De Wet open overheid (Woo) waarborgt dat iedereen recht heeft op toegang tot overheidsinformatie. Het is onwenselijk dat dit recht misbruikt wordt. Om misbruik en oneigenlijk gebruik van dat recht tegen te gaan bevat de Woo een antimisbruikbepaling (artikel 4.6). Daarmee kan de overheid Woo-verzoeken die niet gericht zijn op het verkrijgen van overheidsinformatie buiten behandeling laten. Maar wanneer is nou precies sprake van misbruik – en wanneer niet? En wat doe je daar vervolgens mee? De handreiking 'ZO! ga je om met de antimisbruikbepaling' geeft aanknopingspunten, handvatten en bouwstenen.
De handreiking bestaat uit 2 delen. Het eerste deel geeft aanknopingspunten voor het bepalen of er sprake is van misbruik of oneigenlijk gebruik van de Woo. Die afweging moet zorgvuldig gebeuren, met terughoudendheid als uitgangspunt. De handreiking helpt daarbij, op basis van de wet en jurisprudentie én het advies altijd goed te blijven kijken naar wat redelijkerwijs verwacht mag worden van zowel de verzoeker als het bestuursorgaan.
Beargumenteerde keuzes
Het tweede deel van de handreiking geeft bouwstenen die handvatten bieden bij een vermoeden van misbruik of oneigenlijk gebruik. Elke bouwsteen wijst op aandachtspunten bij het beoordelen van het verzoek, het contact met de verzoeker, het vastleggen van overwegingen en het (zo nodig) inroepen van de antimisbruikbepaling. Zo geven de bouwstenen handvatten bij het maken van goed beargumenteerde keuzes en het beperken van risico’s voor zowel het bestuursorgaan als de verzoeker.
Sarah Vlootman (beleidsadviseur Open Overheid) over de samenwerking met de werkgroep:
“Het is een belangrijk recht dat iedereen bij de overheid informatie kan opvragen via een Woo-verzoek. Het toepassen van de antimisbruikbepaling binnen de Woo is niet eenvoudig en het vraagt om zorgvuldigheid en duidelijke kaders. De handreiking met praktische handvatten is samen met ontwikkeld met de werkgroep Antimisbruikbepaling Woo. De kracht van dit product zit juist in de samenwerking met uitvoerders. Als beleidsmakers kunnen wij die kaders schetsen, maar de mensen uit de praktijk weten wat werkt. Hun ervaringen en voorbeelden maken onze producten sterker en zorgen ervoor dat beleid daadwerkelijk aansluit bij de werkelijkheid.”
Werkgroep en inspraak
In samenwerking met het Rijksprogramma voor Duurzaam Digitale Informatiehuishouding (RDDI) is een werkgroep samengesteld met afgevaardigden van de Rijksoverheid, uitvoeringsorganisaties, provincies, waterschappen en gemeenten. Samen is geïnventariseerd aan welke maatregelen behoefte is. Dat heeft geleid tot een concepthandreiking. Dat is vervolgens breed getoetst onder overheids- en maatschappelijke organisaties in een openbare internetconsultatie. Op basis van de ervaringen en ontwikkelingen in de jurisprudentie wordt de handreiking waar nodig doorontwikkeld en uitgebreid.
Bekijk de handreiking 'ZO! ga je om met de antimisbruikpebaling'.