Openbare websites zijn belangrijke bronnen van informatie over het handelen van de overheid. Websitearchivering maakt die websites duurzaam toegankelijk. Zo kunnen belanghebbenden alle informatie raadplegen die op enig moment in het verleden op de website te vinden was.
Verantwoording en transparantie van overheidsorganisaties
Overheidsorganisaties moeten zich kunnen verantwoorden voor wat ze doen. Websites reflecteren vaak het handelen van de overheid: de originele inhoud van de websites moet daarom toegankelijk zijn op het moment dat dat handelen ter discussie staat. Bijvoorbeeld bij het behandelen van Woo-verzoeken of in een debat. Maar ook bij een parlementair- of raadsonderzoek, een audit of rekenkameronderzoek.
Daarom is het belangrijk om terug te kunnen halen welke informatie op een bepaald moment op een website stond. Dit gaat niet vanzelf. Als een webpagina wijzigt of verwijderd wordt, is de oude versie vaak niet meer beschikbaar. Om vorige versies van webpagina’s toegankelijk te houden, moet websitearchivering dan ook een doorgaand proces zijn.
Dat proces richt je zo snel mogelijk in: namelijk bij de ontwikkeling van de website, dus ‘by design’! Begin je later, dan zijn wijzigingen uit het verleden vaak moeilijk te achterhalen of verloren gegaan. Daarbij is het goed om te leren van de ervaringen bij de implementatie van het archiveren van websites door de Rijksbrede centrale voorziening.
Wettelijk kader en verantwoordelijkheden
Zowel de Archiefwet als de Wet Open Overheid (Woo) benadrukken het belang van duurzame toegankelijkheid en openbaarheid van overheidsinformatie. De eerste regelt openbaarheid na overbrenging naar een archiefinstelling. De Woo regelt het recht van burgers op informatie van de overheid door openbaarmaking van informatie door de Nederlandse overheid. In de Archiefwet staat het woord ‘websites’ niet, maar deze wet heeft het over alle informatie die een overheidsorganisatie ontvangt of maakt bij het uitvoeren van haar taken. Ongeacht de vorm van de informatie. Daar vallen websites dus ook onder.
De overheidsorganisatie die eindverantwoordelijk is voor de inhoud van de website, is ook verantwoordelijk voor de archivering en het duurzaam toegankelijk houden – ook als ze het archiveren uitbesteedt. Zijn meerdere organisaties samen verantwoordelijk voor de content? Bepaal dan samen wie het duurzaam toegankelijk houden op zich neemt.
Let bij het maken en archiveren van websites ook op de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en regels over intellectuele eigendomsrechten zoals auteursrechten, portretrechten, merkrechten en databankrechten.
Instrumenten en diensten rondom websitearchivering
- De Richtlijn archiveren overheidswebsites is een norm voor het archiveren van openbare overheidswebsites. De richtlijn beschrijft de eisen aan websitearchivering, het toepassingsgebied en de status ervan. Ook geeft het een toelichting op alle gebruikte begrippen en bevat het een voorbeeldstappenplan.
- De Handreiking WARC-validatie voor webarchiefbestanden geeft voorlichting over tools die je kunt gebruiken om de technische kwaliteit van webarchiefbestanden te controleren.
- De Flyer Websitearchivering biedt 5 actiepunten die rijksorganisaties hebben geholpenom op tijd klaar te zijn voor aansluiting op de centrale voorziening voor websitearchivering.
- Organisaties kunnen het Self-assessment implementatie websitearchivering inzetten als voorstudie voor de implementatie van websitearchivering. Het helpt hen vraagstukken in beeld te brengen die voorheen onzichtbaar waren.
- De Modelaanpak implementatie websitearchivering helpt rijksorganisaties om een werkwijze voor websitearchivering te organiseren waarmee ze voldoen aan het Kader websitearchivering Rijksoverheid. Het is een aanvullend instrument op de Self-assessment implementatie websitearchivering bij rijksorganisaties en de Richtlijn archiveren overheidswebsites van het Nationaal Archief.
- De Modeltoets AVG en publicatierechten voor archivering overheidswebsites door ICT Recht helpt organisaties om de risico’s rond privacy- en publicatierechten bij websitearchivering te herkennen en beperken.
- De Modeltoets voldoen aan overige eisen websitearchivering is een hulpmiddel waarmee rijksorganisaties kunnen toetsen in hoeverre hun gepubliceerde websites aan de eisen voor websitearchivering voldoen.
- De Handreiking organiseren digitale toegankelijkheid laat rijksorganisaties zelf toetsen of hun te archiveren websites voldoen aan de toegankelijkheidseisen voor overheidswebsites.
- De Handreiking Beheer Internetdomeinen Rijksoverheid biedt rijksorganisaties een aanpak om kennis en procedures rond domeinnaambeheer structureel in te bedden in de organisatie.
- Het Nationaal Register Webarchieven is een overzicht van welke websites in Nederland op welke plek, sinds wanneer, waarom, hoe en hoe vaak worden gearchiveerd.
- Alle gearchiveerde openbare websites van de Rijksoverheid staan op het Platform Webarchivering Rijksoverheid.
- In het Websiteregister Rijksoverheid staan alle websites van de Rijksoverheid, inclusief bezoekcijfers en verschillende kwaliteitscriteria.
Hulp nodig?
Heb je vragen of opmerkingen over websites archiveren of over instrumenten en diensten op deze pagina? Neem contact met ons op.