid niet zonder informatieprofessionals kan

Overheidsinformatie moet vindbaar, beschikbaar, leesbaar en betrouwbaar zijn voor burgers, parlement en journalisten. Diverse recente gebeurtenissen, waaronder de kindertoeslagenaffaire, hebben laten zien dat de informatievoorziening door de Rijksoverheid een stuk beter en sneller moet. Om dat voor elkaar te krijgen werken Arre Zuurmond en Honzik Pavel, samen met vele anderen, in het project Open op Orde aan een informatiehuishouding die transparant én op orde is. Er zijn veel vacatures, want er is een hoop te doen: 'De vragen vanuit de Kamer, de journalistiek en de samenleving nemen alleen maar toe.'

Arre Zuurmond is sinds 1 januari 2022 aangesteld als regeringscommissaris informatiehuishouding. Een veelomvattend, rijksbreed programma dat zich onder meer richt op rijksambtenaren beter laten omgaan met de informatie die zij verwerken.

Zoeken naar documenten

Een ogenschijnlijk eenvoudige afspraak is bijvoorbeeld dat iedereen bestanden opslaat onder een herkenbare naam op een toegankelijke plek. Doen ze dat niet, dan wordt het terugvinden een hels karwei. En dat probleem blijkt in de praktijk groot te zijn. Zuurmond: 'Sommige overheidsorganisaties zijn twintig procent van hun beleidscapaciteit kwijt aan het zoeken naar documenten. Nieuwe beleidsmedewerkers komen er soms pas na een half jaar achter dat drie deuren verderop iemand al een notitie heeft geschreven over het onderwerp waar ze zelf lang mee bezig zijn.'

Een andere indicator van het probleem is de tijd die het kost om aan een verzoek Wet open overheid (Woo), de opvolger van het verzoek Wet openbaarheid van bestuur (Wob), te voldoen. Dat is nu 160 dagen, terwijl 42 dagen de norm moet zijn, aldus Zuurmond. 'En de vragen vanuit de Kamer, de journalistiek en de samenleving nemen alleen maar toe. Er staan nu al drie parlementaire enquêtes op het programma.'