Met inmiddels meer dan 700.000 documenten op open.overheid.nl zet de overheid flinke stappen in het actief openbaar maken van informatie. Toch is er nog werk aan de winkel. De volgende stap is dat openbaarmaking en informatiehuishouding een vanzelfsprekend onderdeel worden van het dagelijks werk van de overheid.
Dat stellen Mark Vermeer, directeur Digitale Overheid, en Art de Blaauw, Chief Information Officer (CIO-)Rijk, in een interview met iBestuur.
Meer dan Woo-verzoeken
Volgens Mark gaat een open overheid verder dan de Wet open overheid (Woo) en de afhandeling van Woo-verzoeken. Hij legt uit: “De open overheid gaat om het breder beschikbaar stellen van betekenisvolle, betrouwbare en bereikbare overheidsinformatie en data.”
Daarbij staat volgens hem het versterken van de relatie tussen overheid en samenleving centraal. Openbaarheid moet bijdragen aan meer vertrouwen in de overheid. Aan dat vertrouwen kun je niet alleen op een juridische manier werken, met wet- en regelgeving.
Beeld: Michel Mees
Mark Vermeer
Informatie vanaf het begin goed beheren
Openbaarmaking begint al op het moment dat informatie wordt gemaakt, benadrukken Mark en Art. Overheidsorganisaties moeten al bij het creëren en vervolgens bij het vastleggen en beheren van informatie nadenken over archivering en publicatie.
De nieuwe Archiefwet, die op 1 januari 2027 in werking treedt, ondersteunt deze ontwikkeling. De wet sluit beter aan op de digitale praktijk en stelt stevige eisen aan het duurzaam toegankelijk houden van overheidsinformatie. Dat gaat niet alleen over documenten die je kunt uitdraaien. Art vertelt: “Naast papieren stukken kan het ook om digitale bestanden gaan, zoals audio en video.”
Beeld: Jiri Büller
Art de Blaauw
Openbaarheid als onderdeel van het dagelijks werk
De afgelopen jaren is flink geïnvesteerd in voorzieningen, kennis en beleid voor informatiehuishouding. Toch is de ambitie om rijksbreed volwassenheidsniveau 3 te bereiken nog niet gehaald. Art benadrukt dat dit van ministeries, uitvoeringsorganisaties, inspecties en adviesorganen vraagt om informatiehuishouding als een vast en vanzelfsprekend onderdeel van de bedrijfsvoering te zien.
Nieuwe ontwikkelingen, zoals kunstmatige intelligentie (AI), maken een goede informatiehuishouding volgens beide bestuurders alleen maar belangrijker. En alle medewerkers van de overheid zijn daarvoor nodig. Volgens Mark is het doel dat taskforces of specifieke Woo-teams later niet meer nodig zijn: "Het moet niets bijzonders zijn om open en transparant te werken."
iBestuur e-magazine over open overheid
Het interview is een van de artikelen uit het e-magazine Zorgvuldig & Open van iBestuur. In de vijf artikelen van deze special blikken experts en ambtenaren terug op het programma Open Overheid en kijken ze vooruit naar de toekomst van een goede informatiehuishouding. De uitgave is een samenwerking met het programma Open Overheid.