Het programma Open Overheid loopt aan het einde van dit jaar af. Maar daarmee stopt de aandacht voor openbaarmaking en informatiehuishouding niet. Integendeel: de opgave wordt vanaf 31 december onderdeel van het reguliere werk van departementen en uitvoeringsorganisaties.
Dat stellen Paulien van der Hoeven, voorzitter van de programmaraad Openbaarmaking en Informatiehuishouding (OenIHH), en Leo Peereboom, voorzitter van de stuurgroep OenIHH, in https://magazine.ibestuur.nl/zorgvuldig_open/afronding.
Open overheid stevig op de agenda
Volgens Leo heeft het programma een belangrijke bijdrage geleverd aan het versterken van de informatiehuishouding binnen de Rijksoverheid. De toeslagenaffaire maakte het belang van transparantie en een goede informatievoorziening duidelijk zichtbaar.
Het programma Open Overheid zorgde ervoor dat informatiehuishouding, archivering en openbaarmaking hoger op de bestuurlijke agenda kwamen te staan. Ook ontstond er meer bewustzijn over het belang van betrouwbare en duurzaam toegankelijke overheidsinformatie. Paulien wijst daarnaast op de noodzaak van juiste data voor een overheid die goed functioneert : “De opbrengst van het programma Open Overheid is dat de noodzaak om gezamenlijk te investeren in technologische, veilige voorzieningen breed werd gevoeld.”
Beeld: Madelon Vink
Paulien van der Hoeven en Leo Peereboom
Zichtbare resultaten voor burgers en professionals
De verbeteringen zijn volgens beide bestuurders niet altijd direct zichtbaar voor de buitenwereld, maar hebben wel degelijk effect. Leo: “Dossiers zijn beter traceerbaar en informatieprocessen zijn gestroomlijnd, bijvoorbeeld in de migratieketen, maar ook bij organisaties zoals de Raad voor de Kinderbescherming.”
Ook maakt de overheid inmiddels veel meer documenten actief openbaar. Tegelijkertijd zijn medewerkers zich bewuster geworden van hun verantwoordelijkheid om informatie zorgvuldig vast te leggen, te beheren en openbaar te maken.
Van programma naar lijnorganisatie
Met het beëindigen van het programma verschuift de verantwoordelijkheid naar de lijnorganisaties van departementen en uitvoeringsorganisaties. Openbaarmaking en informatiehuishouding worden daarmee een vast onderdeel van het dagelijkse werk.
Paulien benadrukt dat elke medewerker zich ervan bewust moet zijn dat informatie openbaar kan worden gemaakt en daarom blijft extra aandacht voor het beheren en archiveren ervan nodig. Tegelijkertijd blijven nieuwe ontwikkelingen vragen om voortdurende aandacht, denk aan kunstmatige intelligentie (AI), algoritmes en veranderende veiligheidsvraagstukken door geopolitieke veranderingen.
De oproep van Leo en Paulien: houd informatiehuishouding op de agenda en beschouw verantwoordelijkheid voor informatiehuishouding en openbaarmaking als een vanzelfsprekend onderdeel van professioneel overheidswerk.
iBestuur e-magazine over open overheid
Het interview is een van de artikelen uit het e-magazine Zorgvuldig & Open van iBestuur. In de vijf artikelen van deze special blikken experts en ambtenaren terug op het programma Open Overheid en kijken ze vooruit naar de toekomst van een goede informatiehuishouding. De uitgave is een samenwerking met het programma Open Overheid.